صادق صبا تحليلگر منطقه ای بی بی سی

آيت الله علی سيستانی از نفوذ زيادی در بين شيعيان برخوردار است

از شواهد چنين پيداست که شورش دوماهه اين روحانی جوان تندرو عليه نيروهای آمريکايی کم کم رو به پايان است و کنترل شهرهای شيعه نشين نجف، کربلا و کوفه هم اکنون در دست افراد پليس عراقی است.

در روز جمعه دو طرف پس از هفته ها در گيری خونين و کشته شدن صد ها نفر از هواداران مقتدی صدر توافق کردند که نيروهای خود را از نجف خارج کنند و کنترل شهر را به دست نيروهای امنيتی عراقی بسپارند.

پس از اين موافقت نامه آيت الله علی سيستانی، مهمترين رهبر دينی شيعيان عراق، به مقتدی صدر اجازه داد که در روزشنبه به ديدار او برود.

اعتقاد مقتدی صدر به حکومت اختصاصی روحانيون يا ولايت فقيه، به شکلی که در ايران وجود دارد، و همچنين تاکيد او بر اجرای قانون مجازات اسلامی، و از جمله ضرورت حجاب اجباری، باعث شد که گروه های غير مذهبی عراق نيز از او روی گردان شوند

موافقت مقتدی صدر با خروج افراد مسلحش از شهرهای نجف، کوفه و کربلا نشان دهنده چرخش مهمی در سياست های اوست.

مقتدی صدر قبلا اعلام کرده بود که تا پايان يافتن اشغال عراق به دست نيروهای تحت رهبری آمريکا اقدامات مسلحانه خود را ادامه دهد.

به نظر می رسد که عوامل مختلفی باعث شد تا قيام مقتدی صدر نا کام شود.

هواداران جوان و آموزش نديده او که اغلب از محلات فقير نشين بغداد به او در شهر نجف پيوسته بودند سرانجام نتواتستند در مقابل سربازان مجهز، مجرب و مصمم آمريکايی تاب بياورند.

گزارشهای رسيده حاکی است که در هفته های اخير پس از وارد شدن ضربات سنگين نظامی به افراد مسلح مقتدی صدر وکشته شدن صدها نفر از آنان به دست آمريکايیها، باقی مانده نيروهای او تا حدی خسته شده و روحيه خود را از دست دادند.

از سوی ديگر شورش مقتدی صدر نه تنها با حمايت گسترده شيعيان عراق مواجه نشد بلکه مراجع بزرگ ، سازمانهای سياسی شيعيان همچون "مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق" به رهبری عبدالعزيزحکيم و عامه شيعيان عراق به مخالفت با او برخاستند.

در طول درگيری ها آيت الله سيستانی در مجموع سکوت اختيار کرد وبدين ترتيب عدم رضايت خود را از اقدامات اين روحانی جوان نشان داد .

بسياری از شيعيان مقتدی صدر را جوان ماجراجويی می دانند که از نظر آنان سبب شده تا پای سربازان آمريکايی به مکان های مقدس شيعيان کشيده شود و به حرم حضرت علی، امام اول شيعيان، صدمه وارد آيد.

اکثريت ساکنان نجف نيز با حضور افراد مسلح مقتدی صدر در شهر خود مخالف بودند و با برگزاری چندين تظاهرات اعلام کردند که اين درگيری ها باعث شده که زائران کمتری به اين شهر بروند و به اقتصاد نجف شديدا صدمه وارد آيد.

شيعيان معتقد بودند که اقدامات مقتدی صدر باعث شده که در بين صفوف آنان شکاف ايجاد شود و به اين امکان که آنها بتوانند در عراق آينده سهم مهمی از قدرت را به دست گيرند ضربه وارد شود.

مقتدی صدر چون يک روحانی بنياد گرای شيعه بود حتی نتوانست در بين آن گروه های اهل سنت عراق که از لحاظ سياسی با او در مخالفت با حضور آمريکا در کشورشان همداستان بودند حمايتی به دست آورد.

اعتقاد مقتدی صدر به حکومت اختصاصی روحانيون يا ولايت فقيه، به شکلی که در ايران وجود دارد، و همچنين تاکيد او بر اجرای قانون مجازات اسلامی، و از جمله ضرورت حجاب اجباری، باعث شد که گروه های غير مذهبی عراق نيز از او روی گردان شوند.

در نتيجه در هفته های اخير مقتدی صدر و چند هزار نفر از هواداران جوان او در مقابل بزرگترين و مجهزترين ارتش جهان تنها مانده بودند.

البته کار مقتدی صدر هنوز تمام نشده و هواداران مسلح او همچنان می توانند در مناطق ديگر عراق با نيروهای آمريکايی درگير شوند.

ولی به نظر می رسد که قيام او برای بيرون کردن سربازان آمريکايی از عراق فعلا در مجموع با شکست روبرو شده است.

حال بايد ديد که دولت جديد عراق که تا چند هفته ديگر قدرت را در کشور به دست می گيرد چه تصميی در باره او اتخاذ خواهد کرد.

آيا او به اتهام قتل عبدالمجيد خويی، روحانی ميانه رو که در روزهای پايانی حکومت صدام حسين از لندن به نجف رفت، محاکمه خواهد شد و يا اين که سعی خواهد شد احيانا در قبال قول مقتدی صدر به کناره گيری از سياست اين اتهامات ناديده گرفته شود.