احمد زيد آبادی کارشناس مسايل سياسی ايران

	پرونده هسته ای ايران و نحوه برخورد با آن، اکنون موجب ايجاد دودستگی در بين اعضای دايم شورای امنيت شده است

روسيه و چين اصرار دارند که قطعنامه پيشنهادی درباره ايران، به فصل هفتم منشور ملل متحد که راه را بر تحريم اقتصادی و يا حمله نظامی به ايران می‌گشايد، اشاره‌ای نداشته باشد.

اما سه همتای غربی آنها در شورای امنيت يعنی آمريکا، فرانسه و بريتانيا بر اين نظرند که بدون استناد به فصل هفتم منشور، قطعنامه صادره از سوی شورای امنيت از قدرت لازم برای متقاعد کردن ايران به توقف برنامه‌های اتمی خود برخوردار نخواهد بود.

اختلاف نظر اعضای دائمی شورای امنيت در باره چگونگی برخورد با پرونده هسته‌ای ايران، پرسش‌های بسياری را درباره نحوه تعامل قدرت‌های بزرگ پس از گذشت بيش از ۱۵ سال از خاتمه جنگ سرد، در محافل سياسی جهان دامن زده است.

به نظر می‌رسد تصميمی که در نهايت پنج قدرت بزرگ عضو دائمی شورای امنيت در باره برنامه اتمی ايران خواهند گرفت، تا اندازه زيادی پاسخگوی پرسش‌های مطرح شده در اين باره باشد.

به نظر می‌رسد روابط متقابل پيچيده و منافع در هم گره خورده کشورهای جهان به نقطه‌ای رسيده است که بازگشت به عصر جنگ سرد تنها به صورت رويای برخی کشورهای ناهمسو با روندهای جهانی شدن در آمده باشد

اعضای دائم شورای امنيت اکنون سه راه برای دستيابی به توافق درباره ايران پيش روی خود دارند.

راه نخست اين است که چين و روسيه در موضع خود تا آن اندازه انعطاف نشان دهند که سرانجام قطعنامه‌ای با تکيه بر فصل هفتم منشور ملل متحد، به تصويب رسد.

دستيابی به چنين توافقی نشانگر آن خواهد بود که ايالات متحده آمريکا و همپيمانان غربی آن رهبری جهان را در دست دارند و چين و روسيه هنوز قدرت‌هايی در مجموع حاشيه‌ای و تابع به شمار می‌روند.

راه دوم اين است که آمريکا، بريتانيا و فرانسه برای جلب رضايت روسيه و چين ناچار به حدی از نرمش شوند که نهايتا قطعنامه‌ای ملايم و بدون اشاره روشن به فصل هفتم منشور از تصويب شورای امنيت بگذرد.

چنين توافقی به معنای آن خواهد بود که روسيه و چين دو قدرت به شدت تاثيرگذار در مناسبات جهانی هستند و جهان غرب چاره‌ای جز جلب رضايت آنها از طريق عقب‌ نشينی از مواضع خود ندارد.

راه سوم هم اين است که دو طرف به قدری بر مواضع خود پافشاری کنند که امکان دستيابی به توافق درباره ايران از بين برود و شورای امنيت قادر به تصويب هيچ نوع قطعنامه‌ای عليه جمهوری اسلامی نباشد.

وقوع چنين حادثه‌ای، قاعدتا به معنای آن است که جهان به عصر تازه‌ای از جنگ سرد بازگشته و قدرت‌های بزرگ جهانی امکان پيشبرد سياست واحدی را در چارچوب سازمان ملل ندارند.

در بين اعضای دائمی شورای امنيت، آمريکا تنها کشوری است که خود را مقيد به عمل در چارچوب سازمان ملل به هر قيمتی نمی‌داند و برخی محافل قدرتمند در هيئت حاکمه اين کشور اصولا نظر مثبتی به سازمان ملل ندارند و آن را مانع استفاده آمريکا از قدرت خود برای نظم بخشيدن به نظام جهانی می‌دانند

اين تحول احتمالی به معنای ناتوانی و ناکارآمدی سازمان ملل از حل بحران های بين‌المللی در قرن ۲۱ نيز خواهد بود.

در بين اعضای دائمی شورای امنيت، آمريکا تنها کشوری است که خود را مقيد به عمل در چارچوب سازمان ملل به هر قيمتی نمی‌داند و برخی محافل قدرتمند در هيئت حاکمه اين کشور اصولا نظر مثبتی به سازمان ملل ندارند و آن را مانع استفاده آمريکا از قدرت خود برای نظم بخشيدن به نظام جهانی می‌دانند.

اين محافل حتی ممکن است ترجيح دهند که شورای امنيت به عنوان مهم ترين رکن سازمان ملل درباره برنامه هسته‌ای ايران به بن بست رسد تا آمريکا با کمک متحدان نزديک خود، سياست مورد علاقه اش را در سطح جهان دنبال کند.

مسلما پيشبرد سياست خارجی آمريکا خارج از چارچوب سازمان ملل، باعث تحريک و نارضايتی ساير قدرت‌های بزرگ خواهد شد و آنان را به مقابله با آمريکا خواهد کشاند.

بدين ترتيب، آيا جهان شاهد بازگشت به دوره‌ای ديگر از جنگ سرد بين قدرت‌های جهانی با ابعادی خشن‌تر از گذشته خواهد بود و يا اينکه در سايه جهانی شدن اقتصاد، منافع قدرت‌های بين‌المللی چنان در هم تنيده است که آنها را به همکاری با يکديگر در بحران‌های جهانی وادار خواهد کرد؟

به نظر می‌رسد روابط متقابل پيچيده و منافع در هم گره خورده کشورهای جهان به نقطه‌ای رسيده است که بازگشت به عصر جنگ سرد تنها به صورت رويای برخی کشورهای ناهمسو با روندهای جهانی شدن در آمده باشد.