احمد زيدآبادی

دولت اسراييل مدعی است که ايران در پی دستيابی به سلاح اتمی تحت پوشش يک برنامه هسته ای غير نظامی است و از همين رو، با تاکيد بر اظهارات محمود احمدی نژاد رئيس جمهور ايران مبنی بر لزوم محو اسراييل از صحنه روزگار، جمهوری اسلامی را بزرگترين تهديد عليه موجوديت خود از ابتدای تاسيس اين کشور تاکنون می داند.

با اين حال، اسراييلی ها اصرار دارند که برنامه اتمی ايران را نه فقط خطری عليه خود بلکه تهديدی عليه «جهان آزاد» معرفی کنند و از اين طريق قدرت های بزرگ غربی را به رويارويی با ايران ترغيب کنند.

بر همين اساس، مقام های اسراييلی ضمن آنکه احتمال حمله نظامی به تاسيسات هسته ای ايران را از سوی خود رد نکرده اند، ولی اغلب بر اين نکته انگشت گذاشته اند که اسراييل نبايد مسئوليت خنثی کردن برنامه هسته ای ايران را به دوش گيرد و يا پيشتاز يک ائتلاف بين المللی عليه جمهوری اسلامی شود.

پافشاری برخی از مقام های اسراييلی به دور نگه داشتن کشورشان از بحران اتمی ايران معمولا به دلايلی مانند ناتوانی فنی اسراييل از حمله به تاسيسات هسته ای ايران، آسيب پذيری دولت عبری در برابر حملات گروههای متحد ايران در منطقه و يا تحريک شدن مسلمانان جهان به حمايت از جمهوری اسلامی در صورت انجام چنين حمله ای، نسبت داده می شود.

دليل مهمتر اما ظاهرا اين است که دولت اسراييل به قاطعيت آمريکا و متحدان اروپايی و آسيايی آن برای خنثی کردن برنامه هسته ای ايران اطمينان دارد، قاطعيتی که اهود اولمرت نخست وزير اسراييل تا کنون چندين بار در باره آن سخن گفته است.

با اين همه، روند کند تصميمات بين المللی عليه ايران، ضعف سياسی جرج بوش در داخل آمريکا و حذف برخی از چهره های نئو محافظه کار مخالف ايران از حاکمه آمريکا در پی پيروزی دمکرات ها در انتخابات کنگره، برخی از رهبران اسراييل را نسبت به قاطعيت آقای بوش برای مقابله با ايران به ترديد انداخته است.

بنيامين نتانياهو رهبر حزب ليکود اسراييل اخيرا طی مقاله ای حل بحران هسته ای ايران را بدون توسل به اقدام نظامی امکانپذير دانسته، اما دستيابی به اين هدف را به تحرک شديد اسراييل برای برانگيختن جامعه جهانی عليه جمهوری اسلامی مشروط کرده است، تحرکی که به زعم وی دولت آقای اولمرت از آن طفره می رود.

در واقع آقای نتانياهو از دولت اسراييل می خواهد که بدون پرده پوشی جهان را عيله ايران بسيج کند، اقدامی که صرف نظر از توان واقعی اسراييل برای انجام آن، برخی از سياستمردان ديگر نسبت به آن محتاط هستند.

برای نمونه، دان مريدور وزير دارايی پيشين اسراييل و با گرايش راست – ميانه که از مدتها پيش رياست يک گروه تحقيق برای بررسی ميزان تهديد ايران عليه اسراييل را بر عهده دارد، از زمامداران تل آويو خواسته است که در باره ايران کمتر سخن بگويند و در پی چاره انديشی عملی در اين مورد باشند.

در واقع، تفاوت نظر دادن مريدور و بنيامين نتانياهو در اصل ضرورت تحرک اسرييل برای مقابله با ايران نيست، بلکه اختلاف آنها در اين است که يکی خواهان يک ديپلماسی پنهان و کمتر جنجالی برای تحريک کشورهای جهان عليه ايران است و ديگری علنی بودن تحرکات ديپلماتيک را ترجيح می دهد.

شايد درخواست ايگدور ليبرمن وزير امور تهديدات استراتزيک در کابينه اهود اولمرت را از دبير کل سازمان ملل برای لغو عضويت ايران در اين سازمان بين المللی، بتوان نشانه ای از گرايش دولت اسراييل برای علنی کردن فعاليت های ديپلماتيک آن عليه ايران دانست هر چند که به علت مواضع افراطی ايگدور ليبرمن، نمی توان در باره نظر مساعد ساير اعضای کابينه نسبت به تحرکات وی مطمئن بود.

با اين حال، شاهد ديگری هم از علاقه اسراييل به علنی کردن نقش خود بحران ايران ديده می شود و آن انتشار گزارش ساليانه موسسه مطالعات استراتژيک ملی اسراييل وابسته به داشگاه تل آويو در باره توازن قوا در منطقه خاورميانه است.

اين موسسه که پيش از اين به نام مرکز مطالعات استراتژيک جافی خوانده می شد، در گزارش خود تاکيد کرده است که بدون يک اقدام نظامی عليه تاسيسات هسته ای ايران، دستيابی جمهوری اسلامی به سلاح اتمی فقط وابسته به زمان خواهد بود.

انتشار گزارش فوق که ديپلماسی و حتی تحريم اقتصادی ايران را برای خنثی کردن برنامه هسته ای ايران کافی نمی داند و تلويحا اقدام نظامی عليه ايران را تجويز می کند، علامتی از عدم امکان خويشتنداری اسراييل برای پنهان کردن نقش خود در مقابله با ايران است.

به هر حال، تحرکات تازه اسراييل ممکن است نقشی را که مقام های اسراييلی از ايفای آن در برابر ايران پرهيز داشتند، بر آنها تحميل کند و پيامدهای مخاطره آميز احتمالی آن را نيز در برابرشان قرار دهد.