محمد قوام

	آقای لاريجانی پيام دولت ايران را تسليم رهبران عربستان کرده است

منابع خبری رسمی در ایران، هدف از اين سفر را مذاکره در مورد منافع مشترک دو کشور در منطقه و جهان اسلام عنوان کرده اند، اما برخی کارشناسان، باتوجه به سفر قریب الوقوع کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا به منطقه و از جمله عربستان، محور اصلی گفتگوها را بحران عراق می دانند.

سفر آقای لاریجانی به عربستان در شرایطی صورت می گیرد که جورج بوش رییس جمهور ایالات متحده آمریکا اخیرا فرمانی را امضا کرده که به ارتش این کشور اجازه می دهد اقداماتی را علیه آنچه که دخالت ایران در امور عراق خوانده می شود، انجام دهد.

هم اکنون پنج تبعه ایرانی در عراق در جریان حمله به دفتر سرکنسولگری آینده ایران در اربیل در بازداشت ارتش آمریکا به سر می برند و در واقع فرمان آقای بوش جنبه عملیاتی پیدا کرده است. جمهوری اسلامی می گويد اين افراد ديپلمات هستند اما آمريکا می گويد آنها گذرنامه ديپلماتيک نداشته و از اين نظر مصونيت ندارند.

پیش از اعلام استراتژی تازه آقای بوش در عراق، عربستان هشدار داده بود که در صورت خروج نیروهای آمریکایی از این کشور عربستان باید دست به مداخله گسترده ای برای حمایت از سنی های این کشور در قبال شیعیان بزند.

عربستان؛ دوری از ایران نزدیکی به آمریکا

در ماه های اخیر در روابط دو جانبه ایران و عربستان بر سر موضوعات منطقه ای، که مهمترین آنها حمایت تلویحی عربستان از خلع سلاح حزب الله لبنان بود، دچار سردی و رکود شده است.

انتقاد عربستان از دخالت کشورهای همسایه عراق در امور این کشور نیز که اشاره ای غیرمستقیم به ایران داشته از دیگر دلایل سردی روابط دو کشور بوده است.

پیش از اعلام استراتژی تازه آقای بوش در عراق، عربستان هشدار داده بود که در صورت خروج نیروهای آمریکایی از این کشور عربستان باید دست به مداخله گسترده ای برای حمایت از سنی های این کشور در قبال شیعیان بزند

فتوای علمای وهابی عربستان علیه شیعیان که واکنش منفی تهران را در پی داشت نیز فضای موجود دو کشور را که تا حدود دو سال پیش "دو بال جهان اسلام" توصیف می شدند، تیره کرده است.

اخیرا شاهزاده ترکی فیصل سفیر عربستان در ایالات متحده با یادآوری اختلافات دو کشور درباره چگونگی مبارزه با تروریسم گفته که کابوس جدایی واشنگن و ریاض به واقعیت نپوسته و این دو کشور روابطی عمیق با یکدیگر دارند.

به این ترتیب همزمان با افتادن فاصله میان ایران و عربستان، رهبران سعودی روابط رو به سردی رفته خود را با دولت آمریکا بهبود بخشیده اند.

همزمان با اوج گیری تحولات منطقه ای در عراق و دور تازه ای از تلاش های آمریکا برای احیای روند صلح خاورمیانه، ایالات متحده اعلام کرده که در پی آنچه نگرانی اعراب و گسترش نفوذ ایران و قدرت گرفتن شیعیان، این کشور در صدد است با کمک کشورهای منطقه از دامنه نفوذ و قدرت تهران بکاهد.

کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا که در منطقه به سر می برد طی ساعات آینده جلسه ای مشترک با وزاری خارجه شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس در کویت خواهد داشت.

ایران چه کمکی از عربستان می خواهد؟

افزایش فشارها بر ایران بر سر پرونده اتمی و فراخوانی بریتانیا به ائتلاف "کشورهای ميانه رو" مسلمان در برابر ایران، زمینه ای برای افزایش نگرانی مقام های تهران شده است.

نشانه هايی نيز از آمادگی عربستان به عرضه نفت بيشتر به بازار در صورت بروز بحران مشاهده شده است.

همزمان با اوج گیری تحولات منطقه ای در عراق و دور تازه ای از تلاش های آمریکا برای احیای روند صلح خاورمیانه، ایالات متحده اعلام کرده که در پی آنچه نگرانی اعراب و گسترش نفوذ ایران و قدرت گرفتن شیعیان، این کشور در صدد است با کمک کشورهای منطقه از دامنه نفوذ و قدرت تهران بکاهد

کاهش قیمت سبد نفتی اوپک در ماه های اخیر، در کنار ساير دلايل، از نظر بسیاری از کارشناسان، نتیجه افزایش صدور نفت عربستان با هدف نزدیک شدن به آمریکا و تضعیف اقتصادی ایران تلقی شده است.

در چنین شرایطی به نظر می رسد که علی لاریجانی با هدف کاهش روند نزولی مناسبات ایران و عربستان سعودی و جلوگیری از سیل انتقادات از سیاست های منطقه ای تهران به عربستان که مهمترین کشور عضو شورای همکاری است، سفر کرده است.

ایران از زمان اعلام استراتژی تازه آمریکا در عراق که آشکارا نوک تیز اتهام را به سوی این کشور دارد، بر خلاف گذشته سیاستی آرام و محتاطانه را در پیش گرفته و از موضع گیری های تحریک آمیز که می تواند فضا را تنش آمیز تر کند، پرهیز کرده است.

از محتوای دیدار آقای لاریجانی و پادشاه عربستان خبری منتشر نشده است اما نزدیکی روابط عربستان و آمریکا می تواند این موقعیت را به شاهزادگان سعودی بدهد که پیام های رسمی ایران را که احتمالا با توجه به موضع ایران در خصوص استراتژی آقای بوش، آشتی جویانه است به واشنگتن منتقل کنند.

رسانه های عرب زبان منطقه همزمان با سفر آقای لاریجانی به ریاض از دیدار قریب الوقوع سعود الفيصل وزير امور خارجه عربستان از تهران خبر داده اند.

در صورت کاهش فشارها به ایران و آرام شدن نسبی فضای روابط میان ایران و آمریکا بعد از سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و وزیر خارجه عربستان، می توان هدف سفر آقای لاریجانی را ارسال پالس هاس آشتی جویانه به اعراب و حتی ایالات متحده توصیف کرد.

در صورتی که این سفر هدفی جز این داشته باشد، تاثیر چندانی بر بهبود موقعیت سیاسی فعلی ایران در منطقه برای این کشور متصور نیست.