احمد زیدآبادی تحلیلگر مسایل ایران

	ایران پس از سقوط صدام، روابط دوستانه ای با سران عراق برقرار کرده است

این سومین سفر آقای مالکی به ایران از زمان به قدرت رسیدن در عراق است.

آقای مالکی در حالی وارد تهران می ‌شود که فشارهای داخلی و منطقه ‌ای علیه دولت او افزایش یافته و نخست وزیر عراق در مرحله ‌ای بسیار حساس از عمر دولت خود به سر می ‌برد.

جبهه توافق، متشکل از احزاب سنی عراق، از دولت آقای مالکی کناره گیری کرده است و خبرهایی نیز در باره قصد گروه العراقیه به رهبری ایاد علاوی، نخست وزیر پیشین برای خروج از دولت نوری مالکی انتشار یافته است. گروه العراقیه، نیروهای شیعه و سنی سکولار را در بر می ‌گیرد.

جبهه توافق، دولت آقای مالکی را به کوتاهی در خلع سلاح گروه های شبه نظامی شیعه، بی توجهی به خواست سنی ‌ها برای برخورداری از موقعیت بهتر در دستگاه دولت و در مجموع عدم پیشبرد طرح آشتی ملی متهم می ‌کند.

گروه العراقیه نیز دولت را به گرایش ‌های فرقه‌ ای و در نتیجه ناتوانی در فرونشاندن آشوب ‌های عراق متهم می ‌سازد.

دولت جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا هم که مهمترین حامی دولت آقای مالکی تلقی می‌ شود، با نظر گروه های منتقد دولت، موافق است و مدتهاست که آقای مالکی را تحت فشار قرار داده تا به روند آشتی ملی در عراق سرعت ببخشد.

این در حالی است که کشورهای عرب سنی خاورمیانه به طور غیر رسمی، شرط همکاری خود با دولت عراق را، دادن سهم بیشتری از قدرت به گروه های سنی و تجدید نظر در قانون موسوم به بعث زدایی اعلام کرده‌ و حتی گفته می ‌شود که برای رسیدن به منظور خود از برخی گروههای شورشی در عراق حمایت می‌ کنند.

البته آقای مالکی تا کنون بارها از تحقق آشتی ملی در عراق حمایت کرده و خود را متعهد به انجام سریع آن دانسته است، اما سرعت عمل وی به گونه ‌ای نبوده که گروه های منتقد را راضی کند.

آنگونه که کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا گفته است که دلیل کندی تصمیم‌ گیری آقای مالکی، اصرار وی بر ایجاد اجماع بین تمام جناح ‌های عراقی برای آشتی ملی است، چیزی که به گمان خانم رایس بسیار بسیار مشکل است.

در هر صورت، آقای مالکی از هر طرف تحت فشار قرار گرفته است تا به خواست گروه های سنی و سکولار برای تحقق طرح آشتی ملی جامه عمل بپوشاند.

نوری مالکی از هر طرف تحت فشار قرار گرفته است تا به خواست گروه های سنی و سکولار برای تحقق طرح آشتی ملی جامه عمل بپوشاند

ماه پیش آقای مالکی با طرح این نکته که گروههای تروریست و راهزن در ارتش مهدی نفوذ کرده‌ اند، به انتقاد شدید از عملکرد این گروه شبه نظامی شیعه که مقتدی صدر رهبری آن را به عهده دارد، پرداخت.

ناظران سیاسی، انتقاد آقای مالکی از گروه تحت رهبری آقای صدر را علامتی از تصمیم وی برای مقابله قاطع با گروههای شبه نظامی شیعه دانستند، اما آقای مالکی پس از آنکه با واکنش تند جریان صدر روبرو شد، دیگر انتقاد خود را از آن گروه تکرار نکرد.

همین مساله سبب شد که شرکای سنی و سکولار او در داخل دولت، اراده آقای مالکی برای خلع سلاح گروههای شبه نظامی را قاطع نبینند وبه تدریج از او فاصله بگیرند.

به نظر می ‌رسد آقای مالکی به رغم علاقه ‌ای که به طرح آشتی ملی و مقابله با گروههای شبه نظامی شیعه دارد، اما نگران است که این دو اقدام، روابط دولت او را با ایران تیره کند.

بدون شک، حضور قدرتمندتر گروه های سنی و سکولار عراق در دولت، به مناسبات نزدیک بغداد – تهران ضربه می زند و مقابله با گروه مقتدی صدر نیز این روند را سریعتر می ‌کند.

در حقیقت، یکی از اهداف آمریکا و متحدان عرب آن در منطقه برای قدرت گرفتن بیشتر سنی ها در کابینه عراق، فاصله انداختن بین دولت های ایران و عراق است و این موضوعی است که سبب دردسر آقای مالکی شده است.

نوری مالکی به رغم علاقه ‌ای که به طرح آشتی ملی و مقابله با گروه های شبه نظامی شیعه دارد، اما از آن می ‌ترسد که این دو اقدام، روابط دولت او را با ایران تیره کند

مسلما آقای مالکی نمی خواهد روابط خودرا با ایران تیره کند، اما در عین حال به حمایت آمریکا و اعراب منطقه نیز از دولت خود نیاز دارد.

به همین دلیل دولت آقای مالکی کوشش بسیار کرد تا ایران و آمریکا برای بحث در باره امنیت عراق با یکدیگر به طور مستقیم مذاکره کنند تا بدین وسیله دولت عراق از مخمصه دشمنی بین تهران – واشنگتن رهایی یابد.

با آنکه نمایندگان ایران و آمریکا تا کنون سه بار در بغداد رو در روی هم مذاکره کرده‌اند، اما چشم ‌اندازی از توافق دو طرف بر سر عراق به چشم نمی ‌خورد.

از این رو، آقای مالکی بر سر دو راهی بغرنجی قرار گرفته است و ناچار باید بین رضایت ایران و یا سایر طرف‌ها یکی را انتخاب کند، آن هم در حالی که می‌داند تعلل او در خلع سلاح شبه نظامیان شیعه و تحقق آشتی ملی، ممکن است به عمر دولت او پایان ‌دهد.

به نظر می ‌رسد که در چنین شرایطی، آقای مالکی به تهران سفر می ‌کند تا به رهبران ایران بگوید که "لحظه حقیقت" برای دولت وی فرا رسیده است و او یا باید به خواست گروه های منتقد و حامیان منطقه ‌ای آنها پاسخ مثبت دهد و یا اینکه دولتش با خطر سقوط مواجه خواهد شد.

به هر حال، اگر ایران در آینده نزدیک در مذاکراتش با آمریکا به توافقی با این کشور بر سر امنیت عراق دست نیابد، آقای مالکی برای آنکه در قدرت بماند، راهی جز فاصله گرفتن جدی از ایران نخواهد داشت.