احمد زیدآبادی کارشناس امور ایران و خاورمیانه

	پرچم های ایران، آمریکا و اتحادیه عرب

آقای کروکر از اینکه کشورهای عرب در بغداد سفارتخانه ندارند و مقام‌های ارشد آنها به عراق سفر نمی‌کنند به طور تلویحی انتقاد کرده و این مساله را سبب بسط نفوذ ایران در عراق دانسته‌ است.

گفته می‌شود رایان کروکر به همراه دیوید پتریوس، فرمانده نظامیان آمریکا در عراق، به زودی عازم ریاض می‌شوند تا رهبران عربستان سعودی را به بازگشایی سفارتشان در بغداد تشویق کنند.

کشورهای عرب، به رغم ناخشنودی از رژیم صدام حسین، دیکتاتور سابق عراق، از سرنگونی آن توسط ارتش آمریکا راضی به نظر نمی‌رسند و حاضر به گسترش مناسبات خود با دولت نوری المالکی نخست وزیر شیعه عراق نیستند.

طبق گزارش برخی منابع خبری، اعراب و در راس آنها عربستان و اردن و مصر دولت آقای مالکی را "دست نشانده" جمهوری اسلامی می‌دانند و نسبت به نفوذ گسترده ایران در دولت عراق به شدت ناخرسندند.

این در حالی است که آمریکا ضمن اذعان به نفوذ ایران در عراق، بخشی از این مساله را به "تحریم خاموش" دولت آقای مالکی از سوی کشورهای متنفذ عرب نسبت می‌دهد و هر از گاهی برای ترغیب آنان به حضور بیشتر در عراق دست به اقداماتی می‌زند.

در حقیقت، برخی از رهبران عرب، گروههای شیعه حاکم بر عراق را بیش از آنکه به ماهیت عربی عراق وفادار بدانند، آنان را به گرایش‌های فرقه‌ای مذهبی متعهد می‌دانند.

این نگاه سبب شده است تا رهبران عرب، پیوندهای دولت آقای مالکی با دولت شیعه ایران را بسیار مستحکم پندارند و به قصد فاصله گرفتن آن از جمهوری اسلامی، روابط خود را با دولت تازه ظهور عراق محدود نگه دارند.

ایران به شدت ادعای آمریکا مبنی بر حمایت از گروههای شیعه مخالف دولت آقای مالکی را رد می‌کند و در مقابل آمریکا را به "دسیسه چینی" برای تخریب روابط ایران و عراق متهم می‌کند

نگاه آمریکا به دولت آقای مالکی اما مشابه نگاه اعراب نیست. از نگاه آمریکا روابط نزدیک گروههای شیعه حاکم بر عراق به خصوص حزب الدعوه و مجلس اعلای اسلامی عراق با ایران به دلایل تاریخی و مذهبی قابل درک است و اگر این روابط به ثبات و استقرار دولت آقای مالکی کمک کند، می‌تواند به عنوان بخشی از منافع مشروع ایران در عراق به رسمیت شناخته شود.

با این حال، آمریکا مدعی است که اعلام حمایت ایران از دولت آقای مالکی "صادقانه" نیست و محافلی در داخل ایران به طور پنهان می‌کوشند تا با حمایت از گروههای شیعه رقیب دولت عراق، این کشور را بی ثبات کنند.

ایران به شدت ادعای آمریکا مبنی بر حمایت از گروههای شیعه مخالف دولت آقای مالکی را رد می‌کند و در مقابل آمریکا را به "دسیسه چینی" برای تخریب روابط ایران و عراق متهم می‌کند.

وزارت خارجه ایران ضمن ناکارآمد خواندن سیاست های گذشته آمریکا در عراق هشدار داده که "فرار (آمریکائیان) از واقعیات و متهم کردن دیگر کشورها راه مناسبی برای خروج از گرداب عراق نیست."

در هر حال، دولت جرج بوش رئیس جمهور آمریکا حمایت ایران از گروههای شبه نظامی شیعه به ویژه گروه تحت رهبری مقتدی صدر را زمینه‌ای برای فاصله گرفتن دولت نوری المالکی از ایران می‌داند، مساله‌ای که به زعم کاخ سفید می‌تواند باعث نزدیکی اعراب به دولت شیعه عراق شود.

به نظر می‌رسد که اعلان جنگ سه هفته پیش آقای مالکی به شبه نظامیان وابسته به مقتدی صدر در بصره و تاکید اخیر وی بر لزوم خلع سلاح ارتش مهدی به عنوان پیش شرط شرکت گروه آقای صدر در انتخابات محلی پاییز آینده، دولت آمریکا را نسبت به اراده دولت عراق برای بسط حاکمیت خود بر مناطق شیعه نشین عراق تا حدودی امیدوار کرده است

به نظر رهبران آمریکا، دولت آقای مالکی تنها بر مبنای گرایش‌های مذهبی عمل نمی‌کند، بلکه این دولت برای تثبیت حاکمیت خود بر عراق نیز اراده لازم را دارد، اراده‌ای که از دیدگاه زمامداران آمریکا، سرکوب گروههای شبه نظامی شیعه، علاقه به آشتی ملی با گروههای سنی، دوری از ایران و نزدیکی به کشورهای عرب متحد آمریکا را به دنبال می‌آورد.

به نظر می‌رسد که اعلان جنگ سه هفته پیش آقای مالکی به شبه نظامیان وابسته به مقتدی صدر در بصره و تاکید اخیر وی بر لزوم خلع سلاح ارتش مهدی به عنوان پیش شرط شرکت گروه آقای صدر در انتخابات محلی پاییز آینده، دولت آمریکا را نسبت به اراده دولت عراق برای بسط حاکمیت خود بر مناطق شیعه نشین عراق تا حدودی امیدوار کرده است.

هر چند که مقام‌های آمریکایی عملکرد ارتش عراق در مقابله با شبه نظامیان ارتش مهدی در بصره را ضعیف و بدون برنامه ریزی لازم ارزیابی کرده‌اند اما در عین حال، قاطعیت آقای مالکی در برخورد با شبه نظامیان شیعه را فرصتی برای ایجاد ثبات در عراق دانسته‌اند.

آمریکایی‌ها مدعی‌ هستند که جنگ در بصره، چشم آنان را بر روی میزان دخالت و نفوذ ایران در مناطق جنوبی عراق گشوده است.

طبق یک گزارش روزنامه واشنگتن پست، جنگ بصره به آمریکا نشان داد که ایران همچنان به آموزش و مسلح کردن بخشی از نیروهای سپاه مهدی در عراق به سلاح‌های پیشرفته ادامه می‌دهد.

این مساله در واقع فرصتی را برای آقای کروکر و ژنرال پتریوس فراهم کرد تا در گزارش اخیر خود به کنگره آمریکا، ایران را به عنوان عاملی مهمتر از سازمان القاعده در جهت ایجاد ناامنی و شورش در عراق معرفی کنند نکته‌ای که آقای بوش نیز آن را تکرار و تهدید کرد که اگر ایران به این رفتار خود ادامه دهد، آمریکا با آن برخورد می‌کند.

البته آقای بوش تاکید کرد که قصد آغاز جنگ با ایران را در این باره ندارد. او گفت که به طور یک جانبه نمی‌توان با این مساله برخورد کرد و نیاز به یک اقدام چند جانبه وجود دارد.

از آنجا که به نظر نمی‌رسد دولت آقای مالکی دیگر قادر به تحمل گروههای مسلح شبه نظامی در قلمرو حاکمیت خود باشد، بدون پذیرش خلع سلاح از سوی گروه مقتدی صدر، برخورد بین دو طرف اجتناب ناپذیر به نظر می‌رسد

از اظهارات آقای بوش می‌توان چنین برداشت کرد که آمریکا می‌کوشد متحدان خود در منطقه را برای مقابله با نفوذ ایران در عراق بسیج کند، نکته‌ای که آقای کروکر در خطاب به کشورهای عرب به وضوح بیشتری آن را بیان کرده است.

در هر حال، معرفی کردن ایران به عنوان مسبب اصلی بی‌ثباتی در عراق سیاست تازه‌ای است که به نظر می‌رسد دولت آمریکا برای نزدیک کردن متحدان عرب خود در منطقه به دولت آقای مالکی در پیش گرفته است، سیاستی که در جهت استراتژی کلی تر آمریکا برای منزوی کردن کامل ایران نیز قابل تفسیر است.

این در حالی است که ایران ضمن رد تمام اتهام‌های آمریکا در زمینه دخالت در عراق، برای جلوگیری از درگیری بین گروههای شیعه در عراق تلاش می‌کند اما از آنجا که به نظر نمی‌رسد دولت آقای مالکی دیگر قادر به تحمل گروههای مسلح شبه نظامی در قلمرو حاکمیت خود باشد، بدون پذیرش خلع سلاح از سوی گروه مقتدی صدر، برخورد بین دو طرف اجتناب ناپذیر به نظر می‌رسد.

در چنان شرایطی، کار ایران در عراق بغرنج و تصمیم گیری در باره این مساله برای رهبران جمهوری اسلامی بسیا رسخت خواهد شد.