حسيب عمار در قاهره

لزوم مشارکت زنان در پهلوی مردان در زمينه توسعه وتحقق دمکراسی از محورهای بحث سخنرانان بود

اين کنفرانس از سوی مجمع بين المللی زنان عرب که مقر آن در لندن است با همکاری اتحاديه عرب سازمان داده شده بود. مشارکت زنان در فعاليت های مختلف اقتصادی اجتماعی و سياسی محور اصلی گفتکوهای بيش از ۲۰۰ زن از کشورهای عربی و غير عربی شرکت کننده در اين کنفرانس بود.

اين نخستين همايش نيست که برای بررسی مسايل زنان و تقويت نقش آنان در جامعه در جهان عرب برگزار می شود. تا کنون دوبار همسران رهبران کشورهای عربی در نشستهای پر خرج و با شکوه گرد آمده اند تا در مورد چالشهای موجود بر سر راه زنان و راههای ايجاد حل مشکلات آنان به بحث بنشينند. به علاوه دهها کنفرانس و سمينار در کشورهای مختلف عربی در اين زمينه داير شده است.

اما شايد اهميت اين کنفرانس در اين باشد که موقعيتی خوبی را فراهم کرد برای بانوان سرشناس و روشنفکر عربی تا با همتايان غربی خود بحث و گفتگو کنند، از تجارب و کارشناسی های آنان بشنوند و مشکلات نيازها و خواسته های خود را به آنان بگويند وهمزمان برداشتهای نادرست و ابهامات موجود در مورد وضعيت واقعی زنان عرب را بزدايند.

چون نه تنها ميان جهان عرب و ساير کشورها تفاوت های وجود دارد، بلکه جوامع عربی نيز با يکديگر اختلاف دارند. پيشنهاد هايی که برای اجرای اصلاحات در مغرب ارائه شود، ممکن است مناسب حال يمن نباشد. يا آنچه که برای يمن طرح شود لزوما برای لبنان سازگار نيست. اين بدان معناست که تفاوت های بزرگ ميان کشورهای عربی وجود دارد. پس هر راه حل بايد از داخل جامعه بيرون آيد و نيازمنديها و خواسته های آن را در نظر بگيرد نادره شاملو، مشاور بانک جهانی

در تعداد زيادی از کشورهای عربی و برخی از کشورهای اسلامی غير عربی که عنعنات وسنتهای پوسيده بر آنها حاکم است، به بهانه اجرای احکام دين بر خانمها ستم می شود و بسياری از حقوق آنان پامال می گردد. اين نکته ای بود که برخی شرکت کنندگان به آن اشاره کردند.

بر اساس گزارش مطبوعات،، در عربستان سعودی کشوری که قوانين اسلامی در آن اجرا می شود، پس از آنکه رانيا الباز تنها گوينده زن تلويزيون آن کشور، داستان لت وکوب شدن خود را توسط شوهرش به رسانه های گروهی بيان کرد، صدها زن ديگر حکايت های دردناک شبيه به داستان خانم الباز و المناک تراز آن را بازگو کردند.

گفته می شود عده زيادی از زنان در عربستان سعودی در حال حاضر به دادگاهها رو آورده اند و خواستار طلاق از شوهران خود شده اند.

آمارهای رسمی در کشور اردن که نزديک به هشت ونيم مليون جمعيت دارد نشان می دهد سالانه ۲۵ زن به سبب گمانهای نادرست وبه اتهام اينکه برای خانواده ننگ آورده اند، از سوی نزديکان مرد خود به قتل می رسند.

دريمن و برخی ديگر از کشورهای عربی بسياری از دختران در سن خرد به شوهر داده می شوند. وتعدادی هم به زور و بدون رضايت خود از دواج می کنند واز اين بابت عده ای از آنان دست به خود کشی زده اند.

در گفتگويی که در اين زمينه با هيفا الگيلانی رئيس مجمع بين المللی زنان عرب و سازمان دهنده کنفرانس داشتم وی گفت موضوع بی سوادی ،عدم آگاهی زنان از حقوق شان و اينکه چگونه بتوانند از حقوق خود بهره مند شوند در چند جلسه بحث شد وبرای اينکه موارد ياد شده و نظير آنها تکرار نشود بر لزوم ايجاد راهکارها، آموزش يافتن زنان بی سواد، و توسعه آگاهی آنان نسبت به حقوق شان تأکيد صورت گرفت:

" تحصيل به زن اين توانائی را می دهد تا دست به فعاليت های اقتصادی بزند وبه حقوق خود در زمينه کار آشنا گردد و خواستار بدست آوردن حقوق سياسی و مشارکت در اتخاذ تصميم سياسی شود. وعضوی باشد فعال در ساختن جامعه ای مدنی و مادر خوب نيز باشد برای خانواده خانواده."

اما خانم گيلانی همزمان بر اين تأ کيد دارد که وضعيت زن در جهان عرب وفعاليت های آن قابل افتخار است ولی غربيان آگاهی درست از اين امر ندارند. وی خاطر نشان کرد يکی از اهداف ما آشنا ساختن ديگران با دستاوردهای زنان عرب است.

موضوعی که بسياری از خانمها طی سخنرانی ها خود بر آن تأ کيد گذاشتند لزوم مشارکت زنان در پهلوی مردان در زمينه توسعه وتحقق دمکراسی بود.

فيفا عبود مشاور ارشد مرکز شمال وجنوب شورای اروپا که اهل مغرب است گفت اين نا ممکن است که توسعه و دمکراسی بدون مشارکت زنان و استفاده از توانائی های آنان تحقق يابد.

اما مشارکت تعداد کوچک از مردان در اين کنفرانس عملی بودن آن را زير سؤال می برد. هيفاء گيلانی در اين مورد با توجه به حضور عمرو موسی دبيرکل اتحاديه عرب در کنفرانس می گويد:

"ميزبان ما جناب دبير کل به ما دعوت داد و از ما استقبال کرد ودر نطقی که داشت حمايت شخصی خود و اتحاديه ای عرب را از همه امور مربوط به زنان در کشورهای عربی و تأسيس سازمان زنان عرب اعلام نمود."

نبود طرح و برنامه ای مشترک برای بهبود اوضاع زنان عرب يکی ديگر از امور قابل ملاحظه در اين کنفرانس بود. در حال حاضر برخی از کشورهای غربی طرحهايی را برای اجرای اصلاحات در جهان عرب ازجمله در زمينه کسب حقوق زنان مطرح کرده اند.

زنان عربی وغير عربی شرکت کننده در کنفرانس بر اين پافشاری داشتند که اصلاح وضعيت زنان در منطقه از راه وضع برنامه ها از خارج ناممکن است.

نادره شاملو از مشاوران ارشد اقتصادی بانک جهانی در امور منطقه خاورميانه و شمال آفريقا، که يک ايرانی تبار است، در اين زمينه می گويد حقايق جغرافيائی و واقعيت های اجتماعی هر کشور در هر طرح بايد مد نظر قرار داده شود و مطابق به هر جامعه نيازمنديها ، خواستها و اولويت های آن طرح شود:

"چون نه تنها ميان جهان عرب و ساير کشورها تفاوت های وجود دارد، بلکه جوامع عربی نيز با يکديگر اختلاف دارند. پيشنهاد هايی که برای اجرای اصلاحات در مغرب ارائه شود، ممکن است مناسب حال يمن نباشد. يا آنچه که برای يمن طرح شود لزوما برای لبنان سازگار نيست. اين بدان معناست که تفاوت های بزرگ ميان کشورهای عربی وجود دارد. پس هر راه حل بايد از داخل جامعه بيرون آيد و نيازمنديها و خواسته های آن را در نظر بگيرد."

برگزاری اين نوع کنفرانسها شايد اهتمام جهان عرب را به حقوق زنان و مشکلات آنان نشان دهد. اما برخی از کار شناسان به اين باورند که همايشهايی از اين قبيل بيشتر ديدگاههای زنان نخبه عرب را بازتاب می دهد تا زنان عادی.