اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

*اين برنامه ها به وسيله بی بی سی و برای بی بی سی تهيه شده و راديو و سايت بخش فارسی بی بی سی تنها رسانه مجاز به استفاده از آنهاست. استفاده از اين برنامه ها توسط رسانه های ديگر به هر شکلی بدون اجازه بی بی سی می باشد*

آثار ايدز در سراسر جهان قابل رديابی است و هيچ کشوری از اين بيماری در امان نبوده است.

در حالی که بنا به گزارش ها از ايران، بيماری ايدز در ميان معتادان تزريقی بيش از ديگر گروه ها شايع است، اما کارشناسان هشدار می دهند که آمار انتقال ويروس ايدز از راه مقاربت جنسی و از مادران آلوده به جنين رو به افزايش است.

درباره وضعيت فعلی ايدز در ايران و شناخت عوامل موثر در شيوع و انتقال آن با توجه به مختصات جامعه ايران پيمان مويدی گفتگويی داشته با صاحب نظران مينو محرز، متخصص بيماری های عفونی، گلاره مستشاری، روانپزشک، و کاميار علايی، مسئول مرکز مشاوره ای ايدز و بيماری های مقاربتی و اعتياد در ايران و نخست اين سوال را مطرح می کند که علت شيوع ايدز در ايران چه بوده است؟

دکتر محرز می گويد اولين موارد از آلودگی به ويروس اچ آی وی در ايران، مانند بسياری ديگر از کشورهای آسيا، در ميان افرادی مشاهده شد که فراورده های خونی وارداتی آلوده را از قاره اروپا دريافت کرده بودند.

او استدلال می کند که در آن زمان بيماری ايدز شناخته نشده بود و در حال حاضر تمام فراورده های خونی دقيقا آزمايش شده و انتقال ايدز از طريق انتقال خون ريشه کن شده است.

فراورده های خونی آلوده باعث شيوع ايدز در کشورهای مختلف شد

اين بيماری از طريق آميزش جنسی و بعد به سرعت در ميان معتادان، که از سرنگ مشترک استفاده می کنند، شايع شد.

دکتر محرز می گويد طبق آمار رسمی 65 در صد از آلودگی های ثبت و شناسايی شده در ميان معتادان تزريقی است.

آمارهايی که در ايران و جهان اعلام می شود بر دو دسته است.

يک دسته آمار رسمی است که بر اساس افراد شناسايی شده اعلام می شود و گروه ديگر تخمينی است.

دکتر علايی می گويد تعداد بيماران ايدز ثبت شده بيش از 5 هزار نفر است، اما آمار تخمينی به بيش از 20 هزار نفر می رسد.

احتمال سرايت يک بيماری خطرناک همواره در جامعه همراه با نگرانی های متعدد و تعصبات خاص خود است

او می گويد اين رقم براساس گروه های پرخطر از جمله معتادان تزريقی و شرکای متعدد جنسی آنهاست.

شناخت از ايدز

احتمال سرايت يک بيماری خطرناک همواره در جامعه همراه با نگرانی های متعدد و تعصبات خاص خود است.

دکتر مستشاری می گويد در ايران بيماری ايدز را نمی شناسند و به همين دليل بيش از آن که بايد از آن می ترسند و بسياری حتی از استفاده از توالت عمومی، مصرف غذا در اماکن عمومی، روبوسی، دست دادن يعنی همان عواملی که اصلا راه انتقال قلمداد نمی شوند هراس دارند.

او می گويد علی رغم فرهنگ و روحيه حمايت گر ايرانی، در خانواده ها برخورد با ايدز خوب نبوده است. اما همين افراد وقتی با پرسنل درمانی و مشاوران صحبت می کنند و نکات برای آنها روشن می شود نحوه برخوردی کاملا متفاوت در پيش می گيرند.

در ايران بيماری ايدز را نمی شناسند و به همين دليل بيش از آن که بايد از آن می ترسند و بسياری حتی از استفاده از توالت عمومی، مصرف غذا در اماکن عمومی، روبوسی، دست دادن يعنی همان عواملی که اصلا راه انتقال قلمداد نمی شوند هراس دارند

دکتر گلاره مستشاری

در برخی موارد اين تغيير روحيه مثبت تا حدی است که باعث می شود زوجها تا سالها در کنار هم زندگی کنند و حتی برخی با استفاده از کاندوم به روابط جنسی خود ادامه می دهند.

دکتر مستشاری می گويد مشکل زمانی آغاز می شود که برخی از اين زوجها اقدامات پيشگيرانه لازم برای روابط جنسی ايمن را رعايت نمی کنند.

او هشدار می دهد که موج دومی از موارد تازه آلودگی به ايدز، که درحال حاضر در ايران شاهد آن هستيم، زنان معتادان تزريقی هستند که با آگاهی از خطر سرايت بيماری بدون کاندوم آميزش جنسی دارند.

آموزش پيشگيری از ايدز در ايران

در ايران وزارت آموزش و پرورش برنامه ای را در مقاطع تحصيلی دبيرستان و سال آخر راهنمايی به اجرا می گذارد که در مورد نحوه انتقال ايدز آموزش می دهد.

آموزش بهداشت باروری در سطح دانشگاه ها در حال انجام است و دو موضوع امراض عفونی در آميزش جنسی و ايدز در آن گنجانده شده است.

بخش اعظم آموزش ها در ميان گروه معتادان تزريقی متمرکز بوده است

دکتر مينو محرز

دکتر محرز می گويد در حالی که بيماران ثبت شده در ايران عمدتا در ميان معتادان تزريقی در زندانها هستند، بخش اعظم آموزش ها در ميان اين گروه متمرکز بوده است.

او می گويد در حالی که از بيماران آميزشی ايدز آماری تهيه نشده و همچنين به گروه های پرخطر مانند زنان روسپی هم دسترسی نيست، آموزش و آزمايش آنها غيرممکن بوده است.

روابط جنسی و بيماری های مرتبط با آن در ايران به طور علنی مطرح نمی شود و حوزه ای غدغن قلمداد می شود.

دکتر مستشاری می گويد در ايران ايدز به خودی خود "تابو" و موضوع ممنوعه ای نيست.

او می گويد حتی سازمان صدا و سيما که خود تابو پرور است بحثهايی را در اين زمينه برگزار می کند. کارشناسان در اين بحثهای تلويزيونی تا حد مشکل معتادان پيش می روند، اما تا در مورد رابطه جنسی بحثی به ميان می آيد از طرح جزئيات منع می شوند.

دکتر مستشاری می گويد شنوندگان راديو جوان تماس می گيرند و درباره روابط جنسی سوال می کنند، اما مسئولين با پاسخ دهی به اين سوالات مخالفت می کنند و معتقدند مطرح شدن اين مسائل چشم و گوش ها را باز می کند.

دکتر مستشاری هشدار می دهد در ايران باکره بودن دختران پيش از ازدواج موضوعی خيلی مهم است و همين باعث شده بيشتر تماسهای جنسی، مانند آنچه در مردان هم جنس گرا ديده می شود، از مقعد صورت می گيرد که اين خود بيشترين خطر را برای انتقال ويروس اچ آی وی ايجاد می کند.

دکتر مستشاری می گويد بايد به دختران گفته بشود که تماس از راه مقعد خطرناکتر است و بايد حتما از کاندوم استفاده بشود و کاندوم زنان کافی نيست، اما راديو و تلويزيون ايران حاضر نيست اين طور بحثها با جزئيات مطرح بشود.

دکتر علايی می گويد تا چهار سال پيش سيستم اطلاع رسانی در مورد ايدز مناسب نبود و بيش از آن که مشکلی را حل کند باعث ترس بود و ايدز را به صورت يک انگ اجتماعی درآورد.

شنوندگان راديو جوان تماس می گيرند و درباره روابط جنسی سوال می کنند، اما مسئولين با پاسخ دهی به اين سوالات مخالفت می کنند و معتقدند مطرح شدن اين مسائل چشم و گوش ها را باز می کند

دکتر گلاره مستشاری

او می گويد افراد در گروه پرخطر از وحشت آبروريزی تمايلی به مراجعه به درمانگاه ها نداشته اند. اما اين روند به تدريج تغيير می کند.

در حالی که تلاشهای بين المللی معطوف به ارتقا آگاهی در سطح جهانی بوده است، در ايران تلاشها بر روی گروه های پرمخاطره و جوانان متمرکز بوده است.

دکتر علايی می گويد نيمی از جمعيت ايران زير 19 سال است و اين گروه نيازی به اطلاع رسانی ساده از طريق تلويزيون يا روزنامه ها ندارند، بلکه بايد اين افراد به درمانگاه ها مراجعه و به مشاروه هايی که ارائه می شود اعتماد کنند و آموزش ببينند.

دکتر علايی معتقد است يکی از مسائل مشکل ساز کم سواد بودن گروه های پرمخاطره است که باعث می شود مطالعه برای آنها موثر نباشد.

دکتر علايی بر تاثير زنجيره ای آموزش در ميان افراد هم سنخ (Peer Education) تاکيد می کند و می گويد اگر به يک نفر از گروه پرمخاطره آموزش داده شود او می تواند به ديگران از گروه خود آموزش دهد.

تا چهار سال پيش سيستم اطلاع رسانی در مورد ايدز مناسب نبود و بيش از آن که مشکلی را حل کند باعث ترس بود و ايدز را به صورت يک انگ اجتماعی درآورد

دکترکاميار علايی

او می گويد هدف اصلی تغيير نگرش نيست بلکه تغيير رفتار است. اطلاع رسانی همراه با آموزش به زمان نياز دارد پس برنامه ای مدون و مستمر که هم انگ اجتماعی و هم رفتارها را تغيير دهد موفق خواهد بود.

مشکلات روانی

ابتلا به يک بيماری علاج ناپذير خالی از مشکلات روانی نيست و مبتلايان به ايدز، که نه تنها علاج ناپذير بلکه در ايران همراه با تابوهای اجتماعی هم هست، اين مشکل را دو چندان می کند.

دکتر مستشاری می گويد در شرايطی که ايدز در بيمار پيشرفت کرده و ارگانيک شده است مداخله روانپزشک همراه با متخصص مغز و اعصاب صورت می گيرد.

اما اهميت نقش يک روانپزشک زمانی برجسته می شود که بيماری که تازه از ابتلا خود به ايدز مطلع شده تلاش دارد خود را با اين وضعيت منطبق کند.

دکتر مستشاری می گويد مشاوره های انفرادی و گروهی می تواند بسيار موثر باشد، اما متاسفانه درمانگاه ها با انواع زيادی از معالجات مواجهند و مشاوره در درجه دوم اهميت قرار داده می شود.

آموزش بهداشت باروری در سطح دانشگاه ها در حال انجام است و دو موضوع امراض عفونی در آميزش جنسی و ايدز در آن گنجانده شده است

او می گويد هر چند که شايد محدود بودن مشاوره ها به علت کمبود روانپزشک باشد و ناچارا غالب مشاوره ها توسط پزشک درمانگر انجام شود، اما مشاروه يک علم بوده و تنها حرف زدن نيست.

وضعيت داروهای ايدز

بيشتر بيماران ايدز در ايران از عدم توالی در داروها اظهار نگرانی کرده و می گويند داروهايی که مبدا ساخت متفاوتی دارند و يا ژنريک هستند، می توانند عوارض جانبی متفاوتی را به همراه داشته باشند.

دکتر محرز می گويد داروهای ايدز در سه سال گذشته در ايران به طور مجانی توزيع شده است و تاکنون با داروهايی که در ايران ساخته می شود مشکلی بنوده است.

او می گويد بيماران هميشه نگران کيفيت داروها هستند و برای آنها اين شبه وجود دارد که داروهايی که در کشورهای ديگر ساخته می شود بهتر و جديدتر است.

شيوع ايدز در ايران محدود به معتادان تزريقی نيست و شرکای جنسی اين افراد نيز به اين بيماری مبتلا می شوند.

دکترعلايی می گويد تا سه سال پيش که سيستمی برای شناسايی معتادان مبتلا به ايدز نبود همسران آنها نا آگاه از اين موضوع آلوده می شدند و اگر فرد فوت يا متارکه می کرد اين بيماری را از طريق ارتباط جنسی به شريک جديد خود منتقل می کرد.

اين موجب موج دومی از آلودگی ها در ايران شده که درصورت عدم آموزش به اين زنان موج سومی رخ خواهد داد که در آن عفونت از مادر به فرزند منتقل می شود.

دکتر مستشاری می گويد هنوز شمار زنان آلوده به اچ آی وی در ايران در حدی نيست که در آمار رسمی تغييری بدهد، اما جهت آن عوض شده است و اگر قبلا فقط آقايان به ايدز مبتلا بودند حالا شمار زنان افزايش می يابد.

او اضافه می کند برخلاف تجربيات ديگر در برخورد با بحران های اجتماعی در حال حاضر پرسنل پزشکی در ايران مبارزه با ايدز را با سرعت ادامه می دهد و اميد می رود موج دوم در نطفه خاموش شده و کار به موج سوم نرسد.

در هر صورت تعداد کودکان مبتلا به ايدز از طريق مادر بسيار ناچيز است.