احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران

	سخنان تونی بلر صريح ترين و در عين حال تندترين موضع گيری وی در برابر دولت ايران تلقی می شود

آقای بلر که در بين جمعی از بازرگانان و روزنامه نگاران محلی در دوبی سخن می گفت، تاکيد کرد که در سفر پنج روزه خود به خاورميانه، دريافته است که افراطی ها و خشونت ناشی از آنها بزرگترين چالش قرن ۲۱ است، چالشی که به گفته وی به طور تکان دهنده ای واقعی، روشن و مخاطره آميز است.

نخست وزير بريتانيا "عناصری" در دولت ايران را متهم کرد که آشکارا در پی تخريب روند دمکراسی در عراق، ساقط کردن دولت لبنان و خنثی کردن تلاش های بين المللی برای تحقق صلح در فلسطين هستند و در عين حال، ضمن انکار هولوکاست، برای دستيابی به تسليحات اتمی تلاش می کنند.

سخنان آقای بلر در دبی صريح ترين و در عين حال تندترين موضع گيری وی در برابر دولت ايران تلقی می شود، دولتی که وی سعی کرد حساب مردم ايران و حتی برخی از طيف های حاکم را از آن جدا کند.

"تهديد استراتژيک"

تونی بلر پيش از ديدارش از خاورميانه نيز ايران را تهديد استراتژيک بزرگی برای خاورميانه ناميده بود، اما سخنان او در دوبی خالی از هر نوع پرده پوشی ديپلماتيک بود.

اظهارات تونی بلر در دوبی نشان می دهد که احتمالا هدف اصلی او از سفر به خاورميانه متقاعد کردن رهبران اين منطقه برای تشکيل يک ائتلاف جهانی عليه ايران بوده است، ائتلافی که از نگاه آقای بلر نمی تواند بدون گشايشی جدی در روند صلح بين اسراييل و فلسطينی ها صورت عملی به خود گيرد.

احتمالا به همين علت بود که تونی بلر از تصميم محمود عباس رئيس دولت خودگردان فلسطين برای برگزاری انتخابات زود هنگام پارلمانی و رياست جمهوری در سرزمين های فلسطينی به شدت دفاع کرد، زيرا به تصور وی، اين تصميم می تواند به آغاز سريع مذاکرات صلح بين محمود عباس و اهود اولمرت نخست وزير اسراييل منجر شود.

در ماههای گذشته تونی بلر کوشيده است تا مراکز بحرانی در خاورميانه را به گونه ای به يکديگر ربط دهد، که حل آنها جز از طريق جلب همکاری يا مهار ايران از يک سو و آغاز مذاکرات صلح بين اسراييل و فلسطينی ها از سوی ديگر، قابل تصور نيست.

خاورميانه بزرگ

اين در واقع، همان طرح خاورميانه بزرگ دولت جورج بوش رئيس جمهور آمريکاست، طرحی که به گمان برخی از تحليلگران به دليل مشکلات فراروی ايالات متحده در عراق، از مرکزيت دستور کار دولت آقای بوش خارج شده است، اما با توجه به تحرک ديپلماتيک تونی بلر، به نظر می رسد که طرح خاورميانه بزرگ همچنان بزرگترين هدف استراتژيک دولت آمريکا و متحدان نزديک آن است، هرچند که ظاهرا دولت جورج بوش در اين مرحله ترجيح داده است که يکی از متحدان آن برای پيشبرد اين طرح زمينه سازی کند.

نخست وزير بريتانيا "عناصری" در دولت ايران را متهم کرد که آشکارا در پی تخريب روند دمکراسی در عراق، ساقط کردن دولت لبنان و خنثی کردن تلاش های بين المللی برای تحقق صلح در فلسطين هستند و در عين حال، ضمن انکار هولوکاست، برای دستيابی به تسليحات اتمی تلاش می کنند

به نظر می رسد آقای بلر به لحاظ شخصی نيز علاقمند است که در ماههای باقی مانده تا کناره گيری وی از قدرت، نقشی ماندگار در طراحی نظم جديدی برای خاورميانه بازی کند. ظاهرا او می پندارد که برای ايفای چنين نقشی از موقعيت بی همتايی در روابط بين المللی برخوردار است.

تونی بلر نزديک ترين رهبر يک کشور خارجی به آمريکاست و از اين رو، حمايت دولت جورج بوش را در پشت خود دارد. افزون بر اين، آقای بلر در شمار رهبران برجسته اروپايی است و کشورش جايگاه مهمی در اتحاديه اروپا دارد.

موقعيت استثنايی بلر

اگر به دو مورد فوق، نفوذ سنتی بريتانيا در بين اعراب محافظه کار منطقه خاورميانه، بويژه کشورهای حوزه خليج فارس را هم اضافه کنيم، آنگاه موقعيت تقريبا استثنايی تونی بلر برای کمک به پيشبرد يک سياست در خاورميانه آشکار می شود.

در اين ميان، توانايی های فردی تونی بلر نيز قابل کتمان نيست. هر چند که او در سالهای اخير محبوبيتش را به عنوان يک رهبر موفق در بين بسياری از مردم کشورش از دست داده است، اما حضور ده ساله او در قدرت به خودی خود نشان دهنده تبحرش در اسفاده از شرايط سخت و دشوار است.

همه اين مسائل می تواند برای دولت آقای احمدی نژاد، رئيس جمهور ايران که به صورت هدف اصلی سفر تونی بلر به خاورميانه در آمده است، هشدارآميز باشد.

قاعدتا محافل نزديک به آقای احمدی نژاد خواهند کوشيد که از اهميت سفر آقای بلر به خاورميانه و يا جدی بودن اظهارات او در دوبی بکاهند، اما آن دسته از مقام های باتجربه ايرانی که با سياست های پيچيده بريتانيا در منطقه آشنايی دارند، ممکن است از اظهارات او چنين برداشت کنند که خطر شکل گيری يک ائتلاف جهانی با حضور کشورهای منطقه عليه ايران نزديک است و از همين رو، در صدد رفع اين خطر برآيند.