صادق صبا تحليلگر مسائل ايران در بی بی سی

از سال 1996 هر بار که جمهوری اسلامی خواستار عضويت در اين سازمان شد دولت آمريکا با آن مخالفت کرد.

ولی مخالفت اين بار آمريکا ممکن است بر آينده موافقت نامه هسته ای بين اروپا و جمهوری اسلامی که چند هفته پيش امضا شد تاثير بگذارد.

اروپا قول داده بود که در مقابل موافقت جمهوری اسلامی با توقف غنی سازی اورانيوم از درخواست ايران برای پيوستن به سازمان تجارت جهانی حمايت کند.

معنای مخالفت آمريکا برای اروپا  اروپايی ها معتقد بودند که پيوستن ايران به سازمان تجارت جهانی به برنامه های آنان برای متقاعد کردن جمهوری اسلامی به توقف کامل و دائمی غنی سازی اورانيوم کمک می رساند. آنها حال ممکن است تصميم آمريکا را چنين تعبير کنند که دولت بوش شايد مايل نيست که موافقت نامه هسته ای بين اروپا و ايران به ثمر بنشيند.

از نظر تحليلگران موضوع عضويت ايران در اين سازمان به عنوان آزمايش مهمی برای موفقيت اين موافقت نامه نگريسته می شد.

بعضی از صاحب نظران اعتقاد داشتند که آمريکا ممکن است اين بار به خواسته اروپا توجه بيشتری نشان دهد و درخواست عضويت ايران را وتو نکند.

ولی آمريکا اين بار نيز مثل دفعات پيش با عضويت جمهوری اسلامی مخالفت کرد.

علاء الدين بروجردی، رييس کميسيون امنيت ملی مجلس، در واکنش گفت اين موضوع نشان می دهد که اروپا توانمندی اجرای تعهداتش را ندارد . او افزود توافقنامه هسته ای بين ايران و اروپا يک تعهد دوجانبه است وحال که اروپا به تعهد خود عمل نکرده برای جمهوری اسلامی نيز الزامی وجود ندارد که به تعهدات خود پای بند باشد.

اروپا نيز از تصميم آمريکا ناراضی است. اتحاديه اروپا گفت که ايران حق دارد که با آن همچون ساير کشورها برخورد شود. يک سخنگوی اروپايی از تصميم آمريکا اظهار سرخوردگی کرد و موضع واشنگتن در سازمان تجارت جهانی را کاملا منزوی توصيف کرد.

ظاهرا در نشست اين سازمان برای بررسی عضويت ايران، آمريکا در اقليت کامل قرار داشت و صرفا توانست با برخورداری از حق وتو از پيوستن ايران به اين سازمان جلوگيری کند.

اگر ايران به عضويت اين سازمان در آيد می تواند از امتيازهای اقتصادی زيادی برخوردار شود و کالاهای ايران در کشورهای عضو اين سازمان در شرايط بهتری به فروش می رسد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند که وضعيت ايران برای پيوستن به سازمان تجارت جهانی از افغانستان و عراق که آمريکا از عضويت آنها حمايت کرد بهتر است.

از اين رو تصميم آمريکا به نظر می رسد که بيشتر دارای انگيزه سياسی است. آمريکا جمهوری اسلامی را بخشی از محور شرارت می داند بعضی از محافل قدرت در دولت بوش خواستار سرنگونی حکومت ايران اند.

البته نبايد از نظر دور داشت که آمريکا ايران را تحريم اقتصادی کرده و اگر ايران به عضويت سازمان تجارت جهانی در می آمد لازم می بود که اين تحريم ها لغو شود.

اروپايی ها معتقد بودند که پيوستن ايران به سازمان تجارت جهانی به برنامه های آنان برای متقاعد کردن جمهوری اسلامی به توقف کامل و دائمی غنی سازی اورانيوم کمک می رساند.

آنها حال ممکن است تصميم آمريکا را چنين تعبير کنند که دولت بوش شايد مايل نيست که موافقت نامه هسته ای بين اروپا و ايران به ثمر بنشيند.

البته بايد به ياد داشت که درموافقتنامه هسته ای بين اتحاديه اروپا و ايران اروپايی ها تضمينی نداده بودند که حتما ايران عضو سازمان تجارت جهانی خواهد شد. در اين موافقت نامه صرفا قيد شده بود که اروپا از درخواست ايران برای پيوستن به اين سازمان پشتيبانی خواهد کرد.

با وجود اين حال گروه های تندرو در حاکميت ايران که از همان ابتدا با هر گونه موافقت نامه با اروپا در باره برنامه های هسته ای کشور مخالف بودند، ممکن است که موضوع عدم عضويت ايران در سازمان تجارت جهانی را بهانه قرار دهند و تلاش کنند که دولت ايران اين موافقت نامه را برهم بزند و غنی سازی اورانيوم را ازسر گيرد.

ولی به نظر می رسد که رهبران جمهوری اسلامی با نظر داشت منافع مهم تری برای کشور تصميم گرفتند که غنی سازی اورانيوم را معلق کنند. از اين رو بعيد است که فعلا صرفا به دليل رد درخواست ايران در سازمان تجارت جهانی آنها بخواهند تعهدات هسته ای خود را زير پا بگذارند وبا جامعه بين المللی در گير شوند.