احمد زيدآبادی تحليلگر مسائل ايران و خاورميانه

	ممکن است هدف آقای رفسنجانی جلوگيری از رفتارهای تندروانه رئيس جمهوری باشد

اکبر هاشمی رفسنجانی در گفتگو با خبرگزاری کويت که متن آن از سوی خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا، انتشار يافته، تاکيد کرده است که: "ايران اولين واحد از دستگاههای سانتريفوژ را که شامل ۱۶۴ دستگاه است، راه اندازی و به آن گاز تزريق کرده و به توليدات صنعتی آن دست يافته است."

اکنون که اکبر هاشمی رفسنجانی خبر را افشا کرده اين پرسش مطرح می‌شود که چرا وی در اين باره پيش‌دستی کرده و در عمل اجازه نداده است که محمود احمدی‌نژاد پس از فضاسازی تبليغاتی لازم، آن را به عنوان يک "پيروزی بزرگ" نظام اسلامی اعلام کند؟

جزئيات عملی روندی که اکبر هاشمی رفسنجانی تصميم به اين اقدام گرفته است، روشن نيست، اما اقدام او می تواند نشانی از نارضايتی او نسبت به نحوه برخورد دولت احمدی‌نژاد با برنامه هسته‌ای ايران باشد.

در روزهای اخير اخبار تاييد نشده ای در تهران منتشر شده است حاکی از دعوای لفظی بين اکبر هاشمی رفسنجانی و محمود احمدی‌نژاد در يک نشست از بلندپايگان جمهوری اسلامی. گفته می‌شود که اکبر هاشمی رفسنجانی با ابراز نارضايتی شديد از سخنان و رفتار رئيس جمهور در حوزه سياست خارجی و پرونده اتمی، او را با الفاظ انتقاد آميز مورد خطاب قرار داده است.

اين اخبار غير رسمی به قدری گسترده منتشر شده که برخی از مطبوعات چاپ تهران نيز به آن اشاراتی داشته‌اند. هر چند که دفتر اکبر هاشمی رفسنجانی مطالب روزنامه‌ها را تکذيب کرده اما سرمقاله روز سه‌شنبه روزنامه دست راستی کيهان که در آن در گزارشی، به "اظهارات سياستمدارانه بعضی‌ها" در "جلسات خصوصی" و "سرايت آن به لايه‌هايی از جامعه" اشاره کرده بود، نشان می‌دهد که از نگاه مديران اين روزنامه که معمولا به اطلاع از مسائل پشت پرده شهرت دارند، گونه‌ای از درگيری لفظی اکبر هاشمی رفسنجانی و محمود احمدی‌نژاد بر سر برنامه هسته‌ای ايران اتفاق افتاده است.

اين در حالی است که اکبر هاشمی رفسنجانی در اظهارات اخير خود در مصاحبه با خبرگزاری کويت نيز به شيوه مرسوم خود به گونه‌ای تلويحی به نارضايتی خود از روال پرونده هسته‌ای ايران اشاره کرده است. آقای رفسنجانی با بيان اينکه "زمانی که (محمد) البرادعی وارد ايران شود، با شرايط جديدی روبرو خواهد شد"، بر اين نکته نيز انگشت گذاشته است که: "ما از مسئولان پرونده هسته‌ای ايران می‌خواهيم تا در اين خصوص عاقلانه تصميم‌گيری کنند تا کارها به روال عاديش بازگردد."

اظهارات اکبر هاشمی رفسنجانی نشانگر آن است که وی انتظار دارد اعلام دستيابی ايران به توليد صنعتی غنی‌سازی اورانيوم به بازگشت پرونده ايران به مسيری عادی منجر شود و احتمالا با همين نيت، وی پيش از آقای احمدی‌نژاد خبر اين حادثه را اعلام کرده است.

به نظر می‌رسد اکبر هاشمی رفسنجانی از آن بيم داشته است که محمود احمدی‌نژاد فضاسازی تبليغاتی برای اعلام خبر راه‌اندازی ۱۶۴ سانتريفوژ را در جهت تحريک مردم کشورش برای مقابله‌جويی بيشتر با دنيای خارج به کارگيرد و فضای بين‌المللی را بيش از پيش عليه جمهوری اسلامی بشوراند.

به عبارت ديگر، اگر چه در سطح داخلی ممکن است اکبر هاشمی رفسنجانی با اعلام خبر توليد صنعتی سوخت هسته‌ای بخواهد رقابتی شخصی با محمود احمدی‌نژاد را به نمايش بگذارد، اما نگاه خارجی او به اين بوده است که از مشی افراطی رئيس جمهور و هدايت تبعات اين حادثه در جهت کاهش تشنج با جهان خارج پيشگيری کند.

در اين زمينه احتمالات ديگری نيز قابل طرح است، از جمله اينکه اکبر هاشمی رفسنجانی نمی‌خواسته جهان خارج چنين برداشت کند که محمود احمدی‌نژاد در پرونده هسته‌ای ايران ابتکار عمل را به دست گرفته است.

به هرحال جدای از نيت واقعی اکبر هاشمی رفسنجانی، چنين به نظر می‌رسد که محافل طرفدار محمود احمدی‌نژاد اقدام او را به نوعی "انتقام‌جويی شخصی" از رئيس جمهور تقليل خواهند داد و رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام را به باد انتقاد خواهند گرفت، حرکتی که به نوبه خود شکاف بين دو طرف را عميقتر خواهد کرد.