محمد خاتمی در عکسی که محمد علی ابطحی در جلسه مجمع روحانيون مبارز با موبايل دوربين دار خود گرفته است، در حال رايزنی با محمد موسوی خويينی ها ديده می شود

آقای خاتمی با رای اکثريت اعضای اين تشکل، در جلسه ای که در حياط خانه او برگزار شد به اين سمت رسيد. دبيرکل مجمع قرار است پس از تغيير ساختار در اين تشکل برگزيده شود.

محمد علی ابطحی، از مشاوران و دستياران آقای خاتمی در رياست جمهوری که از موسسان مجمع روحانيون مبارز نيز هست به بخش فارسی بی بی سی گفت که پس از انتخاب دبيرکل، نقش اصلی را همچنان رييس شورای مرکزی برعهده خواهد داشت.

مقام دبيرکلی، پس از خروج مهدی کروبی از مجمع روحانيون مبارز، يکی از دو تشکل سياسی عمده روحانيون در ايران خالی مانده است.

آقای کروبی، در پی اعتراض خود به نحوه برگزاری هفتمين انتخابات رياست جمهوری ايران، علی رغم اصرار و درخواست اعضای مجمع روحانيون مبارز، از دبيرکلی و عضويت در اين تشکل سياسی کناره گرفت.

مقام سياسی يا فعاليت فرهنگی

پيشتر، از روحانيون عمده ای مانند محمد خاتمی و محمد موسوی خوئينی ها که عضو اين مجمع هستند، نقل شده بود که در صورت عدم حضور آقای کروبی در مجمع روحانيون، حاضر به ادامه همکاری با اين تشکل نيستند.

اما سرانجام، آقای خاتمی با پايان دوران رياست خود بر دولت، در مجمع روحانيون فعال شد و در غياب دبيرکل، بالاترين مقام اين تشکيلات را بر عهده گرفت.

آقای ابطحی گفت از آنجا که دبيرکلی مجمع، به فعاليت جدی و گسترده اجرايی نياز داشت، آقای خاتمی اين مقام را نپذيرفت اما با پذيرش عنوان رياست شورای مرکزی، به سياستگذاری در اين مجمع خواهد پرداخت.

در سالهای اخير، روال بر اين بوده است که مقام های ارشد حکومت ايران، پس از پايان دوران مسئوليت خود به عنوان مشاور يا نماينده رهبر جمهوری اسلامی در نهادهای انتصابی همچون مجمع تشخيص مصلحت نظام قرار می گرفتند. اما آقای خاتمی که پيشاپيش گفته بود به ماندن در جايگاههای سياسی علاقه ای ندارد، پس از پايان رياست جمهوری چنين احکامی دريافت نکرد.

آقای ابطحی، فعاليت تازه آقای خاتمی در مقام رييس شورای مرکزی مجمع روحانيون مبارز را نيز بيشتر در جهت گرايشهای فرهنگی او و برای تقويت برداشتهای مترقی از اسلام در مقابل آنچه "تفکرات ارتجاعی و متحجر" توصيف کرد، دانست.

انشعاب

مجمع روحانيون مبارز، در کوران سومين دوره انتخابات پارلمانی ايران و با نظر مساعد رهبر وقت جمهوری اسلامی، آيت الله روح الله خمينی تاسيس شد.

هسته اصلی اعضای آن را گروهی از روحانيان تشکيل دادند که با سياستهای راستگرايانه جامعه روحانيت مبارز ناسازگار بودند و از اين جمع، که مهمترين تشکل سياسی روحانی در آن زمان بود، انشعاب کردند.

مهدی کروبی از آغاز تا امروز دبيرکلی مجمع روحانيون را برعهده داشته است. ديگر موسسان اين تشکل، شامل آقای خاتمی، آقای ابطحی، عبدالواحد موسوی لاری، مجيد انصاری، رسول منتجب نيا، محمد رضا توسلی، صادق خلخالی، اسدالله بيات و محمود دعايی بودند.

اين مجمع در نخستين حضور انتخاباتی خود توانست موفق ظاهر شود و پس از آنکه اکبر هاشمی رفسنجانی رياست مجلس سوم را برای رياست بر دولت ترک کرد، آقای کروبی بر کرسی رئيس پارلمان نشست.

اما پس از درگذشت آيت الله خمينی، رفته رفته دوران اوج جناح موسوم به چپ اسلامی، از جمله مجمع روحانيون مبارز سپری شد. در خلال اين دوران، روزنامه سلام که به صاحب امتيازی محمد موسوی خوئينی ها منتشر می شد، مهمترين سخنگوی ديدگاههای چپ اسلامی و روحانيون مبارز بود.

با اين حال، هنگامی که پيروزی محمد خاتمی در انتخابات خرداد 1376 يکی از اعضای اين مجمع را بر کرسی رياست جمهوری نشاند، روحانيون مبارز توانستند بار ديگر در فضای سياسی ايران قدرت بگيرند و برخی اعضای آن، به جمع همکاران رئيس جمهور در کابينه راه يافتند.

استعفای کروبی

آقای کروبی، در پی اعتراض به نحوه برگزاری هفتمين انتخابات رياست جمهوری ايران، از دبيرکلی و عضويت در مجمع روحانيون مبارز کناره گرفت

مهدی کروبی که در پايان عمر دولت آقای خاتمی نامزد رياست جمهوری شد، در اعتراض به آنچه که "اعمال نفوذ" در روند انتخابات دانست، از سمت های خود نظير عضويت در مجمع تشخيص مصلحت نظام و دبيرکلی مجمع روحانيون مبارز کناره گيری کرد و به تشکيل حزبی جديد که پس از نظرسنجی از مردم، "اعتماد ملی" نام گرفت، پرداخت.

او همچنين در خلال مبارزات انتخاباتی به موضعگيری برخی از اعضای مجمع روحانيون مبارز انتقاد داشت. در جريان انتخابات، هنگامی که آقای کروبی نامه ای را در نقد شديد دولت هشت ساله آقای هاشمی منتشر کرد، مجيد انصاری که گفته می شد از آقای هاشمی حمايت می کند، اين نوشته را ديدگاه مجمع روحانيون ندانست و آن را نظر شخصی آقای کروبی تلقی کرد.

مهدی کروبی در مرحله نخست رای گيری تا چند ساعت مانده به پايان شمارش آرا، يکی از دو نامزدی بود که بيشترين رای را به خود اختصاص داده بودند اما در ساعات پايانی محمود احمدی نژاد (رئيس جمهور منتخب) از وی پيشی گرفت و بدين ترتيب او از دور انتخابات حذف شد.

آقای کروبی بلافاصله پس از اعلام نتايج مرحله نخست انتخابات که طبق آن اکبر هاشمی رفسنجانی و محمود احمدی نژاد با کسب بيشترين رای راهی مرحله دوم شدند، نسبت به شيوه برگزاری انتخابات اعتراض کرد و در نامه ای خطاب به آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، مدعی شد نيروهای نظامی و بسيج و همچنين پسر آيت الله خامنه ای در انتخابات "اعمال نفوذ" کرده است.