پيتر گولد خبرنگار بی بی سی

تنها دو پاپ (و اگر سن پيتر را به حساب آوريم سه پاپ) برای مدتی طولانی تر از ژان پل دوم که روز پنجشنبه 16 اکتبر سال 2003 بيست و پنجمين سالگرد انتصاب به اين سمت را جشن گرفت بر اين کليسا فرمان رانده اند.

نفوذ و تاثير ژان پل دوم، چه بر کليسا و په بر روح زمانه ای که در آن زندگی می کند، در تاريخ واتيکان کم سابقه است.

ما هرگز پاپی به اين سرشناسی، به اين محبوبيت نداشته ايم مادلين بانتينگ

ژان پل دوم برای انتقال پيام خود به جهانيان از سفر با هواپيما گرفته تا رسانه های جمعی استفاده کرده است و اين رويه او را واقعا به "کشيشی جهانی" بدل کرده است.

پا گذاشتن پاپ به يک کشور خارجی، بوسيدن خاک آن و سپس ايراد موعظه در يک مراسم عشای ربانی در محيطی باز، گاه برای ميليون ها نفر، در دوران او به منظره ای آشنا بدل شده است.

جان ويلکينز سردبير روزنامه "تبلت" می گويد: "او در جريان اين سفرهای شگفت، چهره تازه ای از کليسای کاتوليک به جهانيان عرضه کرده است."

ژان پل دوم در 25 سال گذشته با سفر به تقريبا تمامی نقاط جهان همچنين تعريفی تازه از جايگاه "پاپ" در عصر نوين ارائه کرده است.

هر کس جانشين پاپ ژان پل دوم شود برای پيروی از سرمشق او احساس تعهد خواهد کرد. مهارت های او در زمينه ارتباطات عمومی و تسلط کامل به چندين زبان، اين خصوصيات را به شرايط لازم برای کسب اين مقام بدل کرده است.

پاپ نقشی کليدی در سقوط کمونيسم در اروپای شرقی بازی کرد

سازش ناپذير
با اين حال زمانی که او در سال 1978 به اين مقام انتخاب شد، در خارج از لهستان شخصيتی عمدتا ناشناخته بود. او پيش از اين انتخاب، اسقف اعظم کراکو در نزديکی ورشو بود.

کاردينال هايی که او را برگزيدند می دانستند می توانند برای حراست از اعتقادات سنتی در زمانه ای که بسياری از پيروان کاتوليک، تعليمات کليسا را زير سوال می بردند روی او حساب کنند.

در طول اين 25 سال، موضع واتيکان در مورد مسائل جنجال برانگيز اجتماعی مانند کنترل زاد و ولد، سقط جنين و طلاق ثابت بوده است. همچنين مساله تجرد کشيش ها يا نقش زنان در کليسا هرگز مجال بحث نيافته است.

اينها نيز بخشی از ميراث پاپ ژان پل دوم است. در واقع، ديدگاه های سازش ناپذير او ممکن است اکنون عرصه جولان را بر جانشين او تنگ تر کند.

خانم بانتينگ می گويد: "پاپ بعدی برای گشودن گره مشکلاتی مانند کنترل زاد و ولد، سقط جنين و انتخاب کشيش های زن با دوران دشواری مواجه خواهد شد."

"ژان پل دوم در مورد تمامی اين مسائل حساس، کار را برای جانشين خود خيلی خيلی مشکل کرده است، چون يک پاپ نمی تواند تعاليم اسلف خود را باطل کند."

"برای مثال، او با چنان قاطعيتی انتخاب زنان کشيش را غيرقابل قبول دانسته است که زمان زيادی طول خواهد کشيد- احتمالا ده ها سال- تا تغييرات تدريجی روی دهد."

پايان کمونيسم
اما در حالی که ژان پل دوم در زمينه اعتقادات بنيادی کليسای کاتوليک محافظه کار بوده است، همچنين سعی کرده است رشد عدالت اجتماعی را دست کم در زادگاهش لهستان تشويق کند.

کارول وويتايلا (نام اصلی ژان پل دوم) به عنوان يک مرد جوان در لهستان شاهد ظهور آلمان نازی بود. پس از جنگ جهانی دوم، فعاليت به عنوان کشيش در يک کشور کمونيستی برای او چالش آميز بود.

يکی از خط مشی های عمده پاپ ژان پل تلاش او برای دراز کردن دست دوستی به سوی ساير اديان است

"ژان پل دوم نقش بسيار مهمی در سقوط کمونيسم در اروپای شرقی بازی کرد. انتخاب او الهام بخش بود."

سبک فعال ژان پل دوم مويد اين واقعيت است که پاپ نه تنها يک رهبر روحانی بلکه همچنين بازيگر صحنه ديپلماتيک جهانی است.

برای مثال او عليه جنگ عراق سخن راند و تلاش کرد آمريکا و بريتانيا را از اقدام نظامی بازدارد.

يکی از راهکارهای مهم او در اين دوران، تلاش برای دراز کردن دست دوستی و پيوند به سوی ساير اديان با هدف يافتن آشتی پس از قرن ها خصومت و بدبينی متقابل بوده است.

او به کشورهای اسلامی سفر کرده است، و نخستين پاپی است که به يک مسجد پا گذاشته است. اين حرکت به عنوان نشانی از افزايش آستانه تساهل مذهبی، پس از حوادث 11 سپتامبر 2001 معنی تازه ای يافت.

"ژان پل کبير"
مارکو پوليتی، يکی از سرشناس ترين ناظران واتيکان در ايتاليا، معتقد است که ژان پل دوم نه تنها به عنوان يک پاپ کبير، بلکه همچنين به عنوان يک چهره ممتازه قرن بيستم در خاطره باقی خواهد ماند.

وی گفت: "بيست و پنج سال قبل پاپ شخصيت مهمی برای کاتوليک ها يا شايد برای همه مسيحيان بود. اما امروز او يک رهبر روحانی مقبول است که پيروان اديان مختلف به او احترام می گذارند."

اما درحالی که برخی در کليسای کاتوليک از هم اکنون درباره "ژان پل کبير" سخن می رانند، سايرين به ميراث او ترديد دارند.

اين گروه می گويند که در دوران زمامداری او، واتيکان بيش از حد اعمال قدرت کرده است و اکنون بردباری کمتری در برابر مخالفت ها نشان می دهد.

برخی مايلند شاهد پاپی با سبک و سياق متفاوت باشند به طوری که به اسقف های اطراف جهان قدرت بيشتری برای نفوذ در نحوه اداره کليسای کاتوليک بدهد. اما اين شيوه با بوروکراسی قدرت مرکزی کليسا، کوريا، در تضاد قرار دارد.

پدر روحانی توماس ريس معتقد است که اين لهستانی مهارت های منحصر به فردی به مقام پاپ اعطا کرده است، و هر کس جانشين او شود نمونه ای عينی او نخواهد بود.

وی درحالی که لبخند می زند می گويد: "هيچ کس مثل ژان پل دوم نيست. مجبور خواهيم بود او را شبيه سازی (کلون) کنيم. اما کليسا مخالف شبيه سازی است."