مهرداد فرهمند

	احمد شاه قاجار

روايت رسمی تاريخ ايران، سلسله قاجار را نسبت به عقب ماندن ايران از قافله توسعه و ترقی مقصر می داند، توسعه و ترقی که همزمان با دوران حکومت قاجار، از غرب تا پشت دروازه های ايران رسيده بود. قاجارها همچنين متهمند به اينکه بخشهايی ارزشمند از خاک ايران را در قفقاز و آسيای ميانه و افغانستان به باد دادند و با اعطای امتيازات ناعادلانه به قدرتهای خارجی، منابع ثروت ايران را به بهای ناچيز به بيگانه واگذاردند.

همين روايت رسمی، سرنگونی قاجاريه و انتقال قدرت به رضا شاه پهلوی را محصول دخالت بريتانيا می داند.

همايون کاتوزيان، استاد تاريخ ايران در دانشگاه آکسفورد انگلستان طی گفتگويی با ما به هر دو ديدگاه فوق نقد جدی مطرح کرده است که می توانيد در اينجا بخوانيد يا به آن گوش فرادهيد.

ما همچنين به گفتگو با سلطان علی ميرزا، برادرزاده احمد شاه، آخرين فرمانروای قاجار پرداخته ايم که در آن علاوه بر ديدگاههای او نسبت به پدرانش، به سرنوشت بازماندگان قاجار پس از فروافتادن از اريکه قدرت نيز پرداخته ايم.

	سلطان علی ميرزا قاجار

سلطان علی ميرزا، فرزند سلطان عبدالمجيد ميرزا، برادر احمد شاه قاجار است، او که هفتاد و پنج سال دارد در بيروت به دنيا آمده اما از هيجده ماهگی در فرانسه زندگی می کند، تحصيلات خود را تا حدود دکتری در رشته اقتصاد در اين کشور به پايان رسانده و بجز سالهايی که پيش از انقلاب در ايران به کشاورزی اشتغال داشته، بقيه عمر خود را در فرانسه گذرانده است.

سلطان علی ميرزا هم اکنون بزگترين اولاد ذکور از ميان برادرزادگان احمدشاه است که در صورتی که سلطنتش ادامه می يافت، تاج و تخت ايران پس از او به آنان انتقال می يافت.

او کتابی نيز درباره تاريخ قاجار به زبان فرانسه با نام شاهان فراموش شده (Les Rois Oublie) نوشته است.

برای خواندن متن کامل گفتار سلطان علی ميرزا قاجار اينجا را کليک کنيد

	همايون کاتوزيان

همايون کاتوزيان در کالج سنت انتونی دانشگاه آکسفورد در انگلستان تاريخ ايران و ادبيات فارسی تدريس می کند، تخصص او تاريخ ايران در دوران قاجار و قرن بيستم است و کتابی نيز درباره دوران قاجار به انگليسی به نام State and Society in Iran: The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavi’s نوشته که با عنوان دولت و جامعه در ايران - انقراض قاجار و استقرار پهلوی به فارسی ترجمه شده است.

همايون کاتوزيان بر خلاف بسياری از مورخانی که از تاريخ قاجار نوشته اند به نقش بريتانيا در سرنگونی اين سلسله اعتقاد ندارد و همچنين نسبت به عملکرد شاهان قاجار که همواره مورد انتقاد بوده دفاعياتی مطرح می کند.

برای خواندن متن کامل گفتار همايون کاتوزيان اينجا را کليک کنيد