احمد زيدآبادی کارشناس مسايل سياسی ايران و خاورميانه

	سولانا و لاريجانی دور قبلی مذاکرات را سازنده توصيف کرده اند

در طول سه سالی که از آغاز بحران هسته‌ ای ايران می‌ گذرد، اين نخستين بار نيست که نسبت به پيشرفت در گفتگوهای ايران و اروپا ابراز اميدواری می‌ شود. اميدواری ‌هايی که معمولا به ياس تبديل شده ‌اند.

آيا اين بار وضع تغيير کرده است يا اينکه بار ديگر ياس جانشين اميدواری خواهد شد؟

به رغم اظهار خشنودی دو طرف از نتيجه مذاکرات اخير، اما به نظر می ‌رسد دلايل اندکی برای اميدواری نسبت به ديدار پنجشنبه خاوير سولانا و علی لاريجانی در دست باشد.

انعطاف تاکتيکی يا تحول جدی؟

در واقع، انتشار پاسخ ايران به بسته تشويقی قدرت ‌های جهانی و گزارش‌ هايی که برخی از خبرگزاری‌ ها از جزئيات پيشنهاد علی لاريجانی به خاوير سولانا مخابره کرده‌ اند، نشانه ‌ای از يک تحول جدی در مواضع هر يک از دو سوی مناقشه به دست نمی ‌دهد و فقط برخی انعطاف‌ های تاکتيکی از هر دو طرف ديده می‌ شود.

از پاسخ ايران به پيشنهاد شش قدرت جهانی چنين برداشت می ‌شود که جمهوری اسلامی برای دستيابی به چرخه سوخت هسته‌ ای همچنان مصر است و تنها برای به جريان افتادن مذاکرات اصلی، حاضر است برای مدت محدودی غنی ‌سازی اورانيوم را به حال تعليق در آورد آن هم به شرط دريافت تضمين ‌های محکم امنيتی و بازگشت پرونده ايران از شورای امنيت سازمان ملل به آژانس بين ‌المللی انرژی اتمی.

در مقابل، شش قدرت جهانی، تعليق غنی سازی به صورتی قابل اثبات را در جريان انجام مذاکرات تا دستيابی به يک توافقنامه نهايی خواستارند و تاکنون در اين باره نرمشی از خود نشان نداده ‌اند.

از آنجا که هدف اصلی ايران دستيابی به چرخه کامل سوخت هسته‌ ای و هدف قدرت‌ های جهانی، پيشگيری از اين مساله است، بنابراين، پل زدن ميان اين دو خواسته، چندان آسان به نظر نمی ‌رسد.

اينکه گفته می ‌شود قدرت‌ های بزرگ حاضرند مذاکرات اصلی با ايران را حتی پيش از تعليق غنی‌ سازی اورانيوم آغاز کنند، به نظر نمی‌ رسد مشکل بزرگی را حل کند، زيرا اگر تعليق غنی‌ سازی پيش از انجام مذاکرات هم صورت نگيرد، بلافاصله پس از شروع آن بايد صورت گيرد که در هر صورت نتيجه عملی آن يکی است.

قاعدتا می ‌توان گفت که تعليق غنی سازی پس از آغاز مذاکرات اصلی، می‌ تواند جنبه حيثيتی مناقشه را به سود جمهوری اسلامی تمام کند به طوری که در افکار عمومی خود را طرف پيروز ماجرا معرفی کند.

هرچند که مسائل حيثيتی برای جمهوری اسلامی اولويت خاصی دارد، اما فروکاستن اختلاف دو طرف بر سر اين مساله، ناديده گرفتن عمق مشکلاتی است که بين ايران و جامعه جهانی جريان دارد.

واقعيت اين است که تصميم ايران برای تعليق غنی سازی به معنای يک اقدام استراتژيک در جهت پيوستن به جامعه جهانی است، مساله‌ ای که اگر اتفاق افتد، در مدت زمانی نه چندان طولانی بسياری از سياست ‌ها و نيز ساختار سياسی نظام حاکم را دستخوش تغيير و دگرگونی می‌ کند.

از اين حيث، شايد بتوان توقف غنی سازی اورانيوم توسط ايران را با پياده شدن انور سادات رئيس جمهور فقيد مصر در فرودگاه بن ‌گوريون اسراييل مقايسه کرد. در واقع سفر سادات به اسراييل به معنای وداع با عصر ناصريسم در مصر و آغاز دور تازه ‌ای از سياست در اين کشور بود، اگرچه به نظر نمی ‌رسد که جمهوری اسلامی در حال حاضر آماده ورود به عصر تازه‌ ای باشد.