انقلاب ایران٬ ۳۵ سال بعد

۳۵ سال پس از پیروزی انقلاب٬ جامعه ایران به کدام سو می‌رود و کدام بخش از دگرگونی‌های آن متاثر از خواست مردمی است که در روزها و هفته‌های منتهی به بهمن ۱۳۵۷ به خیابان‌ها ریختند و با سرنگونی رژیم شاهنشاهی٬ انقلاب‌ ایران را رقم زدند؟

این سوال اساسی است که در میانه دهه چهارم این انقلاب و پس از فراز و فرودهای حکومت اسلامی در پشت سرگذاشتن تجربه‌هایی همچون جنگ٬ بازسازی ٬اصلاحات و تحریم٬ جای کنکاش عمیق و مفصل دارد.

از همان سال‌های نخست پیروزی انقلاب٬ تسلط امر سیاسی بر زندگی روزمره ایرانیان و تحلیل‌های مسلط اعم از قرائت رسمی حکومتی تا نگاه تقلیل‌گرایانه غربی ٬با تمرکز بر اسلامی بودن انقلاب٬ باعث انکار و نفی دیگر وجوه آن شده و نقش طبقات و اقشار مختلف جامعه را کم‌رنگ جلوه داده است.

آن چه در پی این نگاه مسلط و فراگیر٬ نادیده گرفته می‌شود٬ تغییرات گاه به ظاهر کوچک و بی‌اهمیتی است که زندگی روزمره مردم را دگرگون کرده و تاثیر آن از سبک پوشش زنان و مردان تا صدای ترانه و نوحه‌ای که در خانه و خیابان به گوش‌شان می‌رسد٬ به چشم می‌خورد.

روی کار آمدن حکومتی برآمده از انقلاب با گزینش ایدئولوژی اسلامی و برقراری حکومت دینی مبتنی بر قرائتی خاص از شیعه که معتقد به ولایت فقیه بود، سبک زندگی مردم ایران را در جنبه‌های مختلف دستخوش تغییر و تحولات اساسی کرد و حتی در خصوصی‌ترین زوایی زندگی شخصی آنها متجلی شد.

این دگرگونی‌ها در طول سه دهه اخیر بر نسلی که انقلاب را به ثمر نشاند تحمیل شد٬ اما اکنون گروه بزرگی از فرزندان تحول‌خواه آنها بیش از هر زمان دیگری با دیده تردید به آرمان‌های انقلاب و نتایج آن می‌نگرند و خواست‌ها و نیازهایی متفاوت از آرزوها و آرمان‌های پدران و مادران‌شان دارند.

جمهوری اسلامی به مرور زمان توانست مخالفان و منتقدان خود را به حاشیه براند و ساکت کند٬ اما بخشی ازهمان قشر به حاشیه رانده شده، همچون جوانان و زنان، دگراندیشان مذهبی، سکولار و لائیک واقلیت‌های دینی و قومی همچنان سبک متفاوت زندگی خود را دارند و با وجود حاکمیت سیاست‌های رسمی حکومت ایدئولوژیک ایران، به تلاش خود ادامه می‌دهند و هر از چندی ساختار و رفتار حکومت را به چالش می کشند.

سوال اساسی آنها شاید این باشد: انقلابی که طی سه دهه گذشته تأثیر زیادی بر منطقه و جهان گذاشته٬ چه دستاوردهایی برای آنان داشته است؟

با در نظر گرفتن این نگاه٬ در پرونده "انقلاب ایران، ۳۵ سال بعد" کوشیده شده تا به‌جای آنکه بر چرایی وقوع انقلاب انگشت گذاشته شود و به شخصیت‌های سیاسی مهم دوران پیش و بعد از انقلاب پرداخته شود٬ وجوه مختلف زندگی مردم در دوران پس از استقرار جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گیرد.

از موسیقی و سینما تا گورستان و مراسم خاکسپاری. از آموزش‌ و‌ پرورش و آموزش عالی تا تغییر موقعیت زنان٬ از معماری و نمادهای شهری تا روی جلد مجلات کودکان و خانواده‌ها. از تغییر شیوه تفریح ایرانیان تا مهاجرت‌های داخل و خارج از کشور و... مجموعه موضوعاتی است که در این پرونده به آنها پرداخته می شود.