هم شخصيت و هشياری خود گورباچف مؤثر بود و هم شرايط ويژه ای که از دهه ای پيش بر اقتصاد و سياست شوروی حاکم بود. او که از سياست نوانديشانه يوری آندروپوف پيروی می کرد، قصد داشت همان برنامه اصلاحات را به اجرا بگذارد، که قبلا در رهبری حزب کمونيست تصويب شده بود.

اصلاحات گورباچف نبايد الزاما به فروپاشی نظام شوروی می انجاميد. او با نيت اجرای طرحهای آندروپوف پا پيش گذاشته بود، هم برای رشد اقتصادی کشور و هم برای باز کردن فضای سياسی جامعه. اما گورباچف آن ظرفيت اداری و قدرت رهبری کافی را نداشت تا آن کار سترگ را پيش ببرد. او نتوانست از برابر جنبش اصلاحات در برابر دشمنان آن دفاع کند. هم خود او و هم مشاوران نزديک او به علايق رويزويونيستی گرايش داشتند. آنها در مرحله اول در چارچوب نوآوری نظام عمل کردند و موفق هم بودند، اما رفته رفته به ويژه پس از سال ۱۹۸۷ به راهی افتادند که پايان آن تسليم کامل به نظام سرمايه داری و اقتصاد بازار بود: بخش خصوصی در اقتصاد يکه تاز شد، حزب از کنترل حيات اقتصادی باز ماند و غيره. به ابتکار ياکولوف رسانه های گروهی در اختيار نيروهای ضدکمونيست قرار گرفت که به بقای نظام کمترين علاقه ای نداشتند.

موج اصلاحات گورباچف در ايران ابتدا با استقبال زياد چپ گرايان ايرانی روبرو شد، اما با رشد روند پروسترويکا و گلاسنوست اين اميدها جای خود را به نگرانی داد، زيرا ديده می شد که رهبری جامعه به دست کسانی مانند بوريس يلسين افتاده است که نه اصلاح نظام بلکه نابودی آن را دنبال می کردند.

به عقيده من مردم روسيه در آينده از اصلاحات گورباچف ارزيابی منفی خواهند داشت. در شوروی امروز مردم به جای چشم اندازهای روشن آينده به گذشته چشم دوخته اند.