برای مقابله با خودکشی دانشجویان چه می‌شود کرد

لی فریات می‌گوید:"ساعت دو و چهل و پنج دقیقه بامداد دیدم کسی در می‌زند".

پلیس بود. پسر ۱۹ ساله‌اش دانیل، دانشجوی دانشگاه بث اسپا بریتانیا، خودکشی کرده بود.

"وقتی با مصیبتی مانند خودکشی نزدیکان رو‌به‌رو می‌شوی می‌فهمی که فقط کسانی که آن را تجربه کرده باشند از عمق این فاجعه خبر دارند. من می‌توانم آن را نهایت اندوه توصیف کنم، اندوهی جگر‌خراش".

آقای فریات، مامور سابق پلیس و ساکن شهر بورنموث، می‌گوید آنچه اکنون به او انگیزه می‌دهد تلاش برای جلوگیری از خودکشی دیگر دانشجویان است.

او بر این باور است که وقتی دانشجویان در بحران‌های سلامت روانی قرار می‌گیرند دانشگاه‌ها باید برای تماس با والدین یا هر فرد بزرگسال مورد اعتماد دیگر بیشتر تلاش کنند و حداقل به آنها فرصت دهند که کمک کنند.

اگر به خودکشی فکر می‌کنید:

در ایران با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳ و با شماره ۱۴۸۰ با صدای مشاور تماس بگیرید

در افغانستان ۱۱۹

در بریتانیا با خیریه سماریتن ۱۱۶۱۲۳

در آمریکا و کانادا ۹۱۱

"مانند خیلی از والدین من هم آخرین فردی بودم که از وجود مشکل روحی پسرم خبردار شدم، زمانی که دیگر دیر شده بود".

"تردید ندارم که اگر به من خبر می‌دادند دانیل امروز زنده بود".

فرض اشتباه

برای والدینی که هیچ تماسی با فرزند دانشجوی خود که با مشکلات جدی سلامت روان در دانشگاه دست‌و‌پنجه نرم ‌می‌کند، ندارند دریافت چنین خبری تکان‌دهنده و باور‌نکردنی است.

آقای فریات می‌گوید:" من فرض می‌کردم که اگر مشکلی برای تندرستی فرزندم پیش بیاید، به من می‌گویند، مرا خبر می‌کنند اما این فرض کاملاً اشتباه بود". به‌ویژه با توجه به اینکه پسرش مشکلات روانی قبلی خود را به دانشگاه اطلاع داده بود.

این ماجرا به طور مکرر پس از خودکشی هر دانشجویی مطرح می‌شود.

مادر و پدر سیارا تکر، دانشجویی که سال ۲۰۱۸ در دانشگاه لیور‌پول خودکشی کرد، درشگفتند که چطور هیچ‌کس در مورد اقدام سه ماه قبل او به خودکشی اطلاعی به آنها نداده بود.

ایان، پدر او، در جریان تحقیقات گفت: "تا زنده‌ام چنین چیزی را نخواهم پذیرفت، یعنی یک نفر در دانشگاه نبوده است که تلفن را بردارد و به ما خبر بدهد... به ما بگوید که دختر ۱۹ ساله‌ شما بر اثر مصرف بیش‌ از حد دارو در بیمارستان است".

حریم خصوصی

پیشنهاد‌های متعددی برای نوعی سامانهٔ اختیاری داده شده است که در آن دانشجویان می‌توانند تعیین کنند آیا می‌خواهند دانشگاه با والدین آنها یا فرد بزرگسال معتمدی در صورت بروز مشکلات جدی سلامتی تماس بگیرد.

این کار داوطلبانه است، دلایل محکم شخصی وجود دارد که دانشجو نخواهد والدینش از ماجرا مطلع شوند و برای دانشگاه‌ها مهم است که به حریم خصوصی دانشجوی بزرگسال خود احترام بگذارند.

این طرح برای حمایت از دانشجویانی است که آن را انتخاب کنند و در آغاز سال تحصیلی رضایت خود را در مورد آن اعلام کنند. بنا بر اعلام دانشگاه بریستول، بیش از ۹۰ درصد دانشجویان آن را قبول کرده‌اند.

البته برای بیشتر دانشگاه‌ها هنوز روشن نیست که در چنین شرایطی چه تصمیمی باید بگیرند.

آقای فریات می‌گوید:"دانشگاه‌ها سال‌هاست این موضوع را به همدیگر پاس می‌دهند. همینطور ماجرا دور خودش می‌چرخد و به هیچ جایی هم نمی‌رسد. فقط وقت تلف می‌کنند".

"تجربهٔ من به عنوان پدر این است که هیچ شفافیتی وجود ندارد."

دانشگاه‌ها می‌گویند "مشکلات روانی به همهٔ ما مربوط است" اما از دید والدین چنین است که می‌گویند "این موضوع به شما مربوط نیست".

در سال ۲۰۱۸ که پسر آقای فریات خودکشی کرد، به نظر می‌رسید که سامانه‌ٔ قوی‌تری برای تماس با والدین در‌ راه باشد.

ساموئل گیما، معاون وقت وزارت آموزش‌عالی در حمایت از سامانهٔ اختیاری برای دانشجویان سخنرانی کرد و از آنها خواست که اجازه دهند دانشگاه " با والدین یا فرد مورد اعتماد" آنها تماس بگیرد و به دانشجویان هشدار داد که ممکن است "در محیط جدید و در سازگاری با آن فراز و فرود‌های دشواری را تجربه کنند".

دمیان هیندز، وزیر آموزش، هم با تاکید بر این موضوع، برای رؤسای دانشگاه‌ها نوشت که به عنوان اولین اولویت بهداشت روانی، راه‌های تماس با خانواده‌های دانشجویان را بهبود بخشند.

بسیاری از دانشجویان هم از این کار پشتیبانی کردند. در سال ۲۰۱۹، یک نظر‌سنجی سالانه برای اندیشکده سیاست‌های آموزش عالی (هپی) نشان داد که اکثریت دانشجویان موافق سیاست دانشگاه‌ها در مورد تماس با والدین هستند.

نیک هیلمن، مدیر این اندیشکده فکر می‌کند دانشگاه‌ها از میزان حمایت دانشجو‌یان از تماس با والدین حیرت کردند و اگر همه‌گیری کرونا از راه نرسیده بود این حمایت بیشتر هم می‌شد.

چقدر اوضاع تغییر کرد؟

ماجرای خودکشی دانشجویان هنوز ادامه دارد. تازه‌ترین نتایج سالانهٔ ادارهٔ آمار نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۹، در انگلستان و ولز ۱۷۴ دانشجو خود‌کشی کرده‌اند.

اما تصویر روشنی از میزان استفاده از سامانهٔ اختیاری وجود ندارد و هنوز مشخص نیست والدین انتظار دارند از چه چیزهایی خبردار شوند.

این موضوع جدیدی نیست، چرخه‌ای است که تکرار می‌شود.

در گزارش دانشگاه‌های بریتانیا در سال ۲۰۰۲ نسبت به خودکشی دانشجویان هشدار داده شده است: "طبیعی است که بسیاری از والدین از این که مؤسسات آموزش‌عالی اطلاعات مربوط به رفتار یا وضعیت روانی فرزندان‌شان را که نیاز به توجه ویژه دارد، در اختیار آنها نمی‌گذارند، نگران هستند".

اما در این گزارش آمده است که دانشگاه‌ها "حق دارند که از ارائهٔ اطلاعات دانشجویان بزرگسال خود بدون اجازهٔ آنها خودداری کنند".

و در همین ماه، تحقیقات در مورد مرگ ویل بارگیت، دانشجوی دانشگاه واریک در جریان بود که پدرش گفت :"من باور دارم که اگر آنها با ما تماس گرفته بودند ویل امروز زنده بود".

آقای فریات و گروهی از والدین داغدار، دلسرد از فقدان شفافیت، خواهان آزادی انتقال اطلاعات هستند.

آنها دریافتند که از ۱۴۹ مورد فقط ۳۲ دانشگاه یا کالج آکسفورد یا کمبریج سامانه‌ای برای دانشجویان دارند که بتوانند این طرح را انتخاب کنند.

در باقی موارد، ترکیب گیج‌کننده‌ای از روش‌های گوناگون یافتند و آقای فریات به خانواده‌ها هشدار داد تا در مورد آنچه باید بدانند یا ندانند دقت کنند.

دانشگاه‌هایی هم هستند که روش‌های خاص خود را برای تماس با افراد در شرایط اضطراری دارند و نیازی ندارند تا روش دیگری در پیش گیرند یا رضایت قبلی بگیرند.

حفاظت از داده‌ها

نگرانی‌هایی هم در مورد حفاظت از داده‌ها وجود دارد، اما دفتر کمیساریای اطلاعات آن را کم اهمیت تلقی کرده است.

سخنگوی این دفتر می‌گوید: "در شرایط اضطراری، مثل مواقعی که پای جان افراد در میان است، سازمان‌ها باید پیش‌قدم شوند و اطلاعات لازم و مورد‌نیاز را در اختیار بگذارند".

مخالفت‌هایی هم با اصل به اشتراک گذاشتن اطلاعات وجود دارد که معتقدند این نقض حریم خصوصی دانشجویان است و دخالت والدین در ماجرا ممکن است وضعیت را بدتر کند.

این مخالفت معقولی است. برای مثال، ممکن است مسائل جنسی یا امور شخصی دانشجو مطرح باشد که دخالت خانواده‌ها در آن اشتباه بزرگی است و مشکلات را تشدید ‌می‌کند.

جوانان ممکن است از خانواده‌های خود گریزان باشند و نخواهند آنها در کارشان دخالت کنند.

سارا خان، معاون اتحادیهٔ ملی دانشجویان می‌گوید:"ممکن است تماس با والدین و خانواده‌ها بدون رضایت دانشجو آنها را در معرض خطر قرار دهد".

"با برداشتن حریم خصوصی، دانشجویان کمتر احتمال دارد که پیش‌قدم شوند و درخواست کمک کنند".

آقای فریات می‌گوید:" پس از ۳۰ سال خدمت در ادارهٔ پلیس خوب می‌داند که بعضی جوانان ممکن است روابط ناکارآمدی با خانواده‌های خود داشته باشند و دخالت والدین هیچ کمکی به رفع مشکل نکند".

او توضیح می‌دهد که این پیش‌فرض که چون دانشجویان بزرگسال هستند خانواده‌ها را نباید دخالت داد روش نادرستی است که در پیش گرفته می‌شود.

به‌ویژه در مورد دانشجویانی که با پیشینهٔ آسیب‌‌پذیری‌ در زمینهٔ سلامت روانی وارد دانشگاه شده‌اند. او فکر می‌کند والدین یا فامیل و دوستان می‌توانند اطلاعات مهمی در اختیار بگذارند و در شرایط اضطراری کمک باشند.

آقای فریات می‌گوید:" ما نمی‌گوییم که هر بار که دانشجو سر کلاسی حاضر نشد یا امتحانی را بد داد به والدین خبر دهید".

"ما در اینجا از نگرانی‌های واقعی دربارهٔ حفظ سلامت جسمی یا روانی فرد صحبت می‌کنیم".

امپریال کالج لندن امسال تصمیم گرفت سیستم انتخابی را برای اطلاع‌رسانی به والدین یا شخص معتمد به کار گیرد.

هانا بانیستر، مدیر خدمات دانشجویی این دانشگاه، می گوید این "شفافیت" لازم برای شرایط اضطراری سلامت روانی را فراهم می‌کند، سؤالی که این روزها مدام مطرح می‌شود.

او در ادامه می‌گوید:"در مورد حریم خصوصی دانشجو مهم این است که دانشجویان تحت "نظارت" باشند، آنها می‌توانند تصمیم بگیرند که اجازهٔ انتقال اطلاعات را ندهند و می‌توانند در هر مرحله‌ای نظرشان را تغییر دهند".

او معتقد است فایدهٔ واقعی این بحث‌ها قبل از بحران است، نه در شرایط اضطراری که دانشجویان ممکن است نخواهند پاسخ دهند یا تصمیم بگیرند.

حتی اگر طرح تماس با والدین اجرا شود در مورد دانشجویان باید با احتیاط و دقت بیشتری از آن استفاده کرد.

طرح انتخابی در دانشگاه بریستول و "پروتکل واکنش اضطراری" آن در سال اول ۳۶ بار استفاده شد.

جیمز موری که در سال ۲۰۱۸ پسرش بن، دانشجوی دانشگاه را از دست داد، فکر می‌کند که این سؤال باید یک مرحله عقب‌تر مطرح شود.

مهم فقط این نیست که با والدین تماس بگیرند مهم این است که دانشگاه‌ها بتوانند تشخیص دهند چه زمانی دانشجو در شرایط بحرانی قرار دارد.

او می‌گوید:"بحث اشتراک اطلاعات فقط در مورد آنچه به خانواده‌ها گفته می‌شود نیست، بلکه در مورد چگونگی به اشتراک گذاشته شدن اطلاعات بین بخش‌های گوناگون زندگی دانشجوست، چه کادر علمی دانشگاه، چه خدمات رفاهی یا مسئولان محل اقامت دانشجو".

آقای موری می‌گوید که در مورد پسرش ، بسیاری از کارکنان دانشگاه در طول چندین ماه نگرانی‌هایی ابراز کرده بودند، اما این هشدار‌ها هرگز یکجا ثبت نشدند.

هیچ‌کس به والدین دانشجوی ۱۹ ساله نگفته بود که مشکلات او تا به آن حد شدید شده است که جانش را بگیرد.

آقای موری می‌گوید:" آنچه در این ماجرا وجود ندارد "هوشیاری" در درک شرایط اضطراری و "سهل‌انگاری" در جدی گرفتن سلامت روان است" .

اینها مسائل ساده‌ای نیستند و داستان هر سوگ، یگانه است. هیچ‌یک از والدین داغدار باور ندارند که همیشه و در همه‌حال تماس با والدین تصمیم درستی است.

چطور انتظار داریم نوجوانانی که در مدرسه از حمایت والدین و معلمان برخوردار بودند ناگهان به‌محض ورود به دانشگاه بزرگسالانی مستقل شوند؟

این پرسش مطرح می‌شود که وظیفه‌ٔ دانشگاه در مراقبت از دانشجویان دقیقاً چیست؟ اینطور که آقای فریات می‌گوید مقررات پیشگیرانه به معنای آن است که دانشگاه باید اطمینان پیدا کند که دانشجویی تندروی نکند؛ اما چه وظایفی در قبال دانشجویانی دارد که به شدت بیمارند؟

آقای فریات با توجه به تجربهٔ شخصی خود می‌گوید:"دلم گواهی می‌دهد که اگر دانشگاه با من تماس می‌گرفت و می‌گفت چه روی داده است" می‌توانستم به راحتی تشخیص دهم که این نشانه‌های "خطر بزرگ" است.

او می‌گوید:" فقط اگر می‌توانستم آنجا باشم، چنین اتفاقی نمی‌افتاد".