محمد امینی

بوش يا کری؟ جهان بر اساس منافع خود اين يا آن را ترجيح می دهد

مقامات کشورهای مختلف از چین گرفته تا ایران و سایر کشورها را می توان دید که درباره انتخابات آمریکا اظهار نظر کرده اند و منافع کشورشان را در انتخاب مجدد جرج بوش یا رقیب وی، سناتور جان کری از حزب دموکرات، جستجو می نمایند.

انتخاباتی با تماشاچیان جهانی

برخی کشورها مانند روسیه و پاکستان بخاطر اتخاذ مواضع همسو در مسیر آنچه مبارزه با تروریسم خوانده شده، روابط بهتری با دولت جرج بوش ایجاد کرده اند. در مقابل، بسیاری از مردم عادی در جهان بخاطر جنگی که جرج بوش علیه عراق براه انداخته است، آرزوی پیروزی جان کری را در دل می پرورانند. این وضعیت خود گویای اهمیتی است که انتخابات دوم نوامبر در نگاه جهانیان، اعم از دولت ها و ملت ها، یافته است.

الیزابت بلانت از خبرنگاران بی بی سی در این باره می گوید:" ظرف چهار سال گذشته، آمریکا تاثیراتی واقعی بر سایر نقاط جهان برجای گذاشته است. برخی اتفاقاتی که افتاد از آندسته تحولاتی بودند که هر کس در کاخ سفید بود، شاید اتفاق می افتاد. جنگ در افغانستان پس از حملات یازدهم سپتامبر از آن شمار است. اما جنگ در عراق شاید کاری بود که فقط جرج بوش به آن دست می زد که زد. برخی سیاست های آقای بوش در اروپا، جهان اسلام و حتی در درون بریتانیا، تاثیرات منفی زیادی برجای گذاشتند. سازمان ملل تضعیف شد و از این دست تاثیرات."

نگاه ایران: از بی تفاوتی رسمی تا نگرانی غیر رسمی

نگاه افکار عمومی ایرانیان و حکومت جمهوری اسلامی به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا چگونه بوده است؟ با توجه به حمله آمریکا به عراق، فشار واشنگتن روی برنامه هسته ای جمهوری اسلامی و صحبت از اعمال تحریم ها علیه ایران، پاسخ دادن به پرسش فوق دشوار است.

روزبه بوالهری، روزنامه نگار در تهران، فضای حاکم بر افکار عمومی ایران را بیشتر توام با "صبر و انتظار" نسبت به نتیجه انتخابات آمریکا می بیند. آقای بوالهری معتقد است که در ایران تمایل خاصی نسبت به یک نامزد خاص در انتخابات روز سه شنبه در آمریکا به چشم نمی خورد.

البته صبر و انتظاری که این روزنامه نگار بدان اشاره می کند، به معنای بی تفاوتی مطلق ایرانیان به انتخابات آمریکا نیست. حسن روحانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی و مذاکره کننده ارشد بر سر پرونده هسته ای ایران، مدتی پیش از عدم ترجيح دموکرات های آمریکا بر جمهوريخواهان سخن گفته بود. اظهار نظری که تلويحا ممکن است به معنای ترجيح بوش بر کری باشد.

در همين حال، عبدالله رمضان زاده، سخنگوی دولت محمد خاتمی گفته است برای تهران، انتخاب شدن جرج بوش یا جان کری، تفاوت خاصی ندارد.

اما فرانسیس هریسون، خبرنگار سرویس جهانی بی بی سی در تهران، در گزارشی از وجود نوعی نگرانی و احساس منفی در میان ایرانیان نسبت به پیروزی مجدد جرج بوش سخن گفته است. بر اساس گزارش خانم هریسون "یک فرضیه مشترک در میان ایرانی ها این است که پیروزی جرج بوش در انتخابات، خبر بدی خواهد بود؛ چرا که وی احتمالا از حمله اسراییل به تاسیسات هسته ای ایران حمایت خواهد کرد. از نظر ایرانیان، این جرج بوش بود که نام جمهوری اسلامی ایران را در فهرست کشورهای محور شرارت قرار داد".

جهان: امیدها و بیم ها

فراتر از مرزهای ایران، گزارش ها حاکی از آنند که در افغانستان، جرج بوش بخاطر حمله به رژیم طالبان و ساقط کردن آن، از محبوبیت برخوردار است. در این میان، شاید در برخی کشورهای خاورمیانه این امید وجود داشته باشد که انتخاب مجدد جرج بوش با اعمال فشار یا استمرار فشارها بر حکومت هایی همراه باشد که آمریکا خواهان تغییرات دموکراتیک در آنهاست.

این نگاه در سراسر کرانه های شمالی و جنوبی خلیج فارس قابل مشاهده است؛ اما باردیگر مساله عراق و آنچه ظرف بیش از 18 ماه گذشته در این کشور جریان داشته است انتقادات زیادی نسبت به سیاست های جرج بوش ایجاد کرده است.

در نزد اعراب و جهان اسلام رسوایی شکنجه و سوء رفتار با زندانیان عراقی در ابوغریب و هرج و مرج حاکم بر عراق، تصاویر بسیار تلخی در حافظه مردم منطقه برجای گذاشته است. بهرحال آنچه در نگاه جهانیان نسبت به انتخابات روز سه شنبه در آمریکا گفتنی است اینکه قضاوت ها میان ترجیح دادن جرج بوش بر جان کری یا برعکس، مساله ای است مرتبط با ماهیت رفتار سیاست خارجی آمریکا.

این همان نکته ای است که کیان کیچن، از معماران اصلی سیاست خارجی چین، بدان اشاره گویایی کرده است، آن هم در قالب حمله ای شدید به سیاست خارجی آقای بوش و اینکه گفته است: "جرج بوش با اقدامات خود تلاش می کند بر کل جهان حکومت کند."