مهدی جامی

آقای حجاريان در گفتگو با روزنامه شرق چاپ تهران گفت که حزب مشارکت هم دچار تحول خواهد شد و دبيرکل آن نيز تغيير می کند. گرچه الهه کولايی از اعضای مرکزيت حزب در گفتگو با بی بی سی گفت تصميم گيری در اين زمينه هنوز نهايی نشده و موکول به تشکيل کنگره حزب در يک ماه آينده است.

جبهه ای برای "زخمی های انتخابات"

سعيد حجاريان که از تصميم سازان با نفوذ در ميان اصلاح طلبان است مى گويد كه در جبهه جديد همه بايد حضور داشته باشند و حتی هاشمی رفسنجانی نيز می تواند در اين جبهه قرار گيرد. او معتقد است هاشمی رفسنجانی که بازنده بزرگ انتخابات بود در حال پوست انداختن است چرا که اعتقاد راسخ دارد كه ده ميليون از آرايش را باطل كرده اند: "او دارد تغيير مى كند."

آقای حجاريان در باره اينکه چه کسی رهبری اصلاحات و اين جبهه جديد را بر عهده خواهد گرفت مى گويد كه اين را هيات مديره جبهه مورد نظر اعلام خواهد كرد: "اين شخص قطعاً پيدا خواهد شد. در اين ميان حتى اگر مهدى كروبى يا هر كس ديگر نيز راى بياورد، ما نتيجه آن را خواهيم پذيرفت. حتى هاشمى الان حرف هايى مى زند كه به شدت از سوى برخى نيرو هاى اصولگرا تخريب مى شود. اتحادى كه در دور دوم درباره هاشمى رفسنجانى شكل گرفت، مى تواند جبهه ما را وسيع تر كند."

وی همچنين از فعال شدن عبدالله نوری چهره شاخص اصلاح طلب که به دليل ايستادگی بر سر آرای انتقادی اش به زندان رفت خبر داده است.

به گفته آقای حجاريان "دستاورد انتخابات اين بود كه همه در آن زخمى شدند و ناگزير هستند كه براى احقاق حقوق خود، به اين جنبش بپيوندند."

بازتوليد اقتدارگرايی ريشه اجتماعی دارد

سعيد حجاريان که اعتقاد دارد "ما هنوز در دوران مشروطه به سر مى بريم" در تحليلی از مساله اقتدارگرايی می گويد اقتدارگرايی مرتبا در ايران بازتوليد می شود زيرا روابط اجتماعی بر اين پايه قرار دارد: "رابطه كارگر با كارفرما، رابطه زن و شوهر، معلم با شاگرد و... تماماً نشان مى دهد كه اقتدارگرايى در كشور ما مرتباً بازتوليد مى شود. پدرسالارى نمونه اين بازتوليد است."

او با اشاره به سرنوشت جامعه مدنی و مباحث مربوط به آن در هشت ساله دولت اصلاحات مى گويد: "تاكيد دارم كه بگويم تصور ما از جامعه مدنى بسيار عقب مانده است. نهادهاى مدنى متعلق به ملت هستند يا دولت؟ در برخى مواقع نهادهاى مدنى كه تصور مى شود متعلق به ملت است، ناگهان ابزارى در دست دولت مى شود. مثل برخى گروه هاى كارگرى يا انجمن هاى اسلامى. جامعه مدنى بسيار سيال است. بعضى وقت ها دولت آن را در خود حذف مى كند و آن را تبديل به ابزار سركوب مردم مى كند. نبايد تصور كرد كه نهادهاى مدنى در تمام زمان ها، خوب هستند. نه. گاهى ابزار دست دولت هستند."

مشروطه خواهی مساله اصلی است

سعيد حجاريان که به نظريه پرداز مشروطه خواهی ( محدود کردن قدرت رهبری ) در مقابل جمهوريخواهی اکبر گنجی ( که معادل حذف ولايت فقيه است) شناخته می شود، می گويد: "مشروطه پروژه ناتمام ماست. تكليفى برعهده ماست كه اين پروژه را تمام كنيم. ممكن است هيچ گاه به جمهوريت نرسيم و مثل انگليس كه حكومت مشروطه دارد، ما در اين مشروطه متوقف شويم، اين مهم نيست. آنچه براى ما حائز اهميت است، دموكراسى است. جمهورى يا مشروطه مهم نيست."

وی بدون اشاره مستقيم برای محدود کردن قدرت رهبر در ايران می گويد: "در حال حاضر نيت جوهر اصلاح طلبى مشروطه خواهى است."

آقای حجاريان که معتقد است "در زمانى كه كشور چنين وضعيتى دارد بايد توجه داشت كه دموكراسى گاهى مى تواند سم خالص باشد"، می گويد: "بايد به دنبال تاكتيك هاى جديد باشيم."

وی پوست اندازى در مشاركت و تغيير در اين حزب سياسى را بستر تغييرات تاکتيکی لازم می شمارد و مى گويد: "بايد خانه تكانى كنيم".

سازماندهی مناسب با گسترش اپوزيسيون

ماشاء الله شمس الواعظين روزنامه نگار و تحليلگر سياسی در گفتگو با بی بی سی می گويد آنچه سعيد حجاريان در باره زخم خوردن همه نيروهای سياسی گفته است به معنای وسيع شدن حوزه اپوزيسيون در ايران است.

"همه نيروهای شناسنامه دار سياسی در مقابل نيروی ناشناسی حذف شدند که با دوپينگ سياسی قدرت يافته بود."

آقای شمس الواعظين معتقد است که به دليل گسترش پيدا کردن اپوزيسيون در ايران فراگيری آن از ظرفيت جبهه مشارکت فراتر خواهد رفت و همين موضوع الزام می کند که در اين جبهه تغييراتی متناسب با شرايط صورت گيرد.

جهت اين تغييرات به سمت ايجاد وزن و اهميت سياسی برای اپوزيسيون است.

"اينکه ما در دوره مشروطه به سر می بريم يعنی اينکه قدرت احزاب چندان نيست که حکومت نگران حجم و وزن آنها باشد و رويش حساب باز کند."

روند وحدت يافتن و انسجام روندی دشوار است

الهه کولايی که پس از انتشار مصاحبه سعيد حجاريان در روزنامه شرق، با بی بی سی گفتگو کرده است می گويد نظرات آقای حجاريان بخشی از مباحث و پيشنهادهای مطرح در بحث های درون حزبی است اما هنوز نهايی نشده است و هر کدام برای خود موافقان و مخالفانی دارد.

به گفته خانم کولايی جبهه مشارکت گرچه نام جبهه دارد يک حزب واحد سياسی است. اما وی اذعان می کند که در اين حزب واحد ديدگاههای متنوعی وجود دارد که مرکزيت حزب هم از آن مستثنا نيست.

به نظر خانم کولايی هر نوع اقدام سازمان يافته در شرايط جديد پيش از هر چيز نيازمند وحدت نظر است ولی اين موضوعی نيست که در زمان کوتاه قابل دسترسی باشد.

سرنوشت جبهه تازه تاسيس دموکراسی و حقوق بشر هم که در آستانه انتخابات رياست جمهوری ايجاد شد تا چتری برای گروههای طرفدار مصطفی معين نامزد اصلاح طلبان باشد نيز در گرو همين وحدت نظر است. امری که ظاهرا چندان در ديد رس نيست.