صادق صبا تحليلگر مسايل ايران در بی بی سی

صدام حسين در جلسه اول دادگاهش در محلی مخفی در عراق

پيش از شروع محاکمه از همه شواهد چنين پيدا بود که صدور دستور حمله به ايران در سال هشتاد ميلادی به عنوان يکی از اتهامات سنگين رييس جمهوری سابق عراق عنوان خواهد شد.

رهبران آمريکا و بريتانيا در ماههای پيش از حمله به عراق برای توجيه اقدام خود و اثبات خطرناک بودن صدام حسين بارها تاکيد کردند که، علاوه بر اشغال کويت، او به خاک ايران تجاوز کرده است.

مقامات عراقی که مسئوليت تدارک مقدمات برگزاری محاکمه صدام حسين را بر عهده داشتند پيش از جلسه دادگاه حمله به ايران را به عنوان يکی از اتهامات رهبر برکنار شده عراق برشمرده بودند.

حال که به اين اتهام هيچ اشاره ای نشده باعث شگفتی در بين بعضی از کارشناسان حقوق بين الملل شده است.

اگر در مورد کشور آغازگر جنگ ايران و عراق هنوز ترديدهايی وجود داشته باشد، ولی کمتر کسی ترديد دارد که عراق در اين جنگ از سلاح های شيميايی غير مجاز استفاده کرده است.

برخی از صاحب نظران معتقدند که در برگزاری اين دادگاه مقامات آمريکايی نقش اساسی داشته اند و آنها نمی خواهند که جمهوری اسلامی از اين موضوع سود ببرد

اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس جمهوری سابق و يکی از مقامات پر نفوذ در ايران، گفته است که اگر دادگاه عراق نخواهد به موضوع جنگ دو کشور رسيدگی کند، معلوم است که دولت آمريکا فرمان آن را صادر کرده است.

آقای رفسنجانی گفت مگر صد هزار نفر مصدوم شيميايی حاصل جنايات صدام نيستند. او افزود چرا حمله به کويت در دادگاه به عنوان يکی از اتهمات صدام مطرح می شود، اما در مورد جنگ عليه ايران، که هشت سال طول کشيد، سکوت می شود.

بعضی از صاحب نظران معتقدند که حذف شدن اتهام حمله به ايران در محاکمه صدام حسين شايد ناشی از آن است که رهبران آمريکا و مقامات جديد عراقی تصور می کردند که اين موضوعی بسيار حساس است.

اگر اين موضوع در دادگاه مطرح می شد در آن صورت امکان داشت که صدام حسين برای دفاع از خود پای آمريکا و بريتانيا و همچنين کشورهای عربی منطقه را به عنوان حاميان خود در اين جنگ به ميان می کشيد و احيانا بعضی اسرار را آشکار می کرد که برای رهبران غرب خوشايند نباشد.

برخی از صاحب نظران معتقدند که در برگزاری اين دادگاه مقامات آمريکايی نقش اساسی داشته اند و آنها نمی خواهند که جمهوری اسلامی از اين موضوع سود ببرد.

از سوی ديگر برای مردم عراق و افکار عمومی جهان عرب حمله صدام حسين به کويت کاملا با جنگ ايران و عراق متفاوت است.

صدام حسين تا حد بسيار زيادی موفق شده بود که جنگ با ايران را به عنوان يک جنگ ميهنی و برای جلوگيری از صدور انقلاب اسلامی ايران به عراق و کشور های ديگرعربی جلوه دهد.

شايد برای رهبران جديد عراق نيز که با احساسات ناسيوناليستی مردم عراق بعد از اشغال اين کشور به دست آمريکا و متحدانش روبرو هستند افزودن اتهام حمله به ايران د رفهرست اتهامات صدام حسين دشوار بود.

ولی با وجود اين، اگر جمهوری اسلامی روابط خوبی با آمريکا داشت، در آن صورت به احتمال بسيار زياد موضوع حمله به ايران د رمحاکمه رييس جمهوری سابق عراق مطرح می شد و ايران می توانست تقاضای ميلياردها دلار خسارت جنگی کند.

البته با وجود آن که در جلسه اول دادگاه تفهيم اتهام صورت گرفته هنوز ممکن است که در جلسات بعدی محاکمه موضوع حمله به ايران مطرح شود.

رهبران ايران نيز شايد بتوانند با اتخاذ يک سياست حساب شده، عليه حذف حمله به ايران از فهرست اتهامات صدام حسين تبليغاتی در سطح جهانی راه بياندازند.

دولت ايران به خصوص می تواند اياد علاوی، نخست وزير موقت عراق، را تحت فشا رقرار دهد که در اين موضوع تجديد نظر کند. البته رهبر جديد عراق نيز برای تصميم گيری در اين باره با مشکلاتی روبروست.

ولی اگر واقعا خواسته رهبران جمهوری اسلامی پيش نرود، در آن صورت ممکن است که روابط دو کشور تيره شود و اين چيزی نيست که آقای علاوی در وضعيت بحرانی کنونی درعراق خواستار آن باشد.