علی امينی

جنبش حماس در ميان لايه های محروم فلسطينی، نفوذ بی مانندی دارد

اين جنبش در ميان لايه های محروم فلسطينی، که از صلح با اسرائيل اميد بريده اند، نفوذ بی مانندی دارد.

جنبش حماس با گرايش تند و سازش ناپذيرش، رقيب اصلی سازمان آزاديبخش فلسطين به شمار می رود. ياسر عرفات رهبر سازمان آزاديبخش از نفوذ حماس باخبر است و سعی می کند از آن استفاده کند.

حماس حق موجوديت اسرائيل را به رسميت نمی شناسد و خواهان عقب نشينی کامل اسرائيل از خاک فلسطين است. اين جنبش پيمان اسلو را خيانت به آرمان فلسطين دانست و توافق های آن را نپذيرفت.

سازمان آزاديبخش و بسياری از سياستمداران و روشنفکران فلسطين مشی حماس را به انتقاد گرفته اند، زيرا به نظر آنها تندروی های حماس، بهانه به دست نيروهای افراطی در اسرائيل می دهد تا به تجاوزات نظامی خود در شهرهای فلسطينی نشين ادامه دهند.

دولت خودگردان فلسطين در سال ۱۹۹۹ بيش از هزار نفر از اعضای حماس را دستگير کرد.

مرکز فعاليتهای حماس قبلا در اردن بود، اما در زمان ملک عبداله دوم دفترهای آن در اردن تعطيل شد و بيشتر سران شناخته شده جنبش به کشورهايی مانند قطر مهاجرت کردند.

حماس با بيشتر کشورهای عربی روابط دوستانه دارد و از هواداران آرمان فلسطين در اين کشورها کمکهای مالی فراوان دريافت می کند.

حماس هدف استراتژيک خود را برپايی يک دولت اسلامی در سراسر خاک فلسطين اعلام کرده است.

اين جنبش دو جناح نظامی و سياسی دارد. حماس در بخش نظامی دفاتر عزالدين قسام را در مناطق اشغالی تأسيس کرده است که بيشتر اعضای آن جوانان کم سال پرشور هستند.

گفته می شود که در ميان فعالان و رهبران حماس در مورد شيوه مبارزه با اسرائيل اختلاف نظر جدی وجود دارد. اما تا کنون طرفداران مشی مبارزه قهرآميز غالب بوده اند.

مبارزان حماس تنها در فوريه و مارس سال ۱۹۹۶ طی چند حمله انتحاری بيش از هفتاد شهروند اسرائيلی را در بيت المقدس و شهرهای ديگر اسرائيل به قتل رساندند.

در بخش مدنی، جنبش حماس خدمات اجتماعی گسترده ای عرضه می کند و شبکه ای از مؤسسات خيريه مانند مدارس، درمانگاه ها و بيمارستانهای مجانی برای مردم محروم داير کرده است.

رهبری حماس

شيخ احمد ياسين که در ماه مارس گذشته توسط نيروهای اسرائيلی به قتل رسيد، پايه گذار و نظريه پرداز اصلی حماس به شمار می رفت.

او در نخستين سال های زندگی، از سال ۱۹۳۸ تا ۱۹۴۸ در خاک فلسطين فشار و اختناق نيروی اشغالگر را با گوشت و پوست خود احساس کرده بود.

در کودکی به فلج اطفال دچار شد و تا پايان عمر بيمار بود. در جوانی در دانشگاه اسلامی الازهر قاهره به تحصيل فقه پرداخت و عالم دينی شناخته شد. در مصر با جناح فلسطينی اخوان المسلمين آشنا شد و از عقايد آنها تأثير گرفت.

شيخ احمد ياسين با سخنرانی های تند و موضع افراطی خود در جريان انتفاضه سال ۱۹۸۷ به شهرت و محبوبيت زيادی رسيد.

شيخ در سال ۱۹۸۹ به اتهام شرکت در قتل چند فلسطينی "همکار" با ارتش و سازمان امنيت اسرائيل (موساد) دستگير و به حبس ابد محکوم شد.

ملک حسين پادشاه وقت اردن که از محبوبيت شيخ باخبر بود، برای آزادی شيخ تلاش کرد و او سرانجام در سال ۱۹۹۷ در مبادله با دو عضو دستگيرشده موساد، از زندان اسرائيل آزاد شد.

بيشتر سران برجسته حماس فعاليت مخفيانه دارند و ناشناخته هستند.

عبدالعزيز رنتيسی از آغاز تأسيس حماس شاخص ترين چهره آن به شمار می رفت.