احمد زیدآبادی کارشناس مسایل ایران

	ظاهرا آقای پوتین و آقای سارکوزی در مورد ایران به توافق هایی رسیده اند

آقای سارکوزی توضیح چندانی در باره نزدیک شدن مواضع روسیه و فرانسه در باره برنامه هسته ای ایران نداده اما اشاره کرده است که الگوی کره شمالی می تواند مورد مناسبی برای حل بحران هسته ای ایران باشد.

کره شمالی در مقابل دریافت کمک های مالی و منابع انرژی از قدرت های بزرگ جهانی موافقت کرده است که تسلیحات اتمی خود را برچیند و به خلع سلاح هسته ای تن در دهد.

این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران اصرار دارد که در پی تولید سلاح هسته ای نیست و هدف از برنامه اتمی این کشور تولید سوخت برای نیروگاههای مولد برق است.

آقای سارکوزی از زمان به دست گرفتن قدرت در فرانسه موضع قاطعی در برابر برنامه هسته ای ایران اتخاذ کرده است، هر چند که از نظر رهبران کاخ الیزه، این موضع قاطع لزوما به معنای تشدید رویکرد فرانسه در برابر بحران اتمی ایران نیست.

رئیس جمهور فرانسه به صراحت اعلام کرده است که برنامه اتمی ایران را یک خطر جدی می داند و در رویارویی با این خطر، «تسلیم» و «جنگ» در قاموس او معنایی ندارند.

راهی که آقای سارکوزی برای حل بحران اتمی ایران پیشنهاد می کند اعمال تحریم های سخت بین المللی به منظور متقاعد کردن رهبران جمهوری اسلامی برای رها کردن برنامه اتمی خود و در نتیجه اجتناب از بروز جنگ است.

به نظر می رسد که رهبران فرانسه تا اندازه زیادی اطمینان دارند که تحریم های شدید بین المللی دیر یا زود ایران را به زانو در می آورد و از همین رو، تلاش می کنند تا قدرت های موثر جهانی را به وضع تحریم های بیشتر اقتصادی علیه ایران متقاعد کنند.

استقبال آقای سارکوزی از سفر آقای پوتین به تهران احتمالا تا اندازه ای به منظور خنثی کردن تبلیغات آینده ایران صورت گرفته است تا نشان داده شود که رئیس جمهور روسیه نه در جهت ابراز مخالفت با کشورهای غربی بلکه از طریق هماهنگی با آنان به ایران سفر می کند

ظاهرا آقای سارکوزی در سفر خود به مسکو توانسته است تا حدودی نظر آقای پوتین را به رویکرد خود در برابر بحران هسته ای ایران جلب کند هر چند که تا زمانی که مقام های روسی خود در این باره اظهار نظر نکنند، نمی توان نسبت به چیزی مطمئن شد.

با این همه، استقبال رئیس جمهور فرانسه از سفر هفته آینده آقای پوتین به تهران نشان می دهد که آقای سارکوزی مطمئن است که رئیس جمهور روسیه در سفرش به ایران، رهبران جمهوری اسلامی را برای نشان دادن نرمش در موضوع هسته ای تحت فشار خواهد گذاشت و این نکته ای است که به نظر می رسد دو طرف بر سر آن توافق کرده اند.

بدین ترتیب سفر آقای پوتین به تهران به رغم ظاهر فریبنده آن برای مقام های جمهوری اسلامی، ممکن است دستاورد مثبتی برای ایران نداشته باشد.

به احتمال زیاد، مقام های ایرانی تلاش خواهند کرد که از سفر آقای پوتین به تهران به عنوان یک دستاورد بزرگ دیپلماتیک سود جویند و سفر او را نشانه شکاف در بین قدرت های بزرگ جهانی و منزوی شدن آمریکا و متحدانش بر سر برنامه هسته ای ایران معرفی کنند.

استقبال آقای سارکوزی از سفر آقای پوتین به تهران احتمالا تا اندازه ای به منظور خنثی کردن تبلیغات آینده ایران صورت گرفته است تا نشان داده شود که رئیس جمهور روسیه نه در جهت ابراز مخالفت با کشورهای غربی بلکه از طریق هماهنگی با آنان به ایران سفر می کند.

در این میان اما مشکل بزرگتری نیز در جریان سفر آقای پوتین به تهران پیش روی مقام های ایرانی است که هنوز مشخص نیست ایرانی ها چگونه با آن برخورد خواهند کرد.

آقای پوتین در واقع برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حوزه دریای خزر به تهران سفر می کند و بحث مربوط به چگونگی تقسیم دریای خزر بین کشورهای ساحلی آن، مهمترین هدف او از دیدار از ایران محسوب می شود.

در مورد چگونگی تقسیم دریای خزر، بین ایران و چهار کشور دیگر حوزه خزر اختلاف بنیادی وجود دارد.

به نظر می رسد که آقای پوتین قصد دارد تا با استفاده از موقعیت بغرنج ایران در جامعه جهانی، رهبران جمهوری اسلامی را برای پذیرش تقسیم خزر بر اساس اندازه ساحل هر کشور تحت فشار بگذارد

در حالی که روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان، از تقسیم دریای خزر بر مبنای اندازه ساحل هر کشور از این دریا حمایت می کنند، ایران بر تقسیم برابر آن بین پنج کشور ساحلی اصرار دارد.

موضع نخست ایران در باره تقسیم دریای خزر بهره برداری مشاع از این دریا بود، اما این موضع به تدریج به تقسیم مساوی دریا بین پنج کشور تغییر پیدا کرد.

اگر دریای خزر بین پنج کشور ساحلی به طور مساوی تقسیم شود سهم ایران۲۰ درصد دریا خواهد بود، اما اگر بر مبنای اندازه ساحل هر کشور تقسیم شود، سهم ایران بین ۹ تا ۱۱ درصد برآورد می شود.

از آنجا که ایران پیش از تجزیه اتحاد جماهیر شوروی ۵۰ درصد دریای خزر را سهم خود می دانست، اکنون پذیرفتن سهم ۱۱ درصدی از سوی مقام های جمهوری اسلامی و عموم ایرانیان از دست رفتن منافع ملی ایران در حوزه خزر تلقی خواهد شد.

با این حال چنین به نظر می رسد که آقای پوتین قصد دارد تا با استفاده از موقعیت بغرنج ایران در جامعه جهانی، رهبران جمهوری اسلامی را برای پذیرش تقسیم خزر بر اساس اندازه ساحل هر کشور تحت فشار بگذارد.

چنین اقدامی قاعدتا باعث دردسر بزرگی برای مقام های ایرانی خواهد شد چرا که اگر آنها بخواهند در مقابل فشارهای روسیه و دیگر همسایگان خزر ایستادگی کنند، فاصله گرفتن بیشتر آقای پوتین از تهران را به دنبال خواهد داشت و اگر بخواهند در مقابل درخواست آنها تسلیم شوند؛ از سوی احزاب سیاسی رقیب و نیز افکار عمومی به پایمال کردن منافع ملی متهم خواهند شد.

براین اساس، به نظر می رسد که سفر آقای پوتین به تهران به رغم جنبه های تبلیغاتی آن، در عمل مشکلات بسیاری در پی داشته باشد.