هوشنگ حسن ياری استاد کالج سلطنتی نظامی کانادا

هواپيمای بی سرنشين جاسوسی موسوم به لاشخور (Predator) و سيستم کنترل سيار آن

اشيای نورانی، هواپيماهای بی سرنشينی هستند که از خاک ايران اطلاعات گرانقيمت به مراکز رمز گشايی آمريکا در نوادا ارسال کرده اند.

روزنامه های محلی به تناسب حال و هوای منطقه از بشقاب پرنده ها نوشتند. مثلا نشريه "صبح زاهدان" از سقوط شيئی نورانی در شهرستان سراوان ياد کرد که بلوری شکل بوده، بر اثر برخورد با زمين تکه تکه شده و قطعات آن توسط ساکنان منطقه شايد به يادگار برده شده است.

"صبح زاهدان" و ديگر مطبوعات محلی و ملی که در ماه های گذشته در باره اشياء مرموز نورانی قلم فرسودند، خوش شانسی و اعتبار "واشنگتن پست" را نداشته اند تا مقاله هايشان توسط بيشتر مطبوعات نوشتاری، صوتی و تصويری آمريکا و جهان مورد استناد قرار گيرند.

سه نسل از هواپيماهای جاسوسی

پيش از پرداختن به تحليل حوادث ماه های اخير و معنای تجسس هوايی جاسوسان آمريکايی در حريم هوايی ايران، بايسته است که با اين پرندگان بينا و شنوا کمی آشنا شويم.

توسعه اين ماشين های بی سرنشين که دارای مدل های متنوعی هستند، ازسال 1994 آغاز گرديد و نسل پيش آنها هواپيمای جاسوسی سر نشين دار U-2 بود که در بحران موشکی کوبا و روابط بين ابر قدرت های زمان جنگ سرد در سال های 1960 نقش مهمی ايفا کرد. سرنگونی يک فروند U-2 در اول ماه مه 1960 برفراز اتحاد جماهير شوروی پيروزی ای برای مسکو و شکستی برای واشنگتن به حساب می آمد.

اين امر آمريکا را بر آن داشت تا از گذشته دور دست تاريخ خود درس بگيرد. در زمان جنگ داخلی آمريکا، از بالن جهت پرتاب بمب به انبار مهمات دشمن و انهدام آنها استفاده می شد. ژاپنی ها نيز از همان تاکتيک در جنگ جهانی دوم عليه نيروهای آمريکايی استفاده نمودند. بالن را می توان نسل اول، هواپيمای U-2 رانسل دوم و هواپيماهای بی سرنشين کنونی را نسل سوم تکنولوژی جاسوسی هوايی تلقی کرد.

هواپيماهای بی سرنشين

هواپيماهای بی سرنشين در سال 1995 فعاليت گسترده ای در جنگ بوسنی داشتند و خدمت گرانقدری به نيروهای ناتو ارائه دادند و در جنگ افغانستان در اکتبر 2001، اين هواپيماها برای ماموريت تجسس و انهدام اهداف طالبان والقاعده بکار گرفته شدند. همچنين در سال 2002، موشکی که توسط يکی از اين هواپيماها پرتاب شد 6 عضو القاعده را در يمن به هلاکت رساند.

پاره ای از مشخصات فنی اين هواپيماها از اين قرارند: پروازهای طولانی مدت مستقل تا سقف 40 ساعت، پرواز در ارتفاعات مختلف تا 50 هزار پا، ارتباط ماهواره ای جهت ارسال اطلاعات جمع آوری شده، توانايی حمل موشک هدايت شونده توسط ليزر، قابليت پرتاب از ناو هواپيمابر، توانمندی پرواز و ماموريت در هر نوع آب و هوا و در شب، جمع آوری اطلاعات از فراز ابرها و ارسال تصاوير رنگی ويديوئی همزمان به ايستگاه کنترل زمينی جهت ارسال آنی به هر نقطه از جهان يا به هواپيماهای جنگی درحال پرواز، سرعت 216 کيلومتر در ساعت، وزن 512 کيلوگرم تا 1020 کيلوگرم طول بيش از 8 متر، ارتفاع 1/2 متر، طول بال ها 8/14 متر و قيمت 40 ميليون برای هر فروند.

کنترل مجازی

اين هواپيماها که طبق گزارش روزنامه واشنگتن پست از آوريل ۲۰۰۴ به تناوب بر فراز بخش هايی از شمال و غرب ايران به پرواز درآمده اند، از سه قسمت تشکيل شده اند. قسمت پرواز و وسايل ارتباطات وابسته؛ ايستگاه کنترل زمينی؛ و سيستم ارسالی داده های جمع آوری شده. مرکز ايستگاه کنترل شامل جايگاهی است که در آن خلبانان و تيم پرواز، هواپيما را از زمين به طور مجازی کنترل می کنند.

همچنان هر خلبان ديگری، خلبان هواپيمای بی سرنشين تمامی اطلاعات پرواز شامل مأموريت، اوضاع جوی، مسير و اطلاعات امنيتی ديگر را پيش از مأموريت دريافت می کند.

مرکز کنترل متحرک است و در کاميونی ماهواره دار قرار دارد که مانند کابين خلبان شامل خلبان، کمک خلبان، مهندس پرواز و متخصصين اطلاعات است.

بطور مثال اگر مأموريت هواپيما ۴۰ ساعت به طول انجامد، خلبان و تيم پروازهر چهار ساعت عوض می شوند و جمعاً ۵۵ نفر در چنين پروازی به خدمت گرفته می شوند. تيم پرواز می تواند از هزاران کيلومتری هواپيما را هدايت کرده و اطلاعات مورد نظر را از طريق وسايل بينايی و شنوايی هواپيما دريافت کند.

"پرندگانی که ايران را به سوی روسيه می رانند"

هواپيماهای تجسسی بی سرنشين بر گستره ايران به پرواز درآمدند تا تأسيسات هسته ای و ديگر مراکز حساس نظامی کشور را شناسايی کنند. از آنجايی که جاسوسان آمريکايی در ايران يا اندک و يا غايبند، نارسايی های مهمی در اطلاعات موجود درباره ايران برای واشنگتن وجود دارد که بکارگيری هواپيمای تجسسی می تواند تا حدی اين نقص را مرتفع نمايد.

عمليات جاسوسی اين پرندگان نه چندان ناشناس در حالی انجام گرفته است که روابط ايران و آمريکا بيش از پيش رو به وخامت نهاده و رهبران کشور آمريکا اخيراً از احتمال درگيری نظامی با تهران صحبت می کنند.

مقامات دولتی و سرويس های ضد اطلاعاتی آمريکا در حال بازنگری وسيع درباره اطلاعات و ارزيابی های خود از وضعيت داخلی ايران و به خصوص اطلاعات مربوط به برنامه های هسته ای اين کشور می باشند.

گرچه به گفته بعضی مقامات جاسوسی آمريکا، هواپيماهای بی سرنشين اطلاعات مهمی به پرونده هسته ای ايران نيافزوده اند، ولی فشار بر آژانس بين المللی انرژی اتمی و کشورهای اروپايی مذاکره کننده با ايران از سوی دولت بوش به اين فرضيه اعتبار می بخشد که برای تعيين دقيق چگونگی عمليات نظامی عليه ايران اقدامات وسيعی در حال صورت گرفتن است.

ظاهراً چنين امری ايران را بر آن داشته است تا به سرعت قراردادی با روسيه برای تحقيق درباره اين اشياء پرنده ناشناس امضا کند.

انعقاد قرارداد مذکور می تواند جايگاه والايی به روسيه در امنيت و دفاع احتمالی ضد هوايی ايران اختصاص دهد. در صورت صحت قرارداد، روسيه در امنيت ايران سهيم خواهد شد.

جاسوسی آمريکا و عکس العمل ايران

در پاسخ به سؤالی در مورد توان آمريکا در جمع آوری اطلاعات از درون ايران، آقای آصفی، سخنگوی وزارت امور خارجه ايران، "دخالت آمريکا را نقض توافقنامه الجزاير" دانست! اعتراض رسمی ايران به نقض مکرر حريم هوايی اش توسط آمريکا و غير قانونی دانستن آنها، دولت بوش را از ادامه کوشش برای جذب ذرات هسته ای، جهت جمع آوری اطلاعاتی که با ماهواره قابل دستيابی نيست، توسط رادار، ويديو، عکاسی و فيلترهای نصب شده بر روی هواپيماهای بدون سرنشين برخاسته از خاک عراق، بازنداشت.

به نوشته واشنگتن پست، بعضی مقامات ايرانی گفته اند که به محض اطلاع از حضور هواپيماهای شناسايی آمريکا، به سيستم های دفاع هوايی دستور داده شد که رادارها را خاموش کنند تا دشمن نتواند مشخصات دقيقی در باره توان پدافند هوايی ايران کسب کند. اين بدان می ماند که صاحب خانه چراغ ها را خاموش کند تا دزد مسلحی که به عينک شب بين مجهز است را از دزدی مانع شود.

درصورت صحت چنين گفته ای، سئولات مهم و بعضا بحث برانگيزی در باره علت انفعال نيروهای ايران بی جواب می مانند. اگر يکی از هواپيماهای جاسوسی حامل موشک بود و مرکز حساسی را هدف قرار می داد انفعال در برابر آن کافی نبود. بعلاوه، با علم به اينکه هواپيماهای مذکور برای جمع آوری اطلاعات جهت حملات احتمالی آتی بکار گرفته شده اند، چرا ايران در صدد هدف قرار دادن و تخريب آنها برنيامده است؟