مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل

گروهی از ناظران معتقدند ورود اکبر هاشمی رفسنجانی به رقابت های انتخایات رياست جمهوری، معادلات سياسی را متحول خواهد ساخت

محافظه کاران که با تابلوهای جديد خود به عنوان "اصولگرايان" به ميدان مبارزات انتخاباتی وارد شده اند، بعد از برپايی دو جلسه بزرگ در دو جمعه گذشته، چون نتوانستند به مقصود خود که تعيين يک نامزد برای انتخابات رياست جمهوری آينده بود دست يابند، اين تصميم را يک ماه ديگر عقب انداختند.

گروهی که در ابتدای انقلاب، (25 سال قبل) "جناح بازار" خوانده می شد، بعدها به جناح "راست" شهرت گرفت و سرانجام بعد از دوم خرداد 1376 و در ادبيات تازه حاکم بر فضای سياسی آن زمان، "محافظه کار" نامگذاری شد. اين جناح بعد از پيروزی در دو انتخابات شوراها و مجلس (در دو سال اخير) که در آنها با نام های تازه ای وارد شده بود، اينک برای جلوگيری از متفرق شدن رای هايش با عنوان "اصولگرايان" سعی می کند خود را، گروهی تازه در صحنه سياسی معرفی کند.

آنچه محافظه کاران را حتی در زير چتر جديد خود اميدوار می سازد تا به گفته حبيب الله عسگراولادی مسلمان (از سران گروه موتلفه) اگر اتحادشان را حفظ کنند، پيروزی در انتخابات رياست جمهوری آينده را نصيب برند، احتمال قهر و تحريم انتخابات توسط بخش عمده جامعه شهری و جوانان است که پيروزی مخالفان اصلاحات را با حداقل آرا در انتخابات شوراها و مجلس امکان پذير کرد.

در دو جمعه گذشته محافظه کاران اميدوار بودند با حضور داوری مانند علی اکبر ناطق نوری مشاور عالی رهبر جمهوری اسلامی که رياست شورای هماهنگی شان را به عهده گرفته، به اختلافات درونی خود فائق آيند و سرانجام يک نفر را به عنوان نامزد انتخابات رياست جمهوری معرفی کنند.

اما به نظر می رسد نتايجی که از اين دو همايش به دست آمد به دور از هدفی است که محافظه کاران به دنبال آن بودند، چرا که هواداران محسن رضائی و احمد توکلی (دو تن از نامزدهای احتمالی گروه های محافظه کار) که به همايش روز جمعه دعوت شده و در آنجا درباره برنامه های خود سخنرانی کردند، معتقدند همايش بزرگ محافظه کاران آرايشی است برای به ميدان فرستادن علی اکبر ولايتی (مشاور امور بين المللی رهبر جمهوری اسلامی و وزير خارجه پيشين) که به نظر می رسد وضعيتی بهتر از علی لاريجانی (رئيس سابق راديو تلويزيون) دارد.

به همان دليل که برخی اصلاح طلبان اميد دارند هاشمی رفسنجانی با ورود خود به ميدان مبارزه انتخابات، امکان باقی ماندن آنان را هرچند در حاشيه فراهم آورد، گروه های تندرو با حضور وی مخالفت می کنند و مخالفت خود را حتی در مقالاتی تهديد آميز نشان داده اند تا بلکه عامل به هم زننده معادلات را از صحنه دور نگاه دارند

علی اکبر ولايتی همان کسی است که در سال 1360 و با آغاز رياست جمهوری آيت الله خامنه ای از سوی وی به عنوان نخست وزير به مجلس پيشنهاد شد اما در حالی که انتخابش قطعی تصور می شد، با پيشنهاد محمد خاتمی نماينده وقت اردکان، از اين کار دور ماند و ناگزير شد به مقام وزارت خارجه برای چهارده سال اکتفا کند.

وی هفته گذشته با تاکيد بر اينکه برای مبارزه با هيچ رقيب روحانی به ميدان نخواهد رفت، نشان داد که در صورت به ميدان آمدن هاشمی رفسنجانی وارد صحنه نخواهد شد. اين گفته مشاور امور بين المللی رهبر با واکنش تند روزنامه کيهان روبرو شد که نوشت اين انتخابات "جای افراد محللی که رودربايستی دارند و روابط را در امور سياسی دخالت می دهند، نيست."

در دومين همايش بزرگ انتخاباتی محافظه کاران، علی اکبر ناطق نوری با تاکيد بر اينکه اين بار به جای "انتخاب اصلح" (شعاری که در انتخابات سال 1376 مورد استفاده گروه های محافظه کار بود) به "صالح مقبول" بسنده خواهد شد، به نظر آيت الله خامنه ای اشاره کرد که ماه گذشته خواستار زمينه سازی برای شرکت هرچه بيشتر مردم در انتخابات شده بود.

اما گروه های تندروتر درون جناح راست اعتقادی متفاوت دارند و حتی پيروزی با حداقل آرا را برای انتخابات رياست جمهور کافی می دانند.

در مقابل، اصلاح طلبان در حالی که با سکوت خود، محافظه کاران را در اين روزها با خيال "پيروزی حتمی" [به نوشته حسين شريعتمداری در کيهان] و "تکرار انتخابات مجلس هفتم" [به گفته غلامعلی حداد عادل] تنها گذاشته اند، چنان که مصطفی تاج زاده و بهزاد نبوی گفته اند، به مصالحه با نامزدی می انديشند که پيروزی او حتمی است و از نظر آنها کسی جز هاشمی رفسنجانی نيست.

در عين حال، ناظران سياسی و هردو جناح سياسی عمده کشور بارها گفته اند که حضور اکبر هاشمی رفسنجانی در انتخابات آينده آرايش و نتيجه را ديگرگون می کند، چرا که به نظر آنها، با حضور هاشمی رفسنجانی، آرای سنتی حکومت نصيب کس ديگری نخواهد شد.

آيت الله خامنه ای و ديگر هواداران نظام، فراوانی تعداد رای دهندگان را از آن جهت با اهميت می دانند که بتوانند در شرايط حساسی که در منطقه وجود دارد، محبوبيت جمهوری اسلامی را به مخالفانش اثبات کنند و جمهوری اسلامی از تهديدهای بزرگ نجاتش دهند

به همان دليل که برخی اصلاح طلبان اميد دارند هاشمی رفسنجانی با ورود خود به ميدان مبارزه انتخابات، امکان باقی ماندن آنان را هرچند در حاشيه فراهم آورد، گروه های تندرو با حضور وی مخالفت می کنند و مخالفت خود را حتی در مقالاتی تهديد آميز نشان داده اند تا بلکه عامل به هم زننده معادلات را از صحنه دور نگاه دارند.

روزنامه جمهوری اسلامی روز شنبه به استناد يک نظرسنجی که آن را "معتبر" خوانده بود نوشت شانس اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس مجمع تشخيص مصلحت در انتخابات آينده بيش از هر کسی است. اما با همه اينها، ناظران سياسی معتقدند – حتی با حمايت اصلاح طلبان از هاشمی رفسنجانی و شرکت وی در انتخابات - هيچ تضمينی وجود ندارد که کم رونقی انتخابات گذشته شوراها و مجلس تکرار نشود و جمهوری اسلامی از آنچه خواست اصلی رهبر آن بوده است (شرکت هرچه بيشتر مردم) دور نماند.

آيت الله خامنه ای و ديگر هواداران نظام، فراوانی تعداد رای دهندگان را از آن جهت با اهميت می دانند که بتوانند در شرايط حساسی که در منطقه وجود دارد، محبوبيت جمهوری اسلامی را به مخالفانش اثبات کنند و جمهوری اسلامی از تهديدهای بزرگ نجاتش دهند.

به اين ترتيب سه رويای تاريخی در ذهن بازيگران صحنه سياسی وجود دارد. در حالی که حاکميت، تکرار "شور دوم خرداد" را می طلبد، اصلاح طلبان از آن چشم شسته در آرزوی روزهای دولت اول هاشمی رفسنجانی هستند که در قدرت شريک بودند و محافظه کاران هم به رويای تکرار انتخابات مجلس هفتم نظر دارند.

به نظر می رسد عامل تعيين کننده اينکه کدام يک از اين روياها محقق خواهد شد، جز بسيج مساجد و تدارک امکانات که محافظه کاران به آن مشغولند و کارهای توجيهی که اصلاح طلبان به آن دست می زنند، به تصميمی بستگی دارد که در ماه های آينده اکثريت جامعه جوان ايران خواهد گرفت.