کاوه اميدوار

برخی می گويند شهر تهران در حال انفجار است

در شلوغترين خيابان پايتخت وقتی همه پشت راه بندان گير افتاده اند، يک مرتبه راننده ای به طرف ديگر خيابان می پيچد و پيش از آنکه با اتوبوسی که به سرعت از رو به رو می آيد برخورد کند، دوباره به مسير اصلی بر می گردد.

همين راننده وقتی از تقاطعی که قرار بوده از آن بگذرد، رد می شود، دنده عقب بر می گردد، در حالی که ماشين های پشت سر با سرعت زياد به طرفش می آيند.

تفاوت چراغ قرمز و سبز تنها در رنگ آن است و برای بسياری از رانندگان مفهومی ندارد و بدون توجه به آن، به دو سمت خيابان نگاهی می اندازند و اگر پليسی آن نزديکی نباشد، يک باره پا بر گاز گذاشته و از تقاطع رد می شوند با اين توجيه که هيچ ماشينی از رو به رو نمی آيد برای چه منتظر بمانم.

بسياری از رانندگان سعی می کنند طرف مقابل خود را بترسانند و با سرعتی باور نکردنی به سمتش می رانند بلکه طرف مقابل کوتاه بيايد و در گوشه ای از خيابان نگهدارد و آنها به سلامت از کنارش بگذرند.

در اين جنگ و گريز هميشه کار به خوشی تمام نمی شود و بی احتياطی کار دست راننده ها می دهد و در کمتر از چند ثانيه با ماشينی که با سرعت به طرفشان می آيد، شاخ به شاخ می شوند.

بی احتياطی رانندگان

در شهر تهران نمونه هايی بسياری از بی احتياطی رانندگان را هر چند صد متر می توان ديد، در خيابانی که برای دو خودرو خط کشی شده گاه پنج خودرو کنار هم قرار می گيرند و چنان سپر به سپر هم حرکت می کنند که به محض متوقف شدن يکی، به شدت به هم برخورد می کنند.

هيچکس حاضر نيست حتی برای لحظه ای صبر کند و اجازه بدهد بقيه از او جلو بزنند حتی اگر از لحاظ قانونی حق با راننده مقابل باشد.

در مواقع کم ترافيک نيز اگر ماموران پليس در ميدان ها، چهار راهها و کنار گذر خيابان ها نباشند باز هم رانندگان تهرانی که حاضر نيستند به همديگر راه بدهند، به سرعت کلاف سردرگمی به وجود می آورند.

دعواهای خيابانی ميان رانندگان خودروها طبيعی است. گاهی اوقات دو راننده بعد از تصادف به جان هم می افتند و هر کس اولين وسيله ای که به دستش می رسد به طرف ديگری پرتاپ می کند.

بارها ديده شده که رانندگان با قفل فرمان يا زنجيری که فرمان را با آن قفل می کنند همديگر را دنبال می کنند و برای هم شاخ و شانه می کشند.

ترافيک موضوع هر روزه تهرانی ها است و در شهری که پياده ها هم مثل سواره ها عجله دارند و به سرعت از هم سبقت می گيرند ديدن اين صحنه ها امری عادی است به خصوص وقتی که برف و باران بيايد يا تعطيلاتی در پيش باشد.

تهران در ايام تعطيلات نوروز کم ترافيک ترين روزهای سال را می گذراند و برخی از تهرانی ها ترجيح می دهند اين مدت را شهر تهران بمانند و چهره واقعی شهر را تماشا کنند.

اما برخی می گويند شهر تهران در حال انفجار است و نمی توان فقط به اين زيبايی چند روزه دلخوش بود و تمام سال را با ترافيک اعصاب خرد کن و آلودگی کشنده هوا سپری کرد.

ضعف حمل و نقل عمومی

حدود نيمی از شش ميليون خودرو کشور در تهران تردد می کنند و با آنکه شبکه بزرگراهی گسترده شهر را پوشش می دهد، اما در بسياری مواقع در همين بزرگراه ها راه بندان هايی ايجاد می شود که ساعت ها طول می کشد گره آن باز شود.

ايسنا خبرگزاری دانشجويان ايران به نقل از سردار محسن انصاری معاون راهنمايی و رانندگی نيروی انتظامی نوشته است: "روزانه هزار و صد و پنجاه و پنج خودرو وارد تهران شده است که با احتساب ۴۹ متر مربع سطح برای تردد هر خودرو، تهران نيازمند ۱۵۰ ميليون متر مربع سطح سواره رو است در حالی که فعلا تنها ۵۰ ميليون متر مربع سطح سواره رو وجود دارد.

مشکل شهری مثل تهران و اکثر شهرهای بزرگ ايران، ضعف سيستم حمل و نقل عمومی، نظير مترو، اتوبوس و تاکسی است و برای همين بيشتر مردم ترجيح می دهند از وسيله نقليه شخصی استفاده کنند.

متروی تهران ۶۵ کيلومتر طول دارد و تنها گنجايش نزديک به ۸۰۰ هزار نفر را در روز دارد در حالی که بيش از ۱۲ ميليون سفر درون شهری در تهران انجام می شود.

بيش از۵۵۰۰ اتوبوس و ۵۰ هزار تاکسی و حدود ۸۰ هزار مسافر کش شخصی حمل و نقل تهران را بر عهده دارند اما توان پاسخگويی به اين حجم از مسافر را ندارند.

اين وضعيت متخص شهر تهران نيست. حمل و نقل جاده ای، ريلی و هوايی به شدت از کمبود امکانات رنج می برد و جاده های کشور نيز به شدت ناامن است به طوری که برخی رانندگان به طعنه می گويند بايد مواظب باشيم که به کسی نزنيم اما هيچ معلوم نيست که ديگران به ما نزنند.

خسارات جاده ای

آمار تصادفات به رقم باور نکردنی ۴۰۰ هزار در سال رسيده و تعداد کشته ها نيز از مرز ۲۴ هزار نفر در سال فراتر رفته است.

مقامات نيروی انتظامی کشته های حوادث جاده ای را با تعداد کشته های يک سال جنگ مقايسه می کنند و می گويند خود را برای مقابله با اين جنگ جاده ای آماده کرده اند.

به کارگيری نيروهای جديد، شناسايی مسيرهای پرخطر، همکاری و هماهنگی با سازمان هايی ديگر نظير وزارت راه، هلال احمر و اوژانس از جمله برنامه های مقابله با اين جنگ جاده ای اعلام شده است.

حجم خسارات تصادفات جاده ای حدود چهار هزار ميليارد تومان برآورد می شود که ۵/۳ درصد توليد ناخالص ملی ايران است.

در عين حال، توليد خودرو در ايران در يازده ماه اول سال به رقم بی سابقه ۸۲۰ هزار دستگاه رسيده و پيش بينی شده اين رقم به حدود ۹۰۰ هزار دستگاه برسد.

به نظر می رسد تا به حال برنامه های پليس، وزارت راه و سازمان ترافيک که زير نظر شهرداری فعاليت می کند به بن بست خورده و افزايش سختگيری ها و جريمه های رانندگی، ساخت جاده ها و راه های جديد و اصلاح هندسی معابر کمک چندانی به وضع موجود نکرده است.

بنابراين اگر توليد خودرو به همين روال ادامه يابد، برنامه های ويژه برای توسعه شبکه های بزرگراهی و جاده ای در دستور کار قرار نگيرد و توجه کافی به سيستم حمل و نقل عمومی نشود، معلوم نيست ترافيک شهری چه سرنوشتی پيدا می کنند و چندين هزار نفر جان خود را در تصادفات رانندگی از دست خواهند داد؟