احمد زیدآبادی تحلیلگر مسائل ایران

	احمدی نژاد پیشنهادهایی را در جریان اجلاس دوحه در میان خواهد گذاشت

در پیشنهادهای آقای احمدی نژاد عمدتا روابط بازرگانی و اقتصادی دو طرف مورد توجه قرار گرفته و یک مورد آن نیز به "تاسیس سازمان همکاری های امنیتی" بین ایران و اعراب حوزه جنوبی خلیج فارس اختصاص یافته است.

به نظر می رسد پیشنهادهای آقای احمدی نژاد با اهدافی که شورای همکاری برای دعوت از وی جهت حضور در اجلاس سران در نظر داشته، چندان منطبق نباشد. اهدافی که احتمالا در پشت درهای بسته مورد بحث و گفتگو قرار خواهد گرفت.

طبق گزارش مطبوعات جهان عرب هدف از دعوت بی سابقه از رئیس جمهور ایران برای شرکت در اجلاس سران شورای همکاری خلیج فارس، گفتگو درباره طرح عربستان سعوی برای حل بحران هسته ای ایران و برخی مناقشات منطقه ای است.

عربستان پیشنهاد کرده است که کنسرسیومی متشکل از ایران و کشورهای عرب جنوب خلیج فارس برای تولید سوخت هسته ای در یک کشور بی طرف تشکیل شود. منظور از این طرح، ظاهرا توقف عملیات غنی سازی اورانیوم در خاک ایران است، مساله‌ای که در بحران هسته ای ایران جایگاه محوری پیدا کرده است.

ایران از طرح سعودی ها استقبال کرده اما به نظر می رسد که تلقی اش از این طرح توقف غنی سازی اورانیوم در خاک ایران نیست.

جامعه بین المللی تاکنون درباره طرح عربستان سکوت کرده و فقط روسیه با تاکید براین که فقط کشورهای دارای فناوری غنی سازی باید عملیات اجرایی طرح فوق را بر عهده داشته باشند، با پیشنهاد عربستان مخالفت کرده است.

بدین ترتیب هر چند که واکنش نهایی جامعه جهانی نسبت به طرح عربستان روشن نیست، اما سران شورای همکاری خلیج فارس با دعوت از آقای احمدی نژاد به اجلاس دوحه خواسته اند پیش از هر کوششی برای جلب نظر جامعه بین المللی، ابتدا نظر قطعی ایران را در این باره جویا شوند.

احتمال این که شکاف بین ایران و اعضای شورای همکاری بر سر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی پس از اجلاس دوحه افزایش یابد، زیاد است.

با توجه به مواضع اعلام شده آقای احمدی نژاد به نظر نمی رسد که وی با طرح سعودی ها به عنوان جایگزین غنی سازی اورانیوم در خاک ایران موافقت کند و قاعدتا پذیرش طرح به عنوان یکی از راه های دستیابی ایران به سوخت هسته ای نیز کمکی به هدف اعضای شورای همکاری خلیج فارس از ارائه طرح مذکور نخواهد کرد.

بر این اساس، احتمال این که شکاف بین ایران و اعضای شورای همکاری بر سر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی پس از اجلاس دوحه افزایش یابد، زیاد است.

به غیر از بحث مربوط به طرح پیشنهادی عربستان سعودی، ظاهرا سران شورای همکاری خلیج فارس می خواهند از واکنش ایران نسبت به احتمال تشدید تحریم های بین المللی و یا حمله نظامی به این کشور نیز تضمین هایی را از جانب آقای احمدی نژاد به دست آورند.

کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس که روابط مستحکمی با جهان غرب و به خصوص آمریکا دارند، خود را در مناقشه بین ایران و آمریکا بی طرف نشان می دهند و از آن بیم دارند که هدف حملات تلافی جویانه ایران در صورت بروز هر گونه جنگی در منطقه شوند.

به نظر می رسد ایران به بی طرفی این کشورها باور ندارد زیرا برخی از آنها پایگاه های نظامی در اختیار ایالات متحده قرار داده اند و نسبت به برنامه هسته ای ایران نیز نظری منفی دارند.

از این رو، آقای احمدی نژاد ضمن آن که همواره خواستار روابط مستحکم با کشورهای همسایه ایران و به ویژه اعضای شورای همکاری خلیج فارس شده، اما هیچ گاه به صراحت امکان تلافی جویی را در صورت وقوع یک جنگ احتمالی رد نکرده است.

بر این مبنا، کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس مایلند تا از هر گونه واکنش ایران به فشارهای بین المللی آگاهی یابند. آنها هر چند که احتمالا به آقای احمدی نژاد اطمینان خواهند داد که اجازه استفاده از خاکشان برای حمله احتمالی به ایران را نخواهند داد، اما در عین حال به وی گوشزد خواهند کرد که در صورت تصویب تحریم های اقتصادی شدیدتر علیه ایران از سوی شورای امنیت سازمان ملل، مجبور به رعایت آنها خواهند شد.

احتمال این که توافق یا عدم توافق بر سر مسائل مورد بحث، روابط دو طرف را به مسیری کاملا متمایز از روند پیشین بیاندازد بعید می نماید.

روابط تجاری و بازرگانی ایران با جهان خارج در حجم زیادی از طریق دبی، یکی از امارت های امارات متحده عربی، صورت می‌گیرد و به خطر افتادن این روابط می تواند ایران را تحت فشار زیادی قرار دهد.

جدای از مساله فوق به نظر می رسد که مسائل مهم دیگری نیز بین سران شورای همکاری خلیج فارس و آقای احمدی نژاد به بحث گذاشته شود که بغرنج ترین آنها موضوع سه جزیره ایرانی ابوموسی و تنب های بزرگ و کوچک در خلیج فارس است که امارات متحده عربی مدعی مالکیت آنهاست و شورای همکاری خلیج فارس نیز از این ادعا حمایت می کند.

با توجه به حساسیت موضوع فوق، بسیار بعید است که آقای احمدی نژاد در این مورد انعطافی از خود نشان دهد. او احتمالا بازگشت به اجرای دقیق تفاهمنامه سال ۱۹۷۱ بین ایران و امارات متحده عربی در باره جزیره ابوموسی را به عنوان یک حرکت آشتی جویانه مطرح خواهد کرد، اما کاملا بعید است که طرف مقابل از این پیشنهاد استقبال شایانی کند.

نتیجه کنفرانس آناپولیس که اعضای شورای همکاری خلیج فارس در آن شرکت کردند، انتخاب رئیس جمهور جدید لبنان و وضعیت عراق نیز از جمله موضوعاتی است که به احتمال زیاد دو طرف در باره آنها بحث خواهند کرد.

واکنش ایران به خواست کشورهای شورای همکاری درباره مسائل فوق می تواند طبق معمول دو پهلو باشد، بنابراین احتمال این که توافق یا عدم توافق بر سر این مسائل، روابط دو طرف را به مسیری کاملا متمایز از روند پیشین بیاندازد بعید می نماید.

به هر حال، همان طور که سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است حضور آقای احمدی نژاد در اجلاس دوحه "مهم و تاثیرگذار" است، اما این که تاثیرگذاری آن در روابط طرفین مثبت باشد، جای تردید بسیار است.