اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

بناهای سنتی در برابر زلزله های شش ريشتری تاب مقاومت ندارند

در منطقه حاشيه کوير مرکزی ايران که شهرستان بم نيز در آن واقع شده، بيشتر بناها با خشت و گل ساخته شده است. همين امر ساختمانهای اين منطقه را در برابر زلزله به شدت آسيب پذير کرده است.

دکتر اصغر ارجمندنيا کارشناس مسائل مسکن و شهرسازی در ايران می گويد: "دربافت قديمی شهرهای ايران مخصوصا در حاشيه کوير، از جنوب خراسان گرفته تا مرکز ايران، کرمان و يزد و نائين و کاشان و غيره، ساخت و سازها عمدتا از خشت و گل است."

دکتر ارجمند نيا توضيح می دهد که اين ساخت و ساز ها مطابق بافت سنتی قديم و هماهنگ با شرايط اقليمی قديمی و معماری سنتی انجام شده است.

او می افزايد: "آنچه در سی چهل سال اخير ساخته شده و از مصالح ساختمانی مقاومتر بنا شده در آنها تيرآهن و آجر به کار رفته است و طبعا مقاومت آنها بيشتر است."

اما ساختمانهای قديمی که با مصالح سنتی ساخته شده اند، همچنان در برابر زلزله آسيب پذيرند.

دکتر ارجمند نيا می گويد اين ساختمانها که اغلب دارای سقفهای گنبدی هستند، با کمترين تکان زلزله فرو می ريزند.

او می گويد: "تمام مناطق ايران روی خطوط زلزله است. شهرهايی مانند بم، يزد، کرمان و نائين و غيره که همين بافت قديمی را دارند، هميشه در معرض آسيب و ويرانی شديد قرار دارند. يعنی يک زلزله بيشتر از ۶ ريشتر را نمی توانند تحمل کنند."

سه زلزله مهيب در 20 سال

برخی از مردم عقيده دارند که بناهای قديمی ساخته شده با مصالح سنتی مقاوم تر هستند. اما دکتر ارجمند نيا می گويد:

مصالح ساختمانی نامرغوب از عوامل افزايش خسارات و تلفات زلزله است

" اگر فيلم هايی را که فرستنده های گوناگون تلويزيونی نشان می دهند ببينيد، متوجه می شويد که فقط اسکلت ساختمانها سالم باقی مانده است. يعنی فقط ساختمانهايی که بدنه بهتر و محکم تری داشته اند، در برابر زلزله تا حدی مقاومت کرده اند. ساختمانهای دارای مصالح قديمی به کلی پودر شده اند."

او می افزايد: "دربيست سال اخير در همين منطقه سه زلزله مهيب روی داده است. در مدت ۲۰ سال البته نمی توان مصالح تمام ساختمانها را نوسازی کرد، اما لااقل بايد ساختمانهای تازه را با مصالح محکم و با در نظر گرفتن محاسبات ضدزلزله بنا کرد."

به گفته اين کارشناس ساختمان و مسکن، حداقل ده سال است که مرکز تحقيقات وزارت مسکن و شهرسازی در ايران آئين نامه ای برای مقاوم سازی ساختمانها در برابر زلزله تصويب کرده است.

برابر اين آئين نامه، ساختمان در هر منطقه بايد مطابق شرايط زيستی و جنس خاک در برابر زلزله مقاوم باشد.

حداقل ده سال است که مرکز تحقيقات وزارت مسکن و شهرسازی در ايران آئين نامه ای برای مقاوم سازی ساختمانها در برابر زلزله تصويب کرده است. اين مقررات در شهرهای بزرگ به اجرا در می آيد، اما در شهرهای کوچک کمتر رعايت می شود.

دکتر اصغر ارجمند نيا، کارشناس ساختمان و مسکن

به گفته دکتر ارجمند نيا در تهران که ساختمانهاا توسط معماران و با کنترل مهندس ناظر ساخته می شوند، اين اصول رعايت می شود، اما در شهرهای کوچک معلوم نيست که اين اصول تا چه رعايت شوند.

روال کار به اين صورت است که وزارت مسکن ضوابط را به شهرداری ها ابلاغ می کند. شهرداری موقع صدور پروانه ساختمان موظف است که مواد اين آئين نامه را رعايت کند. در نهايت، مهندس ناظر بايد استحکام اسکلت و زيربنا را از نظر خطر زلزله به دقت محاسبه کند.

آگاهی هست، امکانات نيست

با اين حال، آنگونه که دکتر ارجمند نيا می گويد، "مصالح محکم تر و مقاوم تر در دسترس همه نيست. در تحقيق پيرامون عواقب زلزله رودبار ما مشاهده کرديم که خانه های بومی که مصالح اصلی آنها چوب بود، کمتر آسيب ديده بودند. پس فقط مصالح نيست، بلکه محاسبه علمی و کارشناسانه هم مهم است".

وی می گويد: "ممکن است در بناهای پيرامون شهری تيرآهن و آجر هم به کار رفته باشد، اما اين کافی نيست. چارچوب ساختمان بايد طبق محاسبه درست شکل گرفته باشد. اگر می بينيم که مردم مصالح محکم به کار نمی برند، تنها به اين دليل است که از نظر امکانات مادی در فشار هستند."

دکتر ارجمند نيا در مورد اقدامات عملی برای پيشگيری از خسارات و تفات سنگين زلزله، و اينکه چه نهادی دراين زمينه مسئول است، می گويد: "علاوه بر وزارت مسکن و شهرداری ها، ادارات گوناگون در اين مورد مسئوليت دارند و بايد مراقبت کنند که خانه ها با استانداردهای درست ساخته شوند. بايد اداره ای باشد که نظارت بر ساختمانها را از نظر خطرات زلزله به عهده بگيرد و اين موضوع را پی گيری کند."