آیا ایران واقعا نسبت به نتیجه انتخابات آمریکا 'بی‌تفاوت' است؟

موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا به گونه‌ای بوده که به نظر می‌رسد نتیجه‌اش برای آن‌ها اهمیتی ندارد. تهران همیشه بر این موضوع تاکید کرده که این مساله‌ای مربوط به سیاست داخلی آمریکا است.

اما نتیجه هر چه باشد، ایران می‌گوید تنها چیزی که برایش اهمیت دارد این است که رییس‌جمهوری آینده آمریکا از قواعد دیپلماتیک و قوانین بین‌المللی پیروی کند و اولین نشانه از این که تهران واقعا کدام نامزد را ترجیح می‌دهد، در همین‌جا نهفته است.

اگر شک دارید به رسانه‌ها نگاهی بیندازید

طی ماه‌های گذشته، برخی مقام‌های ایرانی از جمله سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه گفته‌‌اند برای تهران فرقی ندارد کدام نامزد برنده انتخابات آمریکا شود.

آن‌ها تاکید کرده‌اند آنچه می‌خواهند در رییس‌جمهوری آمریکا ببینند، احترام به توافق‌های بین‌المللی است، انتقادی آشکار از ترامپ که آمریکا را از بسیاری پیمان‌های بین‌المللی از جمله توافق هسته‌ای ایران (برجام) خارج کرد.

این‌ اظهارنظرها به طور معمول پاسخ به اتهاماتی بوده که در رابطه با مداخله ایران در انتخابات آمریکا مطرح شده‌اند.

مقام‌های دولت ترامپ می‌گویند ایران می‌خواهد جو بایدن، نامزد حزب دموکرات جای رییس‌جمهوری کنونی که جمهوری‌خواه است را بگیرد. به اعتقاد آن‌ها ایران در تلاش برای خدشه دار کردن چهره ترامپ به انواع و اقسام اقدامات دست زده، از جمله فرستادن ایمیل‌هایی برای ایجاد رعب و وحشت در میان رای‌دهندگان آمریکایی که به یک گروه افراطی طرفدار ترامپ نسبت داده می‌شد. البته ایران همه این اتهامات را رد کرده است.

هر چند به راحتی نمی‌توان بر تلاش‌ احتمالی ایران برای دخالت در انتخابات آمریکا مهر تایید زد اما یک مسأله کاملا واضح به نظر می‌رسد:‌ ایران می‌خواهد ترامپ از کاخ سفید برود و گواه این موضوع هم رسانه‌های ایرانی هستند.

رسانه‌های ایرانی از طیف‌های مختلف سیاسی بر سر این موضوع که ترامپ باید برود، توافق نظر دارد. اما در حالی که رسانه‌های تندرو از چشم‌انداز ریاست‌جمهوری بایدن چندان راضی به نظر نمی‌رسند، مطبوعات معتدل و اصلاح‌طلب به این دموکرات با تجربه علاقه بیشتری نشان داده‌اند.

البته جای تعجب هم ندارد. دوران ریاست‌جمهوری ترامپ برای ایران با موجی از تحریم‌ها همراه بود که بخشی از سیاست "فشار حداکثری" او در قبال این کشور به حساب می‌آمد. رویکردی که لطمه شدیدی بر اقتصاد ایران وارد کرده است.

تمایل ایران به بایدن عمدتا در نفرت از ترامپ ریشه دارد چون در صورت پیروزی او، این کشور با رییس‌جمهوری روبرو خواهد بود که از علاقه‌اش برای بازگشت به توافق هسته‌ای حرف زده است. اقدامی که می‌تواند لغو تحریم‌ها را به همراه داشته باشد.

تحریم‌ها، مانعی سر راه مبارزه با کرونا

رهایی از تحریم‌ها انگیزه کوچکی برای تمایل به پیروزی بایدن در انتخابات نیست. مقام‌های ایرانی بارها گفته‌اند که تحریم‌های " غیر‌انسانی" آمریکا، مبارزه با ویروس کرونا را سخت کرده است. حسن روحانی، رییس‌جمهور این کشور حتی پایش را فراتر گذاشته و تحریم‌ها را " تروریسم پزشکی" خوانده است.

هر چند تحریم‌های آمریکا دسترسی ایران به تجهیزات پزشکی را تحت تاثیر قرار داده اما ابعاد آن کاملا مشخص نیست.

فروش ناچیز و نزدیک به صفر نفت، باعث کاهش شدید درآمدهای ایران شده و این یعنی پول کمتری برای سرمایه‌گذاری در نظام بهداشت و درمان وجود دارد. افت ارزش پول کشور به معنای افزایش شدید قیمت کالاهای خارجی و سخت شدن تهیه تجهیزات کافی برای بیمارستان‌ها و به ویژه درمانگاه‌های خصوصی است.

آمریکا تجهیزات پزشکی را تحریم نکرده اما ایران می‌گوید به دلیل تحریم‌های بانکی نمی‌تواند پول داروهای ضروری را بپردازد. در واکنش به این استدلال، آمریکا هم ایران را محکوم کرده که به پیشنهادهایش برای کمک جواب رد داده است.

اما دلیل کمبود دارو و تجهیزات پزشکی فقط تحریم‌ها نیست. خبرهای زیادی در رابطه با "قاچاق" دارو به خارج از ایران به گوش می‌رسد و این مساله در کنار " میزان بالای تقاضا"، در حال حاضر کشور را با کمبود انسولین قلمی مواجه کرده است.

با 'قاتل' سلیمانی مذاکره نمی‌کنیم

مسأله دیگری که جو بایدن را به گزینه مورد علاقه جمهوری اسلامی تبدیل می‌کند، دست نداشتن او در ترور قاسم سلیمانی، فرمانده بخش برون‌مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است.

سلیمانی که گفته می‌شد دومین شخصیت قدرتمند ایران بعد از آیت‌الله علی خامنه‌ای است، ژانویه ۲۰۲۰ به دستور مستقیم ترامپ در فرودگاه بغداد کشته شد.

بعد از این اتفاق، مقام‌های ایران گفتند هرگز با قاتل سلیمانی وارد مذاکره نخواهند شد، سیاستی که هنوز بر آن پایبند هستند و رسانه‌های تندرو هم همچنان برایش تبلیغ می‌کنند.

جمهوری اسلامی به طور ذاتی به سیاست‌های آمریکا بدبین است اما در صورت پیروزی بایدن، مقام‌های ایرانی برای قانع کردن طرفداران افراطی آیت‌الله خامنه‌ای در داخل کشور به مذاکره احتمالی با آمریکا کار آسان‌تری در پیش خواهند داشت.