مرتضی رئیسی

در قانون اساسی آلمان همه پرسی پيش بينی نشده است

در حالیکه در قانون اساسی آلمان همه پرسی اصولا پیش بینی نشده احزاب سیاسی و دولتمردان در این مورد که آیا تصویب قانون اساسی اروپا به عنوان یک امر مهم ، به انجام رفراندوم نیاز دارد یا نه ، دچار اختلافات شدیـدی شده اند.

تصمیم دولت های بریتانیا و فرانسه و حدود 10 کشورعضو اتحادیه اروپا که پذیرفتن نخستین قانون اساسـی مشترک اتحادیه اروپا را مستلزم مراجعه به آرای عمومی می دانند در آلمان جو سیاسی تازه ای را در مورد قانون اساسی این کشور و مسئله رفراندوم بوجود آورده است.

همه پرسی و قانون اساسی آلمان

در قانون اساسی آلمان موضوعی بنام همه پرسی یا رفراندوم در نظر گرفته نشده است و همه مسائل تنها با تصویـب نهائی پارلمان حل و فصل می شوند و تصمیمات هرقدر هم مهم باشند نیاز به انجام همه پرسی ندارند.

گرهارد شرودر صدراعظم آلمان گفت با اینکه اخیرا بعد از بریتانیا، فرانسه نيز مانند شماری ديگر از کشورها تصمیم بــه انجام همه پرسی در مورد قانون اساسی اتحادیه اروپا گرفته است، ولی قانون اساسی آلمان این امر را مـردود می داند و دولت او قانون اساسی اتحادیه اروپا را نیز مانند سایر قوانین صرفا پس از تصویب پارلمان های دوگانـه يعنی پارلمان آلمان(بوندس تاگ) و پارلمان ایالات (بوندس رات) قابل اجرا می داند.

این در حالی است که ادموند اشتویبر، نخست وزیرایالت باواریا و از رهبران پر نفوذ احزاب مخالف دولت یعنی دمکرات مسیحی و سوسیال مسیحی از دولت خواست تا یک همه پرسی را در باره قانون اساسی اروپا در آلمـان سازماندهی کند.

او می گوید اکنون که بعد از بریتانیا، فرانسه هم قانون آینده اروپا را به تصمیم آراء عمومی موکول کرده اسـت ، آلمان بعنوان سومین کشور بزرگ اتحادیه اروپا نباید رفتار دیگری را در باره چنین مسئله مهمی در پیش گیرد.

در همین حال اظهارات آقای اشتویبر، در میان همفکران سیاسی او نیز با انتقاد روبرو شده ورهبران دیگـری از همین احزاب عقیده دارند که در مورد قانون اساسی اتحادیه اروپا باید مطابق خواست قانون اساسی آلمان یعنی بدون انجام رفراندوم عمل کرد.

تغيير قانون اساسی خواست دولت نيست

از سوی دیگر در احزاب حاکم یعنی حزب سوسیال دمکرات آقای شرودر صدر اعظم و حزب سبزها که در ائتـلاف حاکم شرکت دارند و یوشکا فیشر وزیر امور خارجه از رهبران آن است نیز دراین مورد اختلاف نظروجود دارد.

سیاستمداران آلمانی مخالف همه پرسی ، عقیده دارند نباید شرایط موجود در آلمان را با بریتانیا و فرانسه مقایسه کرد بعلاوه در بسیاری از کشورهای اروپایی بدون ملاحظات دیگر صرفا به خاطر آنکه قوانین اساسی ملی آنها انجـام همه پرسی را پیش بینی کرده ناگزیر به مراجعه به آراء عمومی هستند.

در عین حال مخالفین انجام همه پرسی این سوال را مطرح می کنند که اگر در همه پرسی قانون اساسی اروپـا مشارکت مردم همان قدر اندک باشد که در انتخابات پارلمان اروپا مشاهده شد، در عین حال نتیجه چنین همه پرسی سوال انگیـز خواهد بود ونیزاینکه ممکن است به اهمیت یک قانون اساسی مشترک اروپا لطمه بزند.

موافقین طرح همه پرسی می گویند چنانچه نخستین قانون اساسی اتحادیه اروپا با رای اکثریت مردم این کشورها بــه تصویب برسد این قانون از قدرت بیشتری برخوردار خوهد بود .

در هر حال اگرحرف موافقان انجام همه پرسی در آلمان به کرسی نشانده شود، چاره ای جز تغییر قانون اساســی موجود آلمان وجود ندارد. در اینصورت بر خلاف خواست دولت امکان تصویب نهائی قانون اساسی اروپـا در جریان سال میلادی جاری در آلمان امکان پذیر نخواهد بود زیرا ایجاد تغییر در قانون اساسی این کشور خود به یک روند طولانی نیاز دارد.