... در حاشیه پنجره‌ها شمع روشن کرده‌ای. سبزه‌ای که خریده‌ای را کنار تنگ بلور ماهی‌ها گذاشته‌ای. از صبح مشغول کاری تا خانه تمیز باشد. آجیل و میوه و شیرینی روی میز گذاشته‌ای و سبزی‌پلو و ماهی و کوکوسبزی را برای شام آماده کرده‌ای ...

... به دوستی که تار می‌زند گفته‌ای تارش را فراموش نکند و آن که دف می‌زند دفش را. تلفن را برمی‌داری و به دوستی که اصلاً حال و حوصله ندارد اصرار می‌کنی که: امشب بدون تو اصلاً خوش نمی‌گذرد. باید حتماً "امشب در سر شوری دارم" را بخوانی.

... اما نمی‌دانی چرا هرچه به تعداد کفش‌های جلوی در اضافه می‌شود تو دلتنگ‌تر می‌شوی. چیزی انگار کم است.

... کادوها را کنار شمع‌ها می‌گذاری. رادیو را روشن می‌کنی و صدای تیک‌تاک ثانیه‌های قبل از تحویل سال را که می‌شنوی فکر می‌کنی چقدر جای کفش‌های مادرت در پاگرد خانه و قدم‌های مبارکش در خانه خالی است تا در این ثانیه‌های آخر، شتاب‌آلود، به پشت در خانه برود و هنگام تحویل سال با آب و آینه و کتاب وارد خانه بشود و در پاقدمش، بذر برکت در خانه بروید.

... حس می‌کنی که بدجور تنهایی. تلفن را برمی‌داری تا با او که دست در زیر چانه، گوش به زنگ تلفن است حرف بزنی.

در غربت و در شب عید، انگار تلفن اهمیت خاصی پیدا می کند. معمولا بعد از تحویل سال مهمان ها انگار همدیگر را نمی بینند. جمع آشفته و متلاشی میشود. هرکس تلاش می کند به خانواده اش زنگ بزند. خط ها شلوغ است. در همین وضعیت موبایل ها زنگ میخورد و از هر گوشه خانه صدای سلام و احوال پرسی میآید. شبی که انگار تلفن نقش اصلی را در زندگی بیشتر خارج از کشوری ها بازی میکند.

"حسین" نوازنده تار است و در آلمان زندگی می کند. او می گوید: "اگر قرار باشد در شب عید به تلفن دسترسی نداشته باشم و در عوض به یک میهمانی بروم هرطور شده باید پیش از آن به خانواده‌ام، خواهر و برادرم و دخترم زنگ بزنم و بعد به میهمانی بروم چون در غیر این صورت نمی‌توانم آن طور که باید خوش باشم."

من هنگام عید نوروز خانه‌ام را تمیز می‌کنم. سفره هفت‌سین می‌چینم، برای خودم و خانواده و دوستانم کادو می‌خرم، لباس نو می‌خرم و سعی می‌کنم لباس تمیز و زیبا بپوشم اما باز هم به شدت دچار افسردگی می‌شوم. از وقتی از ایران خارج شدم دچار این حالت شدم. چه در سال نو میلادی و چه در عید نوروز مژگان در استکهلم

"مژگان"، پرستاری در استکهلم می‌گوید: "من هنگام عید نوروز خانه‌ام را تمیز می‌کنم. سفره هفت‌سین می‌چینم، برای خودم و خانواده و دوستانم کادو می‌خرم، لباس نو می‌خرم و سعی می‌کنم لباس تمیز و زیبا بپوشم اما باز هم به شدت دچار افسردگی می‌شوم. از وقتی از ایران خارج شدم دچار این حالت شدم. چه در سال نو میلادی و چه در عید نوروز. نه اینکه از بودن در میان جمع دوستانم خوشحال نباشم اما یک جای خالی وجود دارد. سعی می‌کنم خانواده‌ام متوجه این حس نشوند اما بغضی در گلویم می‌ماند که می‌دانم فقط تماس تلفنی با مادر و پدرم آن را التیام می‌دهد."

"سیاوش"، ۴۳ ساله و ساکن دانمارک ظاهرا در این ایام کمتر دلتنگ است: "احساس خاصی در روز عید نوروز ندارم و هنگام سال نو میلادی حالم بهتر است. شاید به این دلیل باشد که به هر حال ما در جامعه دیگری زندگی می‌کنیم. در اینجا در زمان سال نو میلادی شاهد شور و شوق عمومی هستیم که ناخودآگاه حس شادی را به همه منتقل می‌کند. در زمان عید نوروز اما با شادی عمومی روبرو نیستیم. تنها چیز جالب در عید نوروز برای من این است که بهانه‌ای برای دور هم جمع شدن پیدا می‌کنیم. بهانه‌ای مشترک. دچار احساس دلتنگی هم در چنین شبی نمی‌شوم. دلتنگی‌ای هم اگر بود بعد از گذشت بیش از دو دهه زندگی در اروپا از بین رفته یا یک جایی ته‌نشین شده."

تماس تلفنی با خانواده‌ام چیزی است که هر سال عید نوروز ذهنم را مشغول کرده است حتی اگر برخی از سال‌ها به آنها زنگ نزده‌ام. اگر تماس گرفته‌ام هم بیشتر به خاطر این بوده که همیشه فکر کرده‌ام مادرم که مثل من فکر نمی‌کند و منتظر است. وگرنه از نوروز و شادی آن فقط یک مشت خاطره از کودکی‌ام مانده سیاوش، 43 ساله از دانمارک

وی ادامه می‌دهد: "تماس تلفنی با خانواده‌ام چیزی است که هر سال عید نوروز ذهنم را مشغول کرده است حتی اگر برخی از سال‌ها به آنها زنگ نزده‌ام. اگر تماس گرفته‌ام هم بیشتر به خاطر این بوده که همیشه فکر کرده‌ام مادرم که مثل من فکر نمی‌کند و منتظر است. وگرنه از نوروز و شادی آن فقط یک مشت خاطره از کودکی‌ام مانده."

"روح‌انگیز"، معلم مهد کودک در آمریکاست. او می‌گوید از زمانی که از ایران خارج شده تعداد جشن‌های زندگی‌اش بیشتر شده است: "تعداد جشن‌های ملی و عمومی در اروپا و آمریکا زیاد است. یعنی به بهانه‌های مختلف می‌توان در کنار دیگران احساس شادمانی کرد. کاملاً برخلاف ایران که میزان عزاداری‌ها بیشتر از جشن‌ها است. در نتیجه از این شادی استقبال می‌کنم و تلاش می‌کنم در زمان عید نوروز به خانواده و دوستانی که در کنارم هستند احساس شادی منتقل کنم.

"محمد"، مرد جوان افغان که در فنلاند زندگی می‌کند عید نوروز را یکی از مهمترین جشن‌های فارسی‌زبانان می‌داند: "از کودکی یاد گرفتم در این روزها شاد باشم. پس هر سال به یاد آن ایام و خاطرات خوش کودکی شاد می‌شوم. تلاش می‌کنم همراه با خانواده‌ام شاد باشیم ودر غربت تنها نمانیم و آن شب را با دوستانمان بگذرانیم."

از زمانی که از کشورم خارج شده‌ام، هر سال موقع عید نوروز غمگین می‌شوم. یاد کشورم می‌افتم. اما تلاش می‌کنم به فرزندانم یاد بدهم که این روز، روز مهمی است. باید شاد باشند و آرزوهای خوب برای خودشان بکنند. سعی می‌کنم به عزیزانم در افغانستان تلفن بزنم و با این کار بگویم که یادشان هستم عزیزه، افغان ساکن فنلاند

همسر او "عزیزه" نیز می‌گوید: "از زمانی که از کشورم خارج شده‌ام، هر سال موقع عید نوروز غمگین می‌شوم. یاد کشورم می‌افتم. اما تلاش می‌کنم به فرزندانم یاد بدهم که این روز، روز مهمی است. باید شاد باشند و آرزوهای خوب برای خودشان بکنند. سعی می‌کنم به عزیزانم در افغانستان تلفن بزنم و با این کار بگویم که یادشان هستم."

راه های گفتن تبریک عید؛ یک آمار

در زمان تحویل سال نو شمسی، تلفن در میان وسایل ارتباطی موجود، بیشترین کاربرد را در بین ایرانیان دارد.

اس‌ام‌اس، ایمیل، مسنجر، نامه و کارت پستال، پیام ویدئویی و تلفن راه‌های ارتباطی امروز هستند، اما کدامیک بیشترین کاربرد را در زمان تحویل سال نو دارد؟

برای رسیدن به پاسخ، چند پرسش با ۱۰۳ ایرانی ساکن اروپا و آمریکا، به طور اتفاقی و با ایمیل، مسنجر و یا گفتگوی تلفنی، در میان گذاشته شد. ۶۴ نفر از این افراد، بین ۴۰ تا ۵۵ سال و بقیه بین ۲۵ تا ۴۰ سال داشتند.

پرسش‌های مطرح شده در پرسشنامه به طور کلی گرد چهار موضوع مطرح شده‌اند: هنگام تحویل سال نو در خارج از کشور چه احساسی داری؟ آیا هنگام تحویل سال با خانواده و یا دوستان و عزیزانت در ایران تماس می‌گیری؟ با کدام وسایل ارتباطی سال نو را به خانواده‌ات تبریک می‌گویی؟ و اگر قرار باشد به جشنی بروی و در آنجا نتوانی با خانواده‌ات تماس بگیری، ترجیح می‌دهی در منزل بمانی و یا به جشن بروی؟

از میان این ۱۰۳ نفر، ۹۱ نفر اشاره کرده‌اند که برای تبریک سال نو از تلفن استفاده می‌کنند. آنها تلفن را وسیله مطمئنی دانسته‌اند و علاوه بر این تاکید کرده‌اند که اغلب با والدین و یا افراد میانسال خانواده خود تماس می‌گیرند و استفاده از تلفن برای آنها آسان‌ترین راه ارتباطی است چراکه میانسالان و کهنسالان ایرانی اغلب آشنایی با وسایل جدید ارتباط جمعی ندارند.

من برای تبریک به دوستان خودم در ایران بیشتر از مسنجر و ایمیل استفاده می‌کنم اما برای تماس با جوانان فامیلم مثل دخترخاله‌ها و پسرخاله‌ها ترجیح می‌دهم از هر دو راه استفاده کنم چون در هنگام تحویل سال نو اغلب پیش مادربزرگم هستند. دیگر اینکه اینطوری می‌توانم بیشتر حسشان کنم و صدایشان را بشنوم سمیرا از اتریش

۴۷ نفر از این گروه اشاره کرده‌اند که ارسال اس‌ام‌اس به ایران را تجربه کرده‌اند اما آن را وسیله مطمئنی برای ارسال پیام نوروزی به ایران نمی‌دانند چون در بسیاری مواقع اس‌ام‌اس‌ها به دست گیرنده‌های مورد نظر در ایران نمی‌رسد.

در میان جمعیت آماری ذکر شده، ۳۳ نفر اشاره کرده‌اند که برای ارسال پیام تبریک نوروزی به ایران از ایمیل و مسنجر هم استفاده می‌کنند که ۲۱ نفر از آنها بین ۲۵ تا ۴۰ سال بودند. این گروه اما تلفن را برای ارسال پیام نوروزی خود ترجیح داده‌اند. شلوغ بودن خطوط اینترنتی در ایران، دور هم بودن اعضای فامیل در شب عید و در نتیجه دور بودن احتمالی‌شان از کامپیوتر، و ضرورت ارتباط با میانسالان و کهنسالان فامیل از جمله دلایل این ترجیح بوده است.

سمیرا، دانشجوی ۳۱ ساله در اتریش می‌گوید: "من برای تبریک به دوستان خودم در ایران بیشتر از مسنجر و ایمیل استفاده می‌کنم اما برای تماس با جوانان فامیلم مثل دخترخاله‌ها و پسرخاله‌ها ترجیح می‌دهم از هر دو راه استفاده کنم چون در هنگام تحویل سال نو اغلب پیش مادربزرگم هستند. دیگر اینکه اینطوری می‌توانم بیشتر حسشان کنم و صدایشان را بشنوم."

از میان ۱۰۳ نفر یاد شده، فقط ۱۲ نفر به ارسال نامه و عکس اشاره کرده‌اند که آنها نیز تاکید کرده‌اند که ترجیح می‌دهند علاوه بر آن از تلفن نیز برای صحبت با عزیزان خود در ایران استفاده کنند.

در میان جمعیت آماری یاد شده، فقط یک دختر ۲۶ ساله از لندن اشاره کرده است که برای تبریک سال نو حدود ۳ سال است که از پیام تصویری خیلی کوتاه استفاده می‌کند. او با اشاره به اینکه در ایران به دلیل سرعت پایین اینترنت به سختی موفق به دیدن پیام‌های تصویری می‌شوند می‌گوید: "من فقط برای دایی‌ام پیام تصویری تبریک سال نو را می‌فرستم تا بعد آن را به مادربزرگم نشان بدهد. از سفره هفت سین خانه‌مان و شام عید با وب کم فیلمبرداری می‌کنم تا آنها بدانند که مامانم و همه ما شاد هستیم."