تنها گفتگوی مستقيم ميان متکی و رايس منحصر به جملاتی کنايه آميز بر سر ميز ناهار بود

همزمان منوچهر متکی وزير امور خارجه ايران طی سخنانی در روز دوم نشست در جمع شرکت کنندگان ضمن طرح انتقادهای تندی نسبت به آمريکا، بی ثباتی و نا امنی در عراق را ناشی از حضور نظامی آمريکا در اين کشور دانسته و خواستار خروج کامل ارتش آمريکا از عراق شده است.

هيئتهای ايرانی و آمريکايی با سرپرستی وزيران خارجه اين دو کشور روزهای پنجشنبه و جمعه در نشستی در تفريحگاه ساحلی شرم الشيخ در مصر حضور داشتند که به منظور يافتن راههايی برای پايان بخشيدن به بی ثباتی و نا امنی در عراق تشکيل شد.

در اين نشست دو روزه، عراق و کشورهای همسايه آن، پنج عضو دائم شورای امنيت سازمان ملل متحد، مصر، آلمان، ژاپن و نمايندگان سازمان ملل متحد، اتحاديه اروپا و اتحاديه عرب شرکت داشتند که اغلب شرکت کنندگان وزرای خارجه بودند.

واکنش آمریکا

کاخ سفید روز جمعه عدم ملاقات رسمی کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا با منوچهر متکی همتای ایرانی خود را کم اهمیت دانست.

دِینا پرینو، معاون سخنگوی کاخ سفید، می گوید کاندولیزا رایس برنامه ای برای دیدار با منوچهر متکی نداشته است: "ملاقات با ایرانیان هرگز در دستور کار نبود. چیزی که ما گفتیم این بود که اگر آنها شانس دیدار و ملاقات پیدا می کردند اشکالی وجود نداشت."

دینا پرینو در پاسخ به این سوال که آیا آمریکا فرصت بزرگی را برای گفتگو با ایران و بهبود اوضاع عراق از دست نداده گفت نه زیرا ایران خود می داند که چه کاری باید در منطقه بکند.

با این حال دیپلمات های ارشد دو کشور بطور مختصر با یکدیگر گفتگو کردند.

رایان کراکر سفیر آمریکا در بغداد و دیوید سترفیلد نماینده ویژه خانم رایس در امور عراق با عباس عراقچی معاون وزیر خارجه ایران به مدت سه دقیقه گفتگو کردند.

خانم پرینو گفت: "اگر فرصت ملاقات با ایرانیان هم فراهم می شد من فکر می کنم که کاندولیزا رایس خوشحال می شد با آنها صحبت کند. چنین فرصتی فراهم نشد اما به این معنا نیست که ما هیچ تماسی با آنها نداشتیم. رایان کراکر سفیر آمریکا در بغداد با همتای ایرانی خود ملاقات کرد. او گفت که این ملاقات کوتاه بود اما آنها با هم گفتگو کردند."

پرویز کامیاب خبرنگار بی بی سی فارسی در واشنگتن می گوید بسیاری از تحلیلگران در پایتخت آمریکا بر این باورند که نفس گفتگوی مقام های آمریکایی و ایرانی هر چقدر هم که کوتاه باشد، حاکی از تغییر سیاست خارجی کاخ سفید محسوب می شود.

ترک مجلس

با توجه به اختلافاتی که ايران و آمريکا بر سر مسائل عراق دارند و اهميتی که آمريکا و برخی ديگر کشورها برای نقش ايران در اوضاع عراق قائلند، برگزارکنندگان نشست شرم الشيخ اميدوار بودند اين نشست محلی برای گفتگوی رودرروی وزيران خارجه دو کشور باشد تا بدين ترتيب امکانی برای حل اختلافات آنان بر سر عراق و يافتن راه حلی برای مسائل اين کشور به وجود آيد.

اما طی نشست، تنها گفتگوی مستقيمی که ميان منوچهر متکی و کاندوليزا رايس انجام گرفت منحصر به رد و بدل کردن جملاتی کنايه آميز بر سر ميز ناهار در روز نخست نشست بود و در مهمانی شامی که در پی آن برگزار شد نيز، آقای متکی که محل نشستنش بر سر ميز روبروی کاندوليزا رايس بود، مهمانی را در اعتراض به پوشش خانمی که در مجلس ويولون می نواخت ترک کرد.

با اين حال هوشيار زيباری، وزيرخارجه عراق در حاشيه نشست به خبرنگاران گفته که کارشناسان ايرانی و آمريکايی شرکت کننده در اجلاس شرم الشيخ با همديگر ديدار و گفتگو کرده اند اما او نمی داند که در اين ديدار چه گفتگوهايی ميان طرفين رد و بدل شده است.

آقای زيباری ديداری حتی در سطح کارشناسی ميان ايران و آمريکا را نشانه مثبتی خوانده و گفته: "به نظر من اين روند به کار بيشتری نياز دارد، بدگمانيها و بی اعتماديهای زيادی [ميان ايران و آمريکا وجود دارد]".

پيش از نشست شرم الشيخ، منوچهر متکی، وزیر خارجه ایران امکان مذاکره با همتای آمريکايی خود را رد نکرده اما در عين حال گفته بود: "طبیعتاً مسائل مهمی مانند وضعیت عراق یا اختلافات طولانی بین ایران و آمریکا را نمی توان با شتاب حل و فصل کرد".

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران نیز گفته بود: "ملت ايران از گفتگوی صادقانه استقبال می ‌کند" اما در عین حال به طور تلويحی به آمريکا هشدار داده بود: "اگر فكر می ‌كنند چون نتوانستند از طريق فشار و تبليغات حق ملت ايران را ضايع كنند، با مذاكره و گفتگو می ‌توانند به هدفشان برسند، اشتباه می ‌كنند".

در مقابل، وزیر خارجه آمریکا گفته بود که در صورت مواجه شدن با مقامات ایرانی در اجلاس شرم الشیخ، از گفتگو با آنان رویگردان نخواهد بود و در صورت لزوم، دیدگاه دولت خود در مورد مسائل مختلف را برای آنان تشریح خواهد کرد، اما در صورتی که گفتگويی انجام گيرد، منحصر به مسائل عراق خواهد بود.

ماه مارس گذشته، نشستی مشابه اجلاس شرم الشيخ اما در سطحی پايينتر در بغداد برگزار شد که طی آن، سفیر وقت ایالات متحده در عراق گفت با اعضای هیئت ایرانی مستقيما گفتگو کرده است اما معاون وزير خارجه ايران که سرپرستی هيئت ايرانی را به عهده داشت اين خبر را تکذيب کرد و گفت هيچ تماس مستقیمی بین دو طرف در طول نشست انجام نگرفته است.

موفق ربيعی، مشاور نخست وزير عراق در امور امنيتی که در نشست شرم الشيخ شرکت دارد گفته که هر دو کشور ايران و آمريکا تمايل به مذاکره مستقيم دارند اما آنچه مانع از اين مذاکره می شود، "موانع روانی" است.