جمشيد برزگر کارشناس مسايل سياسی ايران

وی همچنين به خبرنگاران گفته است جمهوری اسلامی علاقه و تمايلى به حضور آمريکا در مذاکرات خود با اروپا ندارد و آن را در جهت منافع خويش ارزيابی نمی کند.

تاکيد سخنگوی وزارت امور خارجه ايران بر عدم تمايل جمهوری اسلامی به حضور آمريکا در مذاکرات ايران با آلمان، بريتانيا و فرانسه پس از يک رشته اظهار نظرهای متناقض مقامات جمهوری اسلامی در اين زمينه و در شرايطی صورت می گيرد که برخی سخن از آن به ميان آورده اند که از مذاکرات هسته ای، می توان به عنوان يک فرصت برای حل يکی از عمده ترين مشکلات سياست خارجی ايران پس از انقلاب 1357 استفاده کرد.

بحث بر سر مذاکره مستقيم دو کشور، که نزديک به 25 سال است رابطه ای ديپلماتيک با يکديگر ندارند، برای آخرين بار در جريان نشست شرم الشيخ در مصر بالا گرفت که در آن از احتمال گفتگوی وزيران امور خارجه دو کشور سخن گفته شد.

رهبران جمهوری اسلامی، که مساله عدم رابطه با آمريکا را يکی از اصلی ترين محورهای سياست خارجی خود قرار داده اند، خواهان احترام متقابل، مطرح نشدن هيچگونه پيش شرط و توقف هر نوع اقدام خصمانه آمريکا در قبال جمهوری اسلامی هستند

مقامات جمهوری اسلامی بعد از برگزاری اين نشست انجام هرگونه گفتگو بين وزيران امور خارجه ايران و آمريکا را رد کردند.

با اين حال، در متن مذاکرات هسته ای ايران با سه کشور اروپايی، کمال خرازی، وزير امور خارجه حدود دو هفته پيش اين بحث را مطرح کرد که جمهوری اسلامی مخالفتی با پيوستن آمريکا به اين مذاکرات ندارد.

اما او اندکی بعد، مجددا امکان هرگونه مذاکره با آمريکا را منتفی دانست و همزمان، مقامات آمريکايی نيز اعلام کردند که اين کشور هيچ برنامه ای برای پيوستن به مذاکرات ايران و سه کشور اروپايی ندارد.

با اين همه، هفته گذشته، حسين موسويان، رييس کميته سياست خارجی شورای عالی امنيت ملی بار ديگر اين موضوع را مطرح کرده و گفته بود اروپايىها تلاش وسيع و گسترده اى مىکنند که آمريکا را نيز وارد پروسه مذاکرات هسته اى کنند و جمهوری اسلامی نيز مخالفتی با اين مساله ندارد.

وی که در جريان نشست های اخير آژانس بين المللی انرژی اتمی، در نقش سخنگوی هيئت ايرانی ظاهر شده، افزوده بود در اين مرحله، ايران نيازی به مذاکرات مستقيم هسته ای با آمريکا ندارد، اما اگر آمريکايىها به دنبال اخلال و به شکست کشاندن کار ايران و اروپا باشند، به هرحال تاثير گذار هستند و اين موضوع را کسی نمی تواند کتمان کند.

آقای موسويان، احتمال مذاکره هسته ای بين جمهوری اسلامی و آمريکا را منتفی ندانسته، اما در عين حال تاکيد کرده بود که آمريکايىها نه به دنبال مذاکره هسته ای و موردی با ايران، بلکه در پی مذاکرات جامع و فراگير، شامل همه موضوعات مورد اختلاف هستند و ترجيح می دهند که اين مذاکرات بدون واسطه صورت گيرد.

اما چنين امری، با دشواری های فراوانی روبه رو است و از جمله با مسايل داخلی در جمهوری اسلامی رابطه ای تنگاتنگ دارد و تحقق آن، مستلزم حل مسايلی عمده در روابط و مناسبات جناحی درون قدرت در حکومت اسلامی است.

شرايط هنوز آماده نيست

آقای موسويان خود نيز در همين زمينه گفته است که مجموعه نظام جمهوری اسلامی بايد در مورد مذاکره با آمريکا تصميم بگيرد و به نظر می رسد که در حال حاضر شرايط برای چنين مذاکره ای آماده نيست.

اگرچه وی درباره اين شرايط توضيحی نداده است، اما جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده که تنها در موقعيتی بحث مذاکره و يا رابطه با آمريکا را مورد توجه قرار خواهد داد که در عمل احساس کند آمريکا در روش های خود نسبت به جمهوری اسلامی تغييراتی محسوس پديد آورده است.

رهبران جمهوری اسلامی، که مساله عدم رابطه با آمريکا را يکی از اصلی ترين محورهای سياست خارجی خود قرار داده اند، خواهان احترام متقابل، مطرح نشدن هيچگونه پيش شرط و توقف هر نوع اقدام خصمانه آمريکا در قبال جمهوری اسلامی هستند.

در مقابل، آمريکا همواره جمهوری اسلامی را از جمله به حمايت از تروريسم، مخالفت با فرآيند صلح در خاورميانه، تلاش برای دستيابی به سلاح های کشتار جمعی و هسته ای و نيز نقض حقوق بشر کرده است و تغيير بنيادين رويکردهای حکومت اسلامی را شرط اساسی هرگونه تلاش برای عادی سازی روابط قلمداد کرده است.

در اين ميان، بحث رابطه و يا حتی مذاکره ايران و آمريکا و کوشش برای فرو ريختن آنچه "ديوار بلند بی اعتمادی" بين دو کشور خوانده شده، با مناسبات و منافع گوناگون جناح ها و گروه های مختلف سهيم در قدرت در هر دو کشور گره خورده و همين موضوع، بر پيچيدگی های عادی سازی يک رابطه قطع شده، افزوده است.