يک روزنامه آمريکايی: شايد عمده ترين تغيير عمده سياست خارجی آمريکا در دوران رياست جمهوری بوش

اگرچه در ظاهر به نظر می رسد که پرونده بحران اتمی ايران هنوز هم مشکل آفرين باشد، اما جاناتان مارکوس، خبرنگار ديپلماتيک بی بی سی، معتقد است که با نگاه وسيعتری به اين تحولات، می توان نتيجه گرفت که صحنه تحولات دپيلماتيک در حال تغيير است.

روز چهارشنبه (31 مه) کاندوليزا رايس، وزير امور خارجه آمريکا، گفت در صورتی که ايران بپذيرد فعاليت غنی سازی اورانيوم و فرآوری هسته ای خود را متوقف کند، آمريکا آماده است به گفت وگوهای مستقيم ديگر کشورها با ايران بپيوندد.

به گفته خبرنگار امور ديپلماتيک بی بی سی محمود احمدی نژاد، رئيس جمهور ايران، ماه گذشته ميلادی نامه ای را خطاب به جورج دبليو بوش، رئيس جمهور آمريکا، ارسال کرد؛ اين نامه اگر تلاشی برای ايجاد نوعی گفتگو با آمريکا (از سوی ايران) بود اما مقامات آمريکايی آنرا بشدت رد کردند.

ولی اکنون و فقط چند هفته پس از اين نامه مقامات دولت بوش در يک تغيير عمده در سياست آمريکا درقبال ايران، پيشنهاد گفتگو با پيش شرط را به ايران ارايه داده اند.

واکنش اوليه مقامات ايران ظاهرا رد اين پيشنهاد بوده است.

در واکنش به اين اظهارات منوچهر متکی، وزير خارجه ايران، با رد توقف برنامه غنی سازی اورانيوم، گفت که "ما در مورد حقوق طبيعی هسته ای ملت ايران مذاکره نمی کنيم اما آمادگی داريم که در يک چارچوب تعريف شده، بدون تبعيض، عادلانه و در باره دغدغه های مشترک مذاکره و گفتگو کنيم."

اما بايد صبر کرد و ديد که تحولات به چه صورت خواهد بود.

به گفته جاناتان مارکوس اين احتمال وجود دارد که اعضای دايم شورای امنيت سازمان ملل متحد، و همچنين آلمان نه تنها درباره مجموعه ای از تشويقها برای ايران بلکه درباره تدابيری که می توان در صورتی که ايران اين پيشنهاد را رد کند، اتخاذ کرد، به توافقی دست يابند .

به نظر می رسد آنچه که آمريکاييان در قبال ايران بدنبال آن هستند، مذاکرات چند جانبه مانند مذاکرات با کره شمالی درباره برنامه های اتمی اين کشور است.

به گفته آقای مارکوس منتقدين بر اين عقيده هستند که اين روش مناسب نيست چراکه دو طرف (در خصوص مسايل کره شمالی) سالهاست که بدون حصول نتيجه ای بحث و تبادل نظر کرده اند.

اما خبرنگار امور ديپلماتيک بی بی سی به نقطه نظر مخالفان اين نظريه اشاره می کند که معتقدند به هرحال اين گفتگوها باعث شده است تا از بروز جنگ در شبه جزيره کره، جلوگيری شود.

"پيروزی رايس بر محافظه کاران تندرو"

در همين حال نيک چايلدز، از گزارشگران امور جهانی بی بی سی، با اشاره به تيتر يک روزنامه آمريکايی می گويد که اظهارت خانم رايس برای گفتگو با ايران، نوعی پيروزی برای او درمقابل محافظه کاران تندرو دولت آقای بوش ازجمله ديک چنی، معاون آقای بوش است.

اين روزنامه نوشته: "شايد عمده ترين تغيير عمده سياست خارجی آمريکا در دوران رياست جمهوری بوش باشد."

به عبارتی به نظر می رسد که حداقل خانم رايس موفق شده است تا آقای بوش و محافظه کاران تندرو در دولت را قانع کند که پيشنهاد ارايه شده به ايران، اقدامی ضروری است.

از سوی ديگر به گفته نيک چايلدز به نظر می رسد که ارايه اين پيشنهاد نشانگر فشار متحدين آمريکا بر اين کشور بوده است. اگرچه اين اقدام در ارتباط با ضعفهای دولت بوش در مسايل داخلی نيز می تواند باشد.

در عين حال مقامات دولت بوش بطور کل ممکن است بر اين نظر باشند که با ارايه اين پيشنهاد آنها در واقع چيزی را از دست نمی دهند. البته نيک چايلدز تاکيد می کند که اين بدان معنی نيست که وضعيت ايران در فهرست اولويتهای دولت آمريکا به کم اهميت تر شده باشد، بلکه کاملا برعکس است و اولويت بيشتری پيدا کرده است.

افتخار ملی

از سوی ديگر به گفته پم اتول، از گزارشگران بی بی سی در امور خاورميانه، موضع ايران اين است که برنامه های اتمی ايران صلح آميز است و در عين حال مقامات ايرانی گفته اند که منابع انرژی جهانی برای ابد ادامه نخواهد داشت.

همچنين آنها تاکيد کرده اند که ايران نمی خواهد برای سوخت اتمی برنامه های صلح آميز هسته ای خود به ديگر کشورها محتاج باشد. اگرچه برخی از منتقدين غربی عقيده دارند که ايران در نظر دارد دست کم به توانايی ساخت سلاح هسته ای دست يابد.

اما پم اتول در عين حال می گويد که موضوع غنی سازی اورانيوم برای ايرانيان به نوعی افتخار ملی برای ايشان بدل شده است، که بدين ترتيب برای دولت ايران سخت است که در اين موضوع تغيير موضع 180 درجه ای بدهد.

او می افزايد البته ايران همچنين تلاش داشته است تا حمايت اعضای جنبش غير متعهدها را با تکيه بر دوگانگی برخورد دول غربی با کشورهايی که خواهان تحصيل فن آوری هسته ای هستند، جلب کند.