جمشيد برزگر کارشناس مسايل سياسی ايران

محمد البرادعی، رييس آژانس بين المللی انرژی اتمی

اين سخنان که با انتقاد از جمهوری اسلامی، به دليل آنچه عدم همکاری فعالانه، شفاف و کافی ايران خوانده شده همراه بود، در واقع پاسخی به اظهارات اخير رهبران جمهوری اسلامی تلقی می شود که خواستار پايان هر چه سريع تر رسيدگی به پرونده ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی شده بودند.

در هفته های اخير، محمد خاتمی، رييس جمهوری، حسن روحانی، دبير شورای عالی امنيت ملی و مسئول مذاکرات هسته ای ايران و کمال خرازی، وزير امور خارجه به صراحت بر خواست ايران برای خارج شدن مساله برنامه های هسته ای جمهوری اسلامی از دستور کار شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی تاکيد کرده بودند.

آنان در عين حال، هشدار داده بودند که تداوم رسيدگی به اين پرونده و يا تلاش برای افزايش فشارها بر ايران می تواند موجب شود که اين کشور در تعاملات خود با آژانس بين المللی انرژی اتمی تجديد نظر و تصميمات تازه ای اتخاذ کند.

افزايش همگرايی بين اتحاديه اروپا و آمريکا در مورد فعاليت های هسته ای ايران و نحوه مقابله با آن، که نمونه های آن در پيش نويس ارايه شده از سوی آلمان، بريتانيا و فرانسه و نطز در نشست اخير سران هشت کشور صنعتی در آمريکا تجلی يافته، ميدان مانور بسيار محدودتری را در اختيار ايران قرار داده است

اما سخنان محمد البرادعی پيشاپيش آشکار ساخت که اين آژانس نه تنها قصد ندارد در حال حاضر به خواسته رهبران جمهوری اسلامی پاسخی مثبت دهد، بلکه بر اصرار خود برای واداشتن ايران به ارايه اطلاعات دقيق تر از برنامه های اتمی اش خواهد افزود.

اگر چه آقای برادعی نيز برای چندمين بار در هفته های اخير تاکيد کرده که اين پرونده بايد هرچه سريع تر بسته شود، اما به نظر می رسد که وی به دلايلی کاملا متفاوت با انگيزه های مسئولان جمهوری اسلامی، از ضرورت تسريع در پايان بخشيدن به اين پرونده سخن می گويد.

وی آشکارا اعلام کرده که دنيا نمی تواند تا ابد منتظر همکاری جمهوری اسلامی باقی بماند و تاخير و تعلل در انجام همکاری های مورد نظر آژانس بين المللی می تواند به معنای پايان صبر و تحمل جامعه جهانی باشد.

به همين دليل، ابراز اميدواری آقای برادعی نسبت به بسته شدن پرونده ايران در چند ماه آينده، همزمان به معنای تاکيد بيشتر بر ضرورت همکاری های وسيع تر ايران با اين آژانس و نيز قطع اميد از هرگونه احتمال برای پايان بخشيدن به رسيدگی به اين پرونده در زمان مورد نظر مسئولان جمهوری اسلامی است.

به ويژه آنکه افزايش همگرايی بين اتحاديه اروپا و آمريکا در مورد فعاليت های هسته ای ايران و نحوه مقابله با آن، که نمونه های آن در پيش نويس ارايه شده از سوی آلمان، بريتانيا و فرانسه و نطز در نشست اخير سران هشت کشور صنعتی در آمريکا تجلی يافته، ميدان مانور بسيار محدودتری را در اختيار ايران قرار داده است.

سخنان محمد البرادعی پيشاپيش آشکار ساخت که اين آژانس نه تنها قصد ندارد در حال حاضر به خواسته رهبران جمهوری اسلامی پاسخی مثبت دهد، بلکه بر اصرار خود برای واداشتن ايران به ارايه اطلاعات دقيق تر از برنامه های اتمی اش خواهد افزود

تا پيش از اين، مقامات جمهوری اسلامی کوشيده بودند که با رايزنی با کشورهای اصلی در اتحاديه اروپا و ايجاد فاصله بين مواضع اين اتحاديه و آمريکا، از شدت فشارهای بين المللی بر خود بکاهند؛ اما اکنون به نظر می رسد که با طولانی شدن روند رسيدگی به اين پرونده، اتحاديه اروپا نيز سياست های خود در اين زمينه را مورد تجديد نظر قرار داده است.

به اين ترتيب، پس از آنکه تقريبا مشخص شده تداوم روند فعلی نه تنها از مشکلات قديمی نمی کاهد، بلکه باعث بروز مشکلات تازه ای خواهد شد، اکنون زمان به نتيجه رساندن مذاکرات و رايزنی های ايران و آژانس بين المللی انرژی اتمی نيز از اهميت ويژه ای برای طرف های درگير در اين پرونده برخوردار شده است.