پيمان مويدی

شعار امسال روز جهانی جمعيت:  هر دختر يا زنی، در هر کجا که بدنيا آمده و در هر کجا که زندگی می کند، انسانی است شايسته فرصت ها و حقوقی که معيارهای بشری برای او محترم شمرده. زمان آن فرا رسيده تلاش کنيم تا برابری جنسيتی در صدر برنامه های صلح و توسعه جهانی باشد.

دوشنبه يازدهم ژوييه، روز جهانی جمعيت است. سازمان ملل متحد شعار امسال روز جهانی جمعيت را برابری امکانات برای همه افراد در يک جامعه قرار داده است و در کنار آن، تشويق کشورهای در حال توسعه به اجرای برنامه های کنترل جمعيت نيز، همچنان ادامه دارد.

جمعيت جهان تا حدود ۸ سال ديگر به هفت ميليارد و تا حدود ۲۳ سال ديگر به حدود ۸ ميليارد نفر خواهد رسيد.

با اين حال، روند نگران کننده افزايش جمعيت رو به دگرگونی است؛ اداره سرشماری آمريکا می گويد جمعيت جهان هيچگاه از مرز ۱۰ ميليارد نفر فراتر نخواهد رفت و دليل آن، به بار نشستن تدريجی برنامه های کنترل جمعيت در کشورهای در حال توسعه و عدم تمايل زوجهای جوان به داشتن فرزندان متعدد و نيز افزايش آمار مرگ و مير ناشی از شيوع ايدز وبيماريهای مهلک ديگر در برخی کشورهاست.

در ايران، با اجرای برنامه کنترل نرخ رشد جمعيت، از سال ۱۳۶۵ تا کنون، نرخ رشد جمعيت به نصف رسيده و اکنون بنا به آمار در حدود يک و نيم درصد در سال است و نکته مهم اين که در بسياری از استانها نرخ جانشينی به کمتر از يک رسيده، به اين معنی که به جای يک زن در امر باروری، يک دختر جانشين نمی شود.

با کاهش نگرانی در مورد نرخ رشد جمعيت، که البته هنوز نيازمند پيگيری و برنامه ريزی تا رسيدن به تمامی اهداف تعيين شده است، نگرانی ديگری برای برنامه ريزان سياست های جمعيتی در سطح کلان مطرح شده: برخورداری يکسان افراد از امکانات در جمعيت های مختلف.

قدم اول برای افزايش مشارکت زنان در فعاليت های اجتماعی و اقتصادی، تحصيلات عاليه زنان است که در ايران در نيم قرن گذشته بيش از ۸۰۰ برابر رشد داشته است اما اکنون تنها ۱۴ درصد از زنان دارای تحصيلات عالی در ايران، شاغلند. حبيب الله زنجانی، جمعيت شناس در تهران  ۸۹ درصد جمعيت جهان در نقاطی زندگی می کنند که عملا امکان استفاده برابر از فرصت ها، برای زنان و مردان در آن وجود ندارد حسين لاجوردی، رييس مرکزانجمن پژوهشگران ايران در پاريس

سازمان ملل متحد حالا می گويد که تنها کنترل جمعيت کافی نيست و بايد برای جمعيت حاضر و بويژه کودکان، امکانات رشد فراهم ساخت و به همين دليل، سازمان ملل متحد شعار امسال روز جهانی جمعيت را برابری امکانات برای زنان و مردان تعيين کرده است.

اين شعار برای اين انتخاب شده که اهميت فرصت های برابر تحصيلی به پسران و دختران، و فرصت های کاری به مردان و زنان، در جوامع مختلف را روشن کند و در واقع آن را يکی از مهمترين دلايل رونق اقتصادی و رشد سياسی و اجتماعی ملت ها می داند.

در ايران، فرصت های تحصيلی و بويژه تحصيلات عالی برای دختران، در بسياری رشته ها فراهم شده اما به گفته کارشناسان، تنها تحصيلات ملاک مشارکت در فعاليت های اجتماعی نيست و اکنون تنها حدود ۱۴ درصد از جمعيت زنان دارای تحصيلات عالی در ايران، شاغل هستند.

سازمان ملل متحد می کوشد تا با اجرای پروژه های جهانی، کشورها را وادارد تا مبانی فرهنگی افزايش مشارکت نقش زنان در جوامع خود را بنيان نهند و اين هدفی است که بنا به گفته مسولان اين سازمان، سالها برای دستيابی به آن زمان نياز است.