مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل

فعاليت سياسی دانشجويان در ايران با محدوديت های زيادی همراه است

بنا به گزارش ها، اعضاى هيأت اروپائی هم که روز چهارشنبه 16 ژوئن تهران را ترک کرد، اعلام كردند كه نتيجه قطعى و مناسبى به دست نيامده ولى فضاى گفتگوها رضايتبخش بوده است.

اگرچه هنوز خبر چندانی از محتوای گفتگوها و ديدارهای هيات اعزامی اروپا به ايران منتشر نشده اما اين سفر بازتاب های زيادی به ويژه در روزنامه های ايران داشته است.

گرچه ناظران معتقدند که برای قضاوت قطعی بايد در انتظار انتشار گزارش هيات اروپائی ماند، اما آنچه از اين ديدار در ذهن شاکيان و مدافعان حقوق بشر در ايران نشسته جز نگاهی بدبينانه نيست

از جمله، روزنامه شرق در گزارشی در روز چهارشنبه خود نوشت: وضعيت فعالان سياسى و مطبوعاتى، وضعيت بازداشت هاى موقت و دسترسى متهمان به وكيل نيز در مذاکرات مطرح شد و هيأت ايرانى كه تركيبى از نمايندگان وزارت خارجه و قوه قضائيه بودند با ارائه وضعيت تازه از مرخصى زندانيان سياسى و روند روبه رشد پرونده هاى آنان، ابراز اميدوارى كردند كه به زودى پرونده فعالان سياسى و مطبوعاتى بسته شود.

هفته گذشته در آستانه ورود نمايندگان اتحاديه اروپا به تهران، خانواده های چند زندانی مطبوعاتی و سياسی اعلام داشته بودند که در صورت دعوت، با اين نمايندگان ديدار خواهند کرد و مشکلات خود را با آنها در ميان خواهند گذاشت.

اما در پايان چهارمين ديدار نمايندگان حقوق بشر اتحاديه اروپا، واکنش ها نشان می دهد که بر خلاف همه سال های گذشته، اين بار فعالان حقوق بشر در داخل و خارج کشور هستند که از اين تحقيقات انتقاد می کنند و رسانه های وابسته به جمهوری اسلامی آن را موفقيتی به حساب می آورند.

روزنامه کيهان که در گذشته نهادهای بين المللی مدافع حقوق بشر را آلت دست دولت های قدرتمند می خواند، در انعکاس خبر پايان مذاکرات مقامات ايران و هيات اتحاديه اروپا، بدون اشاره ای به وضعيت حقوق بشر در ايران نوشت دو طرف نقض حقوق بشر در عراق را محکوم دانسته اند.

به نوشته يک روزنامه نگار حقوقدان، با اين ترتيب ماموريت تازه ای برای سفر هيات اعزامی اتحاديه اروپا برنامه ريزی شد که با آنچه از اين گونه گفتگوها انتظار می رفت در تضاد قرار گرفت.

فعالان حقوق بشر در ايران شش ماه پيش همزمان با سفر آمبئی ليگابو، بازرس تازه حقوق بشر در ايران که از سوی کميسيون حقوق بشر سازمان ملل فرستاده شده بود نسبت به ناکارآمد بودن اين گونه سفرها که با همکاری و برنامه ريزی قوه قضاييه و وزارت خارجه ايران صورت می گيرد اعلام داشته بودند.

اين همان اعتراضی بود که هفته گذشته در گزارش سازمان ناظر بر حقوق بشر درباره ايران به آن اشاره شد. اين سازمان اسنادی از نقض حقوق بشر در ايران ارائه داده بود که گزارش نماينده اعزامی کميسيون حقوق بشر سازمان ملل به آنها اشاره ای نداشت.

سه روز پيش اولين اعتراض به برنامه سفر نمايندگان اتحاديه اروپا از جانب دبير کميسيون حقوق بشر اسلامی در ايران صورت گرفت که کميسيونی وابسته به قوه قضاييه است.

در اعتراض محمدحسين ضيبائی فر گفته شده بود که وی به دليل نبودن نمايندگانی از نهادهای غيردولتی در فهرست ملاقات ها، از شرکت در جلسه ای با نمايندگان اعزامی اروپا سرباز خواهد زد.

هفته گذشته در آستانه ورود نمايندگان اتحاديه اروپا به تهران، خانواده های چند زندانی مطبوعاتی و سياسی اعلام داشته بودند که در صورت دعوت، با اين نمايندگان ديدار خواهند کرد و مشکلات خود را با آنها در ميان خواهند گذاشت

روز چهارشنبه، همزمان با پايان سفر هيات اعزامی اتحاديه اروپا به تهران، شادی صدر، روزنامه نگار ايرانی در سرمقاله روزنامه شرق نوشت مردم ايران هم حق دارند از خود بپرسند حاصل اين همه آمدن و رفتن چه بوده است؟

اين نويسنده و حقوقدان به برنامه ملاقات های هيات اروپائی و غيبت سازمان های غيردولتی فعال حقوق از اين گفتگوها اشاره کرد و نوشت نمايندگان غيردولتى ناگزيرند نظرات خود را در حضور بالاترين مقامات قوه قضائيه، نمايندگان مجلس و مسئولان وزارت خارجه بيان كنند، روندى که شايد در كشورهائى كه نهادهاى غيردولتى حقوق بشرى در آن سابقه زيادی دارند و دولت ها وجود جامعه مدنى مستقل و نهادهای مخالف را پذيرفته اند، چندان عجيب به نظر نرسد، اما نه در جامعه ای مانند ايران!

سال پيش ، بعداز سال ها، کميسيون حقوق بشر سازمان ملل متحد، پرونده نقض حقوق بشر در ايران را از دستور کار اجلاس سالانه خود خارج کرد و گفته شد که دليل چنين تصميمی دادن مجالی به ايران است که نمايندگانش ادعا داشتند که تلاش هائی برای بهبود وضعيت حقوق بشر در آن آغاز شده است.

در همان زمان بسياری از مخالفان جمهوری اسلامی و فعالان حقوق بشر، با اشاره به ادامه دستگيری ها و محاکمات تامل برانگيز، سلب آزادی بيان و فعاليت گروه های فشار با تصميم کميسيون حقوق بشر سازمان ملل به مخالفت پرداختند.

همزمان با پايان چهارمين دور مذاکرات حقوق بشر هيات اتحاديه اروپا در تهران نيز، سايت های اينترنتی متعددی از نارضايتی فعالان داخلی حقوق بشر و خانواده زندانيان سياسی و مطبوعاتی خبر دادند که در آن دولت ايران متهم شده بود که با برنامه ريزی های حساب شده، تحقيقات پيرامون وضعيت حقوق بشر را به بی راهه می کشاند.

اتحاد جمهوری خواهان ايران، در بيانيه ای در همين زمينه نوشته حاصل اندك تلاش های مستقل اروپائی و نيز خارج شدن مسئله نظارت بر وضعيت حقوق بشر ايران از دستور كار اجلاس كميسيون ويژه حقوق بشر سازمان ملل نشان می دهد كه بايد ابتكارات و راه كارهای تازه ای برای تاثير بخشی تلاش های ملی و بين المللی در اين زمينه جستجو گردد.

گرچه ناظران معتقدند که برای قضاوت قطعی بايد در انتظار انتشار گزارش هيات اروپائی ماند، اما آنچه از اين ديدار در ذهن شاکيان و مدافعان حقوق بشر در ايران نشسته جز نگاهی بدبينانه نيست.

سرمقاله روزنامه شرق اين بدبينی ها را چنين منعکس کرده است كه "آن چه واقعاً اروپا در ايران به دنبال آن است، قراردادهاى تجارى با شرايط بهتر است و گفتگوهاى حقوق بشر اتحاديه اروپا و ايران، براى هر دو طرف، تنها يك روند تشريفاتی است و نه يك گفتگوى واقعى پيرامون حقوق بشر حقيقى."