شهريار رادپور

نخست وزير بريتانيا، لرد هاتن را مامورتحقيق درباره علت مرگ دکتر ديويد کلی کرد

دکتر کلی کارشناس ارشد وزارت دفاع بريتانيا در امر سلاحهای ميکربی بود.

او در بحبوحه مباحثی که تابستان گذشته پس از جنگ عراق درباره قانونی بودن تصميم دولت بريتانيا به شرکت در عمليات نظامی آغاز شد، ظاهرا خودکشی کرد.

نقطه آغاز اين ماجرا مطرح شدن نظرات دکتر کلی در مصاحبه ای بود که اندرو گيليگان، خبرنگار راديو بی بی سی در امور دفاعی، در روز 29 ماه مه با برنامه خبری شبکه 4 راديو بی بی سی داشت.

در اين مصاحبه، اندرو گيليگان بدون ذکر نام منبع خبری خود گفت يکی از مقامات بلند پايه دولتی که درتهيه گزارش مربوط به توانايی و خطرات ارتش عراق نقش داشت به او گفته است که دولت احتمالا از غير دقيق بودن يک ادعای اين گزارش مطلع است.

ادعای مورد بحث، آمادگی ارتش عراق در به کار گرفتن سلاحهای کشتار جمعی در عرض 45 دقيقه بود که تونی بلر، نخست وزير نيز درهنگام ارائه گزراش مزبور به مجلس عوام به آن اشاره کرد.

در همين سخنرانی پارلمانی، تونی بلر در تشريح تهديدات نظامی رژيم صدام حسين گفت توانايی ارتش عراق در استفاده از سلاحهای مرگبار تا حدی است که قادر خواهد بود حتی پايگاهای نظامی بريتانيا در جزيره قبرس، واقع در دريای مديترانه، را هم با خطر حمله مواجه کند.

اندرو گيليکان در مقاله ای که بعد از اين مصاحبه در يک روزنامه چاپ لندن نوشت، مدعی شد که مقامات در دفتر نخست وزير، به ويژه آليستر کمبل، رئيس دفتر نخست وزير، با انگيزه توجيه تصميم تونی بلر به مداخله نظامی در عراق متن گزارش را غليظ تر کرده اند.

دکتر کلی در بحبوحه مباحث درباره قانونی بودن تصميم دولت در شرکت در جنگ با عراق، ظاهرا خودکشی کرد.

آليستر کمبل، رئيس دفتر وقت تونی بلر، رسما از بی بی سی خواست تا اين ادعا را پس گرفته و عذر خواهی کند.

واکنش رسمی بی بی سی به اين درخواست، نخست از سوی رئيس بخش اخبار بی بی سی و پس از مشورت با مدير عامل، پشتيبانی از اندرو گيليگان و منبع خبر او بود.

اين پشتيبانی بعدا در يک جلسه فوق العاده با شرکت رئیس هيئت مديره و اعضا هيئت امنای بی بی سی نيز مطرح و تائيد شد.

در مجموع بی بی سی از شيوه کار خبرنگار امور دفاعی خود حمايت کرد و اعتبار منبع اطلاعات او را، که هويتش فاش نشد، تائيد نمود.

واکنش دولت بريتانيا تقاضای افشای هويت اين منبع دولتی بود که در آن روزها مطبوعات در بريتانيا با انتشار شايعات مختلف، درباره آن قلمفرسايی می کردند.

بی بی سی اين درخواست را نپذيرفت و محرمانه نگاه داشتن منابع اطلاعات خبری خود را يک حق مسلم در حرفه روزنامه نگاری توصيف کرد.

چند روز بعد، در روز 4 ژوئيه وزارت دفاع بريتانيا اعلام کرد که يکی از کارمندان آن داوطلبانه خود را به عنوان مقامی که با خبرنگاران بی بی سی در تماس بوده معرفی کرده است، اما نام او را فاش نکرد.

3 روز بعد در جلسه ای با حضور تونی بلر نخست وزير و وزرای امور خارجه و دفاع و رئيس کميته مشترک سازمانهای اطلاعاتی و امنيت بريتانيا ادامه مخفی نگاه داشتن هويت کارمند مزبور، غير عملی و به زيان موقعيت دولت تشخيص داده شد.

اين نکته را تونی بلر در جريان ادای توضيحات به کميته تحقيق لرد هاتن به اين صورت بيان کرد که محرمانه نگاه داشتن هويت کارمند مزبور دولت را در مظان اتهام پنهانکاری قرارخواهد داد.

نتيجه اين مشورتها آن شد که اگر خبرنگاران رسانه ها در تماس با دفتر مطبوعاتی وزارت دفاع نام دکتر کلی را به صورت سئوال به ميان بکشند، سخنگوی وزارت دفاع آنرا تکذيب نکند.

بازار شايعات در باره محتوی اين گزارش چند روزی است که در رسانه ها دوباره داغ شده است

دکتر کلی که به توصيه وزارت دفاع با همسرش به مسافرتی ييلاقی رفته بود، از طرف کميته روابط خارجی مجلس عوام برای ادای توضيحات احضار شد.

در اين جلسه که به طور مستقيم از شبکه های تلويزيون پخش شد، دکتر کلی منکر آن شد که تنها منبع ادعای اندرو گيليگان، خبر نگار امور دفاعی بی بی سی، بوده است.

3 روز بعد، در روز 18 ژوئيه، پلپس جسد دکتر کلی را در بيشه زاری در نزديکی خانه اش يافت.

پس از مرگ ديويد کلی بود که معلوم شد او منبع ادعای خبرنگار بی بی سی در باره محتوی گزارش دولت در مورد عراق بوده است.

در همان روز تونی بلر، نخست وزير اعلام کرد لرد هاتن، يک قاضی ارشد و عضو ديوان عالی بريتانيا، را مامورتحقيق درباره علت مرگ دکتر ديويد کلی کرده است.

کميته تحقيقات قضايی لرد هاتن در روز 11 اوت کار خود را آغاز کرد و پس از نزديک به يک ماه و احضار بلندپايه ترين مقامات سياسی، اطلاعاتی و مطبوعاتی و روسا و مديران بی بی سی، و از همه مهمتر، برای نخستين بار در تاريخ بريتانيا، احضار مقام نخست وزير برای ادای توضيحات، در اواخر تابستان به تحقيقات علنی خود پايان داد.

لرد هاتن برای جلوگيری از درز کردن محتوی گزارش نهايی خود فقط پذيرفته که نسخه هايی از اين سند را 24 ساعت پيش از انتشار در اختيار شخصيتهای کليدی اين ماجرا بگذارد، از جمله تونی بلر و مديران بی بی سی.

به همين دليل بازار شايعات درباره محتوی اين گزارش از چند روز پيش از انتشار آن دوباره داغ شد.