فريبا صحرايی روزنامه نگار ايرانی - تورنتو

رنگ قرمز بر در ورودی سفارت در اعتراض به قتل های سياسی در ايران - عکس از سميرا محی الدين

اما آنچه موجبات شگفتی و در عین حال نارضایتی عده زیادی را فراهم آورد، وضعیت برگزاری انتخابات نهم در یکی از پرجمعیت ترین کشورهای محل تجمع ایرانیان خارج از کشور بود - يعنی کانادا.

کانادا، دومین کشور پهناور دنیا پس از روسیه، با دارا بودن جمعیت حدود 200 هزار ایرانی مقیم امسال تنها با یک صندوق در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران در اتاوا انتخابات روز جمعه گذشته ( 17 ژوئن ) را پشت سرگذاشت.

آنچه در پی می آید شرحی است بر مصائب شرکت در انتخابات نهم که برخی ازایرانیان مقیم این کشور از راههای دور و نزدیک متحمل شدند تا به نوعی هزینه های مشارکت را پرداخته باشند!

هزينه های مشارکت

40 حداقل و 120 دلار کانادا حداکثر هزینه ای بود که برای سفری یک روزه به شهر پایتخت"اتاوا"، برخی پرداختند تا به پای صندوق رای بروند.

گرچه رای دهندگان از چند روز قبل همه پرس و جوها را برای هرچه ارزانتر تمام کردن این سفر انتخاباتی کرده بودند.

سفر با "School Bus" یا اتوبوس مدرسه از همه مقرون به صرفه تر بود. از تورنتو تا اتاوا مسیر 450 کیلومتری با اتوبوس زرد رنگ مدرسه بیشتر از 5 ساعت طول می کشید و مسیر برگشت هم.

محل تجمع گروه رای دهندگان که اکثرا" دانشجو و پرنشاط بودند خیابان یانگ، تقاطع خيابانهای یورک و میلز بود. با احتساب تاخیر اتوبوس و توقف های بین راهی و استراحت و خلاصه همه چیز، رفت و برگشت تا پای تنها صندوق رای، دست کم 17 ساعت برای سرنشینان اتوبوس مدرسه آب خورد.

جماعت رای دهنده همه یا از دانشگاه زده بودند و یا از محل کارشان مرخصی گرفته بودند. از تاخیر نیم ساعته اتوبوس گروه دانشجویان فیلمبردار "سنکا کالج" استفاده می کردند و تند تند مصاحبه می گرفتند. آنها به موضوع بلاگرها و تاثیر آنها در سرنوشت سیاسی ایران علاقه مند بودند. هرچند بعنوان یک کار دانشجویی.

یاسر، لیدر گروه قبل از حرکت اتوبوس به طرف اتاوا، مسافران را شمارش می کند؛ جمعا" 32 نفر. صندلی های اتوبوس مدرسه خیلی هم بد نیست . نفری 20 دلار رفت و برگشت تا اتاوا می ارزد.

با وبلاگ نويس ها

حرکت که می کنیم کم کم سرودها شروع می شوند از یار دبستانی تا سرودهای انقلابی، ملی، سنتی را دسته جمعی سر می دهند. همه از معین می گویند. کسی کاندیدای دیگری ندارد. انگار کاروان معین در راه است. چند تا از بچه های بلاگر هم در جمع هستند. شب قبل را از نگرانی تا صبح نخوابیده اند.

ستاره دانشجوی دکترای فیزیک و نویسنده وبلاگ "استار پارتی" با خوشحالی می گوید: "بالاخره برای این دوره توانستم تلفنی مامانم را راضی کنم که بعد از 7-26 سال بالاخره برود و رای بدهد."
او در مورد مشکلات رای دادن در کانادا می گوید: "درست است که هیچ تسهیلاتی را برای ما تدارک ندیدند ولی به هر حال ما باید این هزینه را می کردیم تا در سرنوشت کشورمان سهمی داشته باشیم."

خدیجه عظیمی خاله ستاره هم به ما می پیوندد. او همیشه مسایل سیاسی را دنبال کرده . حالا هم با پسر و دخترش آمده تا در انتخابات شرکت کند. می گوید : "من همیشه مسایل را دنبال می کنم. این دوره به معین رای می دهیم هرچند می دانم ضعیف است اما به هرحال گزینه دیگری نداشتم."
از نظر او ظاهرا به دلیل مسایل امنیتی و بر هم خوردن نظم در تورنتو و دیگر شهرها صندوق نگذاشتند، "اما واقعیت چیز دیگری است: این کار دلایل سیاسی دارد. شاید اصلا نمی خواهند ایرانیان مقیم خارج با طرز تفکر خاصی که دارند به پای صندوق بروند وگرنه استخدام چند نیروی پلیس می توانست مشکل را حل کند."

اين راه دراز انتخابات

در اتوبوس مدرسه، یکی از بچه ها فرصت را غنیمت می شمارد و از مسافران می خواهد تا به خاتمی نمره بدهند؛ از 1 تا 100. پویان طباطبایی خبرنگار عکاس آزاد این گزارش را می گیرد . ميانگين نمره مسافران اتاوا به خاتمی 70-60 است.

هوای بارانی و شیشه های بخار گرفته اتوبوس فضای داخل را برای بچه ها گرم تر کرده بود. پذیرایی با چیپس و پفک و میوه و تنقلات هم به راه بود.

یاسر کراچیان، دانشجوی دکترای فیزیک دانشگاه تورنتو از بچه های المپیادهای جهانی ، برنامه ریز اصلی این سفر است. او از این نوع برگزاری انتخابات و دوری راه سخت گله مند است.
نامه ای را برای امضاء به مسافران می دهد، که از مسولان سفارت ایران می خواهد صندوق های رای را به تورنتو بیاورند. او می گوید: "دوری راه باعث می شود خیلی ها نیایند."

"ما با سفارت خانه صحبت کردیم که در تورنتو صندوق بگذارند. گفتند از مسایل امنیتی نگرانند. ولی فقط با حدود 1500 دلار می شد 4 تا پلیس را برای یک روز استخدام کرد. ما همه اینها را با پلیس کانادا بحث کردیم و به سفارت اطلاع دادیم ولی قبول نکردند."

او سرد شدن روابط دیپلماتیک میان ایران و کانادا را در این موضوع بی تاثیر نمی داند. بچه ها ترجیح می دهند ناهار را بعد از رای دادن بخورند. همه عجله دارند زودتر برسند پای صندوق. برخی هیجان هم دارند. نازلی کاموری دانشجوی دکترای مطالعات خاورمیانه دانشگاه تورنتو که از 17 سالگی به کانادا مهاجرت کرده می گوید: "هیجان خاصی دارم. می ترسم معین رای نیاورد. دیشب اصلا نخوابیدم."

رای موافقان اصلاح، شعار مخالفان حاکميت

مسافران اتاوا در مسیر رفت نگران دو مرحله ای شدن انتخابات و سفر دوباره به این شهر هستند . با توقف کوتاه در مسیر نسبتا طولانی سفر وقتی به اتاوا می رسیم باران همچنان می بارد. گروهی از مخالفان جمهوری اسلامی در مقابل ساختمان سفارت زیر بارش باران چتر به دست ایستاده اند و هر رای دهنده ای را با شعارها و گاه توهين های خود استقبال می کنند: "بی روسری با روسری، خاک بر سری"، "شرکت در انتخابات خیانت است به ایران" و ...

عکس از سميرا محی الدين

رای دهندگان عمدتا از تورنتو، مونترال، اتاوا و شهرهای اطراف آمده اند و تکلیف سایر ایرانیان مقیم در نقاط دورتر روشن است و واضح.

یکی از کارمندان سفارت کل تعداد رای دهندگان را از ساعت اول صبح حدود 1000 تا 1500 نفر ذکر می کند و می گوید: آمار دقیقی نداریم. همه دنبال سفیر یا حداقل یک مقام مسئول می گردند.
عاصمی دبير اول سفارت که در جمع رای دهندگان حاضر می شود در پاسخ به اعتراضات، عدم موافقت دولت کانادا را دلیل نگذاشتن صندوق در سایر شهرهای کانادا اعلام می کند.

او که نامه جمعی رای دهندگان را تحویل می گیرد ضمن ابراز امیدواری در مورد حل این مشکل در آینده می گوید: "اگر اجازه بدهند هر جا لازم باشد صندوق می گذاریم."

به نظر نمی رسد که حاضران در این جمع از توضیحات وی قانع شده باشند اما چون سالن اخذ رای سفارت گنجایش زیادی ندارد و از طرفی موقع ناهار است آنجا را ترک می کنند تا بعد از یک گشت کوتاه در شهر سرسبز اتاوا به خانه برگردند.

دغدغه

در جمع 32 نفره مسافران اتاوا سعید شریعتی خواهر زاده دکتر علی شریعتی هم حاضر است. او که از 1358 تا 76 در انتخابات شرکت نکرده و بعد از این سالها به خاتمی و حالا هم به معین رای داده ایجاد فضای مناسب مشارکت در جامعه ایرانیان خارج از کشور را ضرورتی می داند که از سوی سیاسیون باید جدی گرفته شود.

مسیر برگشت با خستگی راه و تاریکی هوا همراه است. با توجه به اختلاف ساعت با تهران اخبار شمارش آرا را بچه ها از داخل اتوبوس مرتبا می گیرند. با دغدغه زیاد انها را تحلیل می کنند. اخبار البته حکایت از برتری رقبای معین دارد.

هر قدر به پایان سفر اتاوا نزدیک می شویم نتایج قطعی تر می شود.اما هنوز گپ و گفت و گو در اتوبوس رونق دارد.