صادق صبا تحليل گر مسائل ايران در بی بی سی

آمريکا، جمهوری اسلامی را متهم می کند که تحت پوشش برنامه های مسالمت آميز هسته ای، مخفيانه درصدد توليد بمب اتم است اما مقام های ايران همواره اين اتهام را رد کرده اند

وزارت خارجه فرانسه نيز تاييد کرده است که در اين مذاکرات پيشرفت های مهمی حاصل شده است ولی از حصول توافق خبری نداده است.

اگر واقعا دو طرف توانسته باشند که اختلافات خود را در اين مذاکرات کاهش دهند و "توافق اوليه" به يک سند رسمی تبديل شود، اين تحول می تواند از بروز يک بحران بالقوه بزرگ در منطقه جلوگيری کند.

آمريکا، جمهوری اسلامی را متهم می کند که تحت پوشش برنامه های مسالمت آميز هسته ای، مخفيانه درصدد توليد بمب اتم است و تاکيد کرده که به هيچوجه اجازه نمی دهد تا روحانيون حاکم بر ايران به سلاح های هسته ای دست يابند.

اسرائيل نيز بارها تهديد کرده در صورتی که جمهوری اسلامی در آستانه توليد سلاح های اتمی قرار گيرد، تاسيسات هسته ای ايران را بمب باران خواهد کرد.

در چنين وضعيت مخاطره آميزی در منطقه، يک توافق بين ايران و اروپا می تواند از وقوع يک جنگ يا دست کم بحران بزرگ ديگری در خاورميانه جلوگيری کند.

دولت آمريکا تاکنون به اين توافق اوليه واکنشی نشان نداده است. ولی از ابتدای شروع اين مذاکرات در چند هفته پيش نسبت به موفقيت آن ابراز ترديد کرده بود.

اگر آمريکا توافق بين ايران و اتحاديه اروپا را تاييد کند، اين موفقيت بزرگی برای اتحاديه اروپا خواهد بود که معتقد است بايد مشکلات با دولت های نظير جمهوری اسلامی از طريق گفتگو حل شود.

هنوز جزئيات اين توافق بين ايران و اتحاديه اروپا منتشر نشده و به خصوص معلوم نيست که اروپا سرانجام چگونه موفق شده که ايران را راضی کند تا در مورد غنی سازی اورانيوم مواضع خود را تعديل کند.

البته گويا امتيازهای اقتصادی و سياسی اروپا به جمهوری اسلامی نقش مهمی ايفا کرده است.

دولت ليبی نيز در سال گذشته در مقابل دريافت برخی امتيازهای ديپلماتيک و اقتصادی حاضر شد برنامه های هسته ای خود را تعطيل کند.

در مورد تعديل مواضع ايران به نظر می رسد که انتخاب مجدد جرج بوش به رياست جمهوری آمريکا نيز نقش مهمی ايفا کرد و رهبران ايران دريافتند که در جو کنونی جهانی، راهی ندارند جز آنکه بسياری از خواسته های اتحاديه اروپا را بپذيرند.

البته اروپايی ها نيز احتمالا حساسيت های رهبران جمهوری اسلامی درباره اينکه اين احساس ايجاد نشود که آنها در موضوع برنامه های هسته ای تسليم شده اند درک می کنند و در توافقنامه نهايی، نحوه جمله بندی احتمالا به گونه ای انتخاب خواهد شد که مقامات ايران سرشکسته نشوند و بتوانند برای راضی نگه داشتن طرفداران خود در داخل کشور، حتی از نوعی پيروزی در اين مذاکرات سخن بگويند.

اروپايی ها اصولا می دانستند که آنها نيز بايد امتيازاتی به هيات ايرانی بدهند تا مذاکرات به شکست نيانجامد.

اروپايی ها مطمئن نبودند که اگر پرونده ايران به شورای امنيت سازمان ملل ارجاع شود در وضعيتی که قيمت های نفت در بازارهای جهانی بسيار بالاست، جامعه جهانی با اعمال تحريم های اقصادی عليه ايران موافقت کند.

بنابراين هر دوطرف می خواستند که اين گفتگوها موفق شود.

بعضی از صاحب نظران معتقدند که آمريکا نيز ممکن است که از اين توافق بين ايران و اتحاديه اروپا قلبا راضی باشد.

آمريکا در حال حاضر نياز دارد که تمام نيروهای خود را برای مقابله با گسترش نا آرامی ها در عراق متمرکز کند و فعلا نمی خواهد که با کشور ديگری در منطقه درگير شود.