جمشيد برزگر کارشناس مسايل سياسی ايران

مخالفت طيف های مختلف محافظه کار با حضور اکبر هاشمی رفسنجانی در انتخابات روبه گسترش است

سخنان الياس نادران، که از ديد بسياری از ناظران، می تواند ديدگاه عمومی طيفی از محافظه کارانی تلقی شود که از خود به عنوان اصولگرايان ياد می کنند، رسمی ترين و آشکارترين مورد مخالفت اين طيف با نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی محسوب می شود.

اگرچه پيش از اين، اکبر ناطق نوری، رييس شورای هماهنگی نيروهای انقلاب، به عنوان ستاد اصلی محافظه کاران نيز سخن از آن گفته بود که هيچيک از نيروها و گروه های عضو اين شورا حق دعوت و يا حمايت از آقای رفسنجانی را ندارند، اما سخنان آقای نادران، از جهاتی تازه و حاوی نکاتی است که تا کنون کمتر با اين صراحت بيان شده بود.

الياس نادران در نطق خود که مخالفت تعداد زيادی از نمايندگان عضو هر دو فراکسيون اقليت و اکثريت مجلس را در پی داشت، گفت تشخيص بزرگان اين است که آقای رفسنجانی در مسئوليت فعلی برای نظام و رهبری مفيدتر است.

وی نامی از اين "بزرگان" نبرد، اما با توجه به ساختار قدرت در جمهوری اسلامی، سخنان وی می تواند اينگونه تعبير شود که احتمالا علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی مخالف نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی برای انتخابات رياست جمهوری سال آينده است و نمود اين مخالفت را می توان در سخنان برخی چهره های محافظه کار، ديد.

مساله روابط رهبر جمهوری اسلامی و رييس جمهوری آينده، به ويژه پس از آنکه مجلس هفتم شکل گرفت، با صراحت بيشتری در معادلات سياسی جمهوری اسلامی مورد بحث قرار گرفته است.

طيفی از محافظه کاران که به شدت مخالف نامزدی آقای رفسنجانی هستند، همواره بر تبعيت کامل و بی قيد و شرط خود از علی خامنه ای تاکيد کرده اند و پيروی همه جانبه رييس جمهوری آينده از رهبر جمهوری اسلامی را يکی از شرايط و ويژگی های اصلی کسی دانسته اند که بايد در انتخابات سال آينده به عنوان رييس جمهوری برگزيده شود.

همين موضوع، يکی از دلايل گفته و ناگفته حمايت از اکبر هاشمی رفسنجانی از سوی طيف هايی از اصلاح طلبان بوده است که در سال های اخير و به ويژه در جريان انتخابات مجلس ششم، به تندی عملکرد وی را مورد انتقاد قرار داده بودند.

سازمان مجاهدين انقلاب و جبهه مشارکت، پيش از اين از ورود آقای رفسنجانی به عرصه انتخابات به اين دليل استقبال کرده بودند که معتقد بودند وی می تواند پروژه انتخاب "يک رييس جمهوری در نقش يک تدارکاتچی" را نقش بر آب سازد.

مفروض اصلی چنين ديدگاهی آن است که اکبر هاشمی رفسنجانی، به دليل نفوذ و جايگاهش در ساخت قدرت در جمهوری اسلامی، از توانايی لازم برای ايستادگی در مقابل کسانی که قصد يک دست سازی و يا يکپارچه کردن قدرت را دارند، برخوردار است.

طيفی از محافظه کاران که به شدت مخالف نامزدی آقای رفسنجانی هستند، همواره بر تبعيت کامل و بی قيد و شرط خود از علی خامنه ای تاکيد کرده اند و پيروی همه جانبه رييس جمهوری آينده از رهبر جمهوری اسلامی را يکی از شرايط و ويژگی های اصلی کسی دانسته اند که بايد در انتخابات سال آينده به عنوان رييس جمهوری برگزيده شود

به نظر می رسد که محافظه کاران نيز تا حدود زيادی چنين مساله ای را پذيرفته اند و همين امر، يکی از اصلی ترين دلايل مخالفت آنان با کسی است که در عين حال، نمی توانند وی را بی پروا مورد انتقاد قرار دهند.

به همين دليل، طيف اصولگرای جناح محافظه کار می کوشد در مقام دفاع از آقای رفسنجانی، مخالفت خود با رياست جمهوری وی را با انتقاد از طيفی از حاميان وی در جناح اصلاح طلب پيش ببرد.

ضعف عمده چنين رويکری، گذشته از ميزان تاثير گذاری آن، ناکارآمد بودن آن در بين طيف ديگری از محافظه کارانی است که اکبر هاشمی رفسنجانی را تنها گزينه شايسته برای رياست جمهوری در شرايط کنونی می دانند.

آقای رفسنجانی خود تا کنون، به طور صريح از حضور و يا عدم حضور خود در رقابت های انتخاباتی سال آينده سخن نگفته است، اما با توجه به واکنش تند طيفی از محافظه کاران به نامزدی وی، به نظر می رسد که احتمال اعلام کانديداتوری آقای رفسنجانی در روزهای اخير قوت گرفته است.

در حالی که حمايت بخش عمده ای از گروه های اصلاح طلب درون حاکميت، عمدتا متوجه مهدی کروبی و مصطفی معين شده است، شماری از ديگر گروه های حاضر در جبهه اصلاحات، به شدت از نامزدی اکبر هاشمی رفسنجانی حمايت می کنند.

اما در اين ميان، مساله حضور احتمالی آقای رفسنجانی، دشواری های به مراتب بيشتری را برای محافظه کاران ايجاد کرده است و اين امر می تواند تا ايجاد انشقاق و از هم گسيختگی ائتلافی که در دو انتخابات قبلی نتايج را به سود خود رقم زد، پيش برود.

به نظر می رسد اکثر گروه های محافظه کار در شرايط کنونی، تلاش اصلی خود را بر منصرف کردن اکبر هاشمی رفسنجانی متمرکز کرده اند تا به اين ترتيب، مانع بروز هرگونه انشعاب و اختلاف نظر غير قابل حل شوند.

در همين راستا، سخنگوی جامعه روحانيت مبارز، خبر از آن داده است که علی اکبر ناطق نوری، مشاور علی خامنه ای و رييس شورای هماهنگی نيروهای انقلاب با اکبر هاشمی رفسنجانی ديدار خواهد کرد تا نظر قطعی وی را درباره کانديداتوری برای رياست جمهوری جويا شود و يا احتمالا وی را مجاب کند که به باقی ماندن در مقام کنونی خود رضايت دهد.

مجموعه اين تلاش ها، بيانگر روزهای دشوار محافظه کارانی است که با در پيش گرفتن رويکرد پيروی و اطاعت هرچه بيشتر از رهبر جمهوری اسلامی، در صدد آن هستند که موقعيت برتر را در عرصه مناسبات سياسی جمهوری اسلامی بيابند.