اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

مسعود بهنود

ناظران می گويند وقايع عراق نقش موثری در تصميم معمر قذافی برای گشودن در زراد خانه های ليبی بر روی بازرسان داشته است

اعلام ناگهانی موافقت معمر قذافی رهبر ليبی با گشودن در زراد خانه های خود و نشان دادن آنچه سلاح های کشتار جمعی خوانده می شود، از ديد ناظرانی سياسی پيامی تاريخی با خود دارد که شايد مهمتر از پيامی باشد که هفته پيش با دستگيری صدام حسين برای کشورهای ديگر جهان فرستاده شد.

به نوشته روزنامه انگليسی گاردين مقامات بريتانيائی اميد آن دارند درسی که از حرکت قذافی – با ترجيح دادن ديپلماسی آرام به جنگ و بحران – به دست می آيد، نه فراموش ايران و کره شمالی شود و نه آمريکا.

با پيروزی سياسی که بريتانيا و آمريکا در مذاکره با ليبی به دست آوردند، آن هم يک هفته بعد از دستگيری صدام حسين که به تعبيری پايان عملی پروژه سقوط رژيم عراق است، اينک می توان گفت سوريه، ايران و ليبی که به حمايت از تروريسم متهم شده بودند سرنوشتی جدا از عراق و افغانستان برای خود برگزيده اند.

قذافی گرچه اول بار با شنيدن صدای برخورد موشک های آمريکائی به قصرش، در اوائل دهه آخر قرن بيستم به سياست های هيجان ساز و ماجراجويانه خود خاتمه داد اما سرانجام برای زمين گذاشتن تفنگ های خود منتظر ماند تا صدای مهيب فروريختن حکومت صدام را بشنود

گرچه نه کار اجرای پروتکل امضا شده الحاقی در مورد فعاليت های هسته ای ايران تمام شده است، نه هنوز خبری از نتيجه گفتگوهای پنهانی سوريه با غرب منتشر شده و نه آنچه قذافی پذيرفته هنوز در عمل به اثبات رسيده اما تا همين جا می توان گفت که حملات نظامی به رهبری آمريکا تاثير خود را بر آينده سياسی منطقه وسيعی از جهان باقی گذاشته است.

ناظران سياسی معتقدند مقابله واشنگتن با سلسله کشورهائی که آنان را در محور شرارت و کشورهای حامی تروريسم جا داده بود از ضعيف ترين حلقه های آن يعنی افغانستان و عراق آغاز شده و کره شمالی که به سلاح اتمی دسترسی دارد در آخرين مرحله قرار گرفته است.

تا آنجا که به ايران مربوط می شود همزمان با اعلام توافق فرستادگان بريتانيا و آمريکا با دولت ليبی، روسای دولت های لندن و واشنگتن هر دو در پيام های خود در مورد توافق هائی که با ليبی به دست آمده ابراز اميدواری کرده اند که پيام هايشان به درستی به تهران رسيده باشد.

سکوتی که از زمان اعلام اين خبر بر فضای سياسی ايران حکمفرماست که هنوز واکنشی نسبت به تصميم معمر قذافی نشان نداده حاکی است که تصميم سازان جمهوری اسلامی اينک دريافته اند راهی که چهار ماه قبل سران سه کشور اروپائی در نامه های خود به رييس دولت ايران، به آنان نشان دادند کم هزينه تر و آسان تر از آن راهی بود که برگزيدند.

مخالفان تندرو اصلاحات در ايران، با مخالفت پرسروصدای خود با امضای پروتکل الحاقی پيمان منع گسترش سلاح های اتمی – که اصلاح طلبان مجلس و دولت موافقت خود را با آن نشان داده بودند – عملا کار را به زمانی واگذاشتند که شرط توقف غنی سازی اورانيوم هم به آن افزوده شده بود.

قذافی گرچه اول بار با شنيدن صدای برخورد موشک های آمريکائی به قصرش، در اوائل دهه آخر قرن بيستم به سياست های هيجان ساز و ماجراجويانه خود خاتمه داد اما سرانجام برای زمين گذاشتن تفنگ های خود منتظر ماند تا صدای مهيب فروريختن حکومت صدام را بشنود.

رهبر ليبی پيش از اين اعلام داشته بود که با پرداخت چهار ميليون دلار بابت هر 270 قربانی حادثه لاکربی حاضرست با عواقب آخرين ماجراجوئی خود وداع گويد و معادل اين رقم را در صورت پايان گرفتن تحريم ها و گشوده شدن حساب های بانکی آن کشور بپردازد و باز نفری دو ميليون دلار بر آن می افزايد اگر آمريکا نام ليبی را از فهرست کشورهای حامی تروريسم پاک کند.

ناظران سياسی معتقدند مقابله واشنگتن با سلسله کشورهائی که آنان را در محور شرارت و کشورهای حامی تروريسم جا داده بود از ضعيف ترين حلقه های آن يعنی افغانستان و عراق آغاز شده و کره شمالی که به سلاح اتمی دسترسی دارد در آخرين مرحله قرار گرفته است

توافقی که روز شنبه اول بار تونی بلر نخست وزير بريتانيا آن را اعلام داشت و گفته می شود به پايمردی نلسون ماندلا صورت گرفته است راه را برای رسيدن قدافی به خواست خود هموار می کند.

از ديد بسياری، آنچه با زمين گذاشتن تفنگ توسط رييس جمهور مادام العمر ليبی اتفاق افتاد، به معنای پايان يک قذافی و آغاز قذافی ديگری است که هيچ شباهتی به آن سرگرد مدعی ميراث خواری عبدالناصر در دهه هفتاد قرن بيستم ندارد.

در آغاز دهه شصت ميلادی، با بذری که جمال عبدالناصر در دل مردم عرب پاشيده بود کسی را گمان نبود که پيروان وی چهل سال بعد به سرنوشتی چنان دچار آيند که انورسادات، صدام حسين، ياسرعرفات و اينک معمر قذافی به آن تن داده اند.

از اين ميان انورسادات با تير گروه های تنرو اسلامی کشته شد، اسد در حالی درگذشت که بلندی های جولان همچنان در اختيار اسرائيل بود، عرفات با وجود پذيرش همه شرايط صلح ناگزير به کناره گيری و خزيدن در خانه ای ممنوع شده و حمله نظامی نيروهای تحت رهبری آمريکا به عراق، صدام حسين را با سرنوشت تحقيرآميزی روبرو کرده است.

قذافی که در دو دهه نخست زمامداری خود کوشش های پرصدائی برای اتحاد با مصر و ديگر همسايگان عرب خود به کار برد، بعد از ناکامی در نزديک شدن به جمهوری اسلامی ايران ديگر اميد از اتحاد مسلمانان بريد.

وی از اواخر قرن بيستم و همزمان با سی امين سال زمامداری خود با فاصله گرفتن از اعراب و فراموش کردن آرزوها و شعارهای گذشته خود به هويت آفريقائی مردم ليبی تکيه کرده و در اتحاد با کشورهای قاره سياه سرنوشت بهتری برای جانشينان خود جست و جو می کند.

بايد ديد حکومت های ديگر چه راه هائی برای ادامه خود در قرن بيست و يکم بر می گزينند.