احمد زید آبادی کارشناس مسائل ايران

	به گفته آقای جعفری حمله آمریکا به ایران هر چند که قطعی نیست، اما احتمال انجام آن جدی‌تر از قبل شده است

آقای جعفری که سال گذشته با حکم آیت الله علی خامنه ای، جانشین یحیی رحیم صفوی فرمانده قبلی سپاه پاسداران انقلاب شد، در مصاحبه با روزنامه جام جم چاپ تهران، با طرح احتمال حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران، راههای مقابله ایران با چنین حمله‌ای را تشریح کرد.

به گفته آقای جعفری حمله آمریکا به ایران هر چند که قطعی نیست، اما احتمال انجام آن جدی‌تر از قبل شده است.

از نگاه فرمانده کل سپاه پاسداران، ایران از طریق کنترل تنگه هرمز و خلیج فارس، هدف قرار دادن اسرائیل و استفاده از امکانات «خارجی» خود به حمله احتمالی آمریکا پاسخ خواهد داد.

سال پیش، انتصاب ناگهانی آقای جعفری به فرماندهی کل سپاه پاسداران، بحث‌های زیادی را مورد برنامه کاری وی، در محافل داخلی و خارجی ایران دامن زد.

آقای جعفری معمولا با اعلام اینکه وظیفه سپاه پاسداران تنها نظامی نیست، بلکه ماموریت اصلی آن مقابله با تهدید‌های داخلی است، این تصور را در نزد افکار عمومی پدید آورد که وی می‌خواهد نیروهای سپاه پاسداران را به نفع جناح حامی دولت محمود احمدی نژاد در سیاست دخالت دهد.

با این حال، در مصاحبه اخیر آقای جعفری، اسمی از تهدیدهای داخلی و ماموریت‌های غیر نظامی سپاه پاسداران به میان نیامده، بلکه وی سخنان خود را بر امکان عملی شده تهدید نظامی آمریکا متمرکز کرده است.

نکته اصلی سخنان سرلشگر محمد علی جعفری صراحت او در جدی گرفتن احتمال حمله آمریکا به ایران است.

تا پیش از این، افراد و نهادهای حاکم بر ایران، مطبوعات داخلی را از توجه به احتمال حمله نظامی به ایران منع می‌کردند و هرگونه بحث در این باره را «کمک به جنگ روانی دشمن» و «خالی کردن دل مردم» نسبت می‌دادند.

با توجه به خاطرات و تاثیرات جنگ هشت ساله ایران و عراق در دهه ۱۳۶۰ به نظر می‌رسد که بسیاری از ایرانیان از آغاز جنگ دیگری با هر کشور خارجی بیمناکند و نمی‌خواهند که وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران در یک رو در رویی نظامی دوباره، وخیم‌تر شود

با توجه به این مساله، سخنان آقای جعفری نشانه تغییر رویکرد تبلیغاتی نظام سیاسی ایران نسبت به نحوه رویارویی با حمله احتمالی آمریکا یا اسرائیل به ایران است.

در واقع سخنان فرمانده سپاه پاسداران مبنی بر جدی‌تر شدن احتمالی حمله به ایران، راه گفتگوهای عمومی‌تر در باره این مساله را در سطوح مختلف جامعه می‌گشاید و آن را عملا از «منطقه ممنوعه» خارج می‌کند.

مسلما علنی شدن بحث احتمال حمله نظامی به ایران، بر اقتصاد بیمار دولت آقای احمدی نژاد تاثیر منفی می‌گذارد و احتمالا ممنوعیت‌های پیشین در باره این موضوع نیز با هدف پیش گیری از تاثیر مخرب این مساله بر اقتصاد بوده است.

با این حال، ظاهرا مقام‌های نظامی ایران به این نتیجه رسیده‌اند که کتمان کردن احتمال خطر حمله خارجی به خاک ایران، مخرب تر از تاثیرات اقتصادی طرح چنین موضوعی است و بنابراین لازم است که جهت برخی آمادگی‌های روانی و اجتماعی به طور صریح‌تر از آن سخن گفته شود.

با توجه به خاطرات و تاثیرات جنگ هشت ساله ایران و عراق در دهه ۱۳۶۰ به نظر می‌رسد که بسیاری از ایرانیان از آغاز جنگ دیگری با هر کشور خارجی بیمناکند و نمی‌خواهند که وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران در یک رو در رویی نظامی دوباره، وخیم‌تر شود.

از اینرو، سخنان آقای جعفری افکار ایرانیان را در باره تحولات آینده کشور آرام‌تر نمی‌کند، بلکه به طور طبیعی بر دامنه نگرانی‌ها می‌افزاید.

در حقیقت، نوعی ممنوعیت بحث عمومی در باره احتمال ورود کشور به جنگی دیگر، هر چند که باعث نارضایتی جامعه مطبوعاتی و تحلیل‌گران سیاسی و اقتصادی بود، اما در عین حال، به برخی از طبقات اجتماعی این اطمینان خاطر را می‌داد که تصمیم‌گیران اصلی کشور، نسبت به عدم وقوع جنگ مطمئن هستند و مجموعه سیاست‌های خود را برای اجتناب نهایی آز آن سامان می‌دهند.

سخنان آقای جعفری اما نشان می‌دهد که رهبران نظامی از یک سو احتمال وقوع جنگ را جدی گرفته‌اند و از دیگر سو، نه لزوما برای پیش گیری از آن بلکه برای عملیات تلاف جویانه علیه مهاجمان احتمالی آماده می‌شوند.

انتشار گزارش‌هایی در باره تغییر ساختار سپاه پاسداران، فعال شدن سازمان پدافند غیر نظامی و بخصوص اشاره میر فیصل باقرزاده فرمانده کمیته جستجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح مبنی بر وجود برنامه ای برای حفر حدود ۳۲۰ هزار قبر در استان‌های مرزی کشور، به منظور خاکسپاری «سربازان دشمن متجاوز» می‌تواند در همین جهت قابل تفسیر باشد.

با این حال، این احتمال را هم نباید نادیده گرفت که ممکن است سخنانی از این دست، صرفا اقدامی با هدف بازدارندگی در مقابل یک حمله احتمالی باشد.

صرف نظر از تاثیر این نوع سخنان بر بازدارندگی قدرت خارجی، طرح علنی احتمال حمله در داخل جامعه ایران خود به نحوی بازدارنده است و ممکن است گروهها و جناح‌های نگران از جنگ را بخصوص در داخل هیئت حاکمه برای جلوگیری از وقوع آن فعال‌تر کند.

به هر حال، روشن است که اغلب ایرانیان از جنگ استقبال نمی‌کنند بخصوص اینکه هیچ دلیلی در دست نیست که نشان دهد هر حمله‌ای، ضربتی و کوتاه مدت خواهد بود و ایران و آمریکا را از درگیر شدن در زنجیره‌ای از ضربه‌های متقابل باز خواهد داشت.