محمد خاتمی از مرداد سال ۱۳۷۶ تا مرداد۱۳۸۴ رئیس جمهور ایران بود

"تفاهم با ملت بر سر خواسته‌هایشان" و "امکان عملی شدن برنامه‌ها" دو شرط آقای خاتمی برای حضور در انتخابات است.

آقای خاتمی در توضیح این شرط اولش گفته است: "به اعتقاد من خواست قلبی و تاریخی مردم ایران آزادی، پیشرفت و عدالت است و در عین سازگاری این امور با دین و ارزش‌‏های معنوی و فرهنگی است."

وی دومین شرط را به شکل تلویحی، افزایش اختیارات ریاست جمهوری مطرح کرده و گفته "اگر واقعاً امکان اجرای برنامه‌‏ها وجود نداشته باشد و موانعی بر سر راه قرار گیرند، ارائه بهترین و کامل‌‏ترین برنامه‌ به مردم نیز به منزله اغوا و فریب مردم است."

محمد خاتمی در سال های پایانی دوران هشت ساله ریاست جمهوری اش طی لایحه ای، افزایش اختیارات ریاست جمهوری را خواستار شد اما با معطل ماندن این لایحه در مجلس ششم و جنجال هایی که بر سر تصویب احتمالی آن آفریده شد، سرانجام این لایحه از سوی دولت پس گرفته شد.

آقای خاتمی گفته مردم هنوز هم موج تخریب علیه دولت از طریق تریبون‌‏های رسمی و رسانه ملی به یاد دارند. "قطعاً اگر شرایط بر همان منوال باشد، بسیاری از برنامه‌‏ها، فرصت و مجال اجرایی شدن نخواهند یافت."

رئیس جمهور پیشین ایران با توصیف وضعیت کشورش گفته که ظاهرپرستی، تمایل به خرافات، گرایش به جنبه‌‏های منفی نوعی صوفی‌‏گری و معنویت‌‏گرایی کاذب و در حاشیه قرار گرفتن اخلاق در جامعه‌‏ای که مدعای استقرار نظام دینی دارد، موجب نگرانی است.

او گفت: "متاسفانه دروغ‌‏گویی، گفتمان اصلی بخش‌‏هایی از جامعه شده است که از ایشان جز صداقت نباید انتظاری داشت. "

آقای خاتمی درباره وضعیت بین المللی ایران نیز گفته که تنزل جایگاه ایران در سطح بین المللی مایه نگرانی جدی است.

۹ ماه تا انتخابات ریاست جمهوری

رئیس جمهور پیشین ایران پس از پایان دوران ریاست جمهوری اش و واگذاری کرسی ریاست جمهوری به محمود احمدی نژاد، هیچ پیشنهادی از سوی نهادهای مختلف حکومتی را نپذیرفت و فعالیت هایش را به ریاست موسسه گفتگوی تمدن ها و موسسه باران که دو نهاد خصوصی است، محدود کرد.

آقای خاتمی در شرایطی برای حضور مجدد در انتخابات ریاست جمهوری شرط تعیین کرده است که پیش از این گفته بود "اگر بخواهم در انتخابات آینده حضور یابم، به خواستی که فکر می کنم در اقشار مختلف مردم است جواب می دهم و اگر بنا باشد در انتخابات نیایم، دلایل خود را به صورت شفاف به مردم اعلام خواهم کرد."

آن‌چه بیش از نتیجه انتخابات مهم و حساس است، فراهم بودن زمینه‌‏های لازم برای برگزاری" انتخابات آزاد" است محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران

چندی پیش آیت الله سید جلال الدین طاهری اصفهانی، امام جمعه سابق اصفهان از قول آقای خاتمی گفته بود 'اگر مردم بخواهند من حرفی برای آمدن ندارم ولی تاکنون این تقاضا را برای آمدن از سوی مردم احساس نکرده ام.'

رقیبان سیاسی اصلاح طلبان می گویند که محمد خاتمی به طور قطعی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نخواهد کرد، اما سخنان آقای خاتمی نشان از تمایل وی برای سومین حضور در انتخابات ریاست جمهوری است.

آقای خاتمی گفته است که آنچه بیش از نتیجه انتخابات مهم و حساس است، فراهم بودن زمینه‌‏های لازم برای برگزاری" انتخابات آزاد" است.

در شرایطی که در حدود ۹ ماه به زمان انتخابات ریاست جمهوری ایران باقی مانده است اصلاح طلبان و اصولگرایان هنوز کاندیدای مشخصی برای حضور در انتخابات ندارند.

مشهورترین افرادی که تاکنون درباره احتمال حضورشان در انتخابات سخن گفته اند، مهدی کروبی رئیس مجلس ششم، حسن روحانی دبیر پیشین شورای امنیت ملی، عبدالله نوری اولین وزیر کشور دولت محمد خاتمی، محمد علی نجفی وزیر اسبق آموزش و پرورش و محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور پیشین ایران هستند.

انتخابات ریاست جمهوری ایران روز جمعه ۲۲ خرداد سال آینده خورشیدی برگزار خواهد شد.