صادق صبا تحليل گر مسائل ايران در بی بی سی

"ايران حاضر است درباره تداوم داوطلبانه تعليق غنی سازی به گفت و گو بنشيند"

از شواهد چنين پيداست که اختلافات جمهوری اسلامی با جامعه جهانی درباره برنامه های هسته ای کشور به نقطه ای حساس رسيده که ظاهرا برای آن راه حلی پيدا نمی شود.

مشکل عمده هم اکنون اين است که آيا جامعه بين المللی حق جمهوری اسلامی درباره غنی سازی اورانيوم برای مقاصد صلح آميز را می پذيرد و يا اينکه کلا معتقد است ايران بايد اين فعاليت را برای هميشه متوقف کند.

با آنکه اين روزها صحبت های زيادی در باره طرح جديد کشورهای گروه هشت (شامل فرانسه، آلمان، بريتانيا، ايتاليا، ژاپن، روسيه، کانادا و آمريکا) به ايران می شود ولی هنوز از جزئيات اين پيشنهاد دقيقا اطلاعی در دست نيست.

در بعضی از محافل ديپلماتيک غرب گفته شده که جمهوری اسلامی ممکن است تنها در يک صورت بپذيرد که غنی سازی را متوقف کند و آن تضمينی صريح از سوی غرب و به خصوص از طرف آمريکاست که هيچ تلاشی برای سرنگون سازی نظام اسلامی صورت نخواهد گرفت

گفته می شود که اين کشورها بعد از نشست روز جمعه (15 اکتبر) خود در واشنگتن طرح مکتوبی را در چند صفحه آماده کرده اند که در روزهای آينده به مقامات ايران تحويل خواهند داد.

بعضی از خبرگزاريها به نقل از ديپلمات هايی که اسم شان ذکر نمی شود گفته اند که در اين طرح از جمهوری اسلامی خواسته شده که غنی سازی را کلا متوقف کند و در عوض از امتيازات اقتصادی بهره مند شود و سوخت هسته ای مورد نياز خود برای نيروگاه های هسته ای را از غرب دريافت کند.

البته غير از آمريکا کشور های ديگر گروه هشت قبلا پذيرفته بودند که جمهوری اسلامی حق دارد به عنوان يکی از امضاکنندگان پيمان منع گسترش سلاحهای هسته ای (معروف به ان.پی.تی) از حق استفاده صلح آميز از انرژی هسته ای برخوردار باشد.

به همين دليل بعضی از کارشناسان معتقدند که بعيد است در طرح پيشنهادی گروه هشت صريحا از جمهوری اسلامی خواسته شود تا برای هميشه از غنی سازی دست بردارد. چون چنين درخواستی به اصطلاح قانونی نخواهد بود.

ولی صاحب نظران ديگر معتقدند که در اين طرح ممکن است فرمولی به کار گرفته شود که بدون آنکه توقف دائمی غنی سازی صريحا ذکر شود ولی همان معنی در آن نهفته باشد.

اگر چنين درخواستی مطرح شود به نظر می رسد که پاسخ جمهوری اسلامی منفی خواهد بود.

مقامات ايران بارها گفته اند که برخورداری از تکنولوژی مسالمت آميز هسته ای برای آنان حقی خدشه ناپذير است و آنها هرگز چنين درخواستی را نمی پذيرند.

استدلال مقامات جمهوری اسلامی اين است که اولا ايران خود از توانايی توليد سوخت هسته ای نيروگاه هايش برخوردار است و نياز به واردات آن از کشور های ديگر ندارد و ثانيا هيچ تضمينی وجود ندارد که غرب برای هميشه چنين ماده حساسی را تامين کند.

بنابراين اگر واقعا کشورهای گروه هشت در طرح نهايی خود از ايران بخواهند که غنی سازی را کلا متوقف کند در آن صورت مشکل هسته ای ايران به بن بست می رسد.

رهبران ايران همچنين محاسبه می کنند که در اين مورد می توانند کاملا ايستادگی کنند چون اولا از اتحاد داخلی بر سر اين موضوع و پشتيبانی نسبی افکار عمومی داخلی برخوردارند و ثانيا معتقدند که اعمال تحريم احتمالی در وضعيتی که بهای نفت در بازارهای جهانی هر روز در حال افزايش است بيش از همه به اقتصاد کشورهای غربی صدمه می زند.

ولی از سوی ديگر با توجه به نزديکتر شدن هرچه بيشتر مواضع اروپا و آمريکا و حتی روسيه به يکديگر برای برخورد با برنامه های هسته ای ايران ممکن است که جمهوری اسلامی به زودی با طرحی روبرو شود که يا غنی سازی را متوقف کند و گرنه منتظر عواقب شديدی نافرمانی اش باشد.

بعضی از ناظران معتقدند که به رغم اظهارات تند رهبران جمهوری اسلامی در دفاع از برنامه های هسته ای کشور آنها اگر احساس کنند که تهديدها جدی است ممکن است در لحظات آخر کوتاه بيايند.

در بعضی از محافل ديپلماتيک غرب گفته شده که جمهوری اسلامی ممکن است تنها در يک صورت بپذيرد که غنی سازی را متوقف کند و آن تضمينی صريح از سوی غرب و به خصوص از طرف آمريکاست که هيچ تلاشی برای سرنگون سازی نظام اسلامی صورت نخواهد گرفت.