پارچین؛ تاسیساتی که ایران روی آن حساس است
منبع تصویر، Google
پارچین نام منطقهای در جنوب شرقی تهران و در شمال شرقی شهرستان پاکدشت است. پارچین از شمال به پارک ملی سرخهحصار و جاده دماوند و از جنوب به پاکدشت و جاده سمنان میرسد. منطقه شرق تهران، محل استقرار تعداد زیادی از مقرهای نظامی و تسلیحاتی ایران است. از جمله پادگانهای چند لشکر سپاه پاسداران و مقر فرماندهی سپاه در شرق تهران در شمال منطقه پارچین قرار دارد.
گفته میشود در این محدوده همچنین تاسیسات محرمانه نظامی قرار دارد که اطلاعات دقیقی از کارکرد آنها در دست نیست. در گزارشهای اطلاعاتی منتشر شده در رسانههای غربی، ادعا شده که در این منطقه انبارهای نگهداری موشکها و مهمات هم احداث شده است.
نام پارچین در دو دهه اخیر بارها در برنامه هستهای ایران مطرح شده است. در گزارشهای پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تاسیسات نظامی پارچین با ابعاد احتمالا نظامی برنامه هستهای ایران مرتبط اعلام شده است.
البته منطقه پارچین پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ هم، منطقهای نظامی بود و تاسیسات ساخت تسلیحات و مواد منفجره با سرمایه گذاری و کمک کشورهای غربی متحد ایران در آن ساخته شده بود. اما بعد از انقلاب با خروج شرکای ایران این تاسیسات هم تعطیل شد.
در دوران بعد از جنگ ایران و عراق فعالیتها در این منطقه از سر گرفته شد و علاوه بر تولیدات نظامی، محصولاتی هم برای پروژههای عمرانی در آن تولید شد.
نام پارچین در برنامه هستهای ایران
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ابتدا در سال ۱۳۸۴ (۲۰۰۳) درخواست کرد از تاسیساتی نظامی در پارچین بازدید کند. این درخواست در ایران با دو نوع رویکرد مواجه شد. اولی پارچین را بخشی از دستگاه امنیت ملی میدانست و هیچ نوع بازرسی از مراکز مهم امنیت ملی را مجاز نمیدانست و دومی اعتقاد داشت با اجازه بازرسی میتوان خلاف بودن ادعاها و نگرانیهای غرب را ثابت کرد.
در این دوره، نهایتا اجازه بازرسی و بازدید از پارچین بهعنوان جزیی از توافق ویژه داده شد. این بازدید در دوران محمد البرادعی و در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۵) صورت گرفت. وقتی مدیرکل آژانس تغییر کرد و یوکیو آمانو به مدیریت کل رسید، درخواست بازدید مجدداً از اواخر سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱) مطرح شد.
این مطلب شامل محتوایی از X است. قبل از بارگیری این محتوا از شما اجازه می گیریم، زیرا ممکن است این سایت ها از کوکی ها و یا سایر انواع فن آوری استفاده کنند. می توانید سیاست X را درباره کوکی ها و سیاست مربوط به حفظ حریم خصوصی را پیش از موافقت بخوانید. برای دیدن این محتوا روی "موافقت و ادامه"کلیک کنید.
پایان پست X
در یکی از گزارشهای آژانس آمده، اطلاعاتی که توسط کشورهای عضو برای آژانس فراهم شده، نشان میدهد که ایران در پارچین مخزن بزرگی برای مهار انفجار ساخته تا از آن برای آزمایشات هیدرودینامیکی استفاده کند. اطلاعات نشان میدهد که این مخزن در سال ۲۰۰۰ میلادی در سایت پارچین نصبشده است.
مکان این مخزن در مارس ۲۰۱۱ شناسایی شد و یک سال بعد آژانس درباره مکان این مخزن از ایران سوال کرد. همچنین در سال ۲۰۱۲ گزارشهایی درباره مشاهده فعالیتهای پاکسازی در پارچین مطرح شد و درخواست بازدید مجدد از پارچین را جدیتر کرد.
در سال ۲۰۱۵ به دنبال گزارشهای دیگری از چند کشور، آژانس درباره شواهدی از ساخت و سازهای جدید در منطقه گزارش داد و در همان سال عاقبت یوکیو آمانو مدیرکل وقت آژانس از پارچین بازدید کرد. آقای آمانو اعلام کرد از نتیجه نمونههایی که مقامات ایران با رعایت پروتکلهای دقیق از منطقه تهیه کرده و تحویل دادهاند رضایت داشته است.
در گزارشی از آژانس بینالمللی اتمی که در ژوئن ۲۰۱۶ در والاستریت ژورنال چاپ شد، مطرح شد آژانس در دسامبر سال ۲۰۱۵ ردی از اورانیوم در پارچین پیدا کرده است و به این ترتیب با وجود گفتههای یوکیو آمانو که در بازدید از پارچین مورد مشکوکی ندیده است، ابهام و سوال درباره فعالیتهای این منطقه همچنان پابرجا ماند.
توافق هستهای ایران و غرب در نهایت مسئله پارچین را به عنوان مسایل قبلی حل شده در نظر گرفت. اما جزئیات آزمایشهای آژانس از این محل محرمانه باقی ماند که اعتراض های چند بازرس سابق آژانس را هم در پی داشت.
حادثه در پارچین
در ۲۲ آبان ۱۳۸۶ (۲۰۰۷) انفجاری در منطقه پارچین رخ داد که به روستای حمومک آسیب زد. خبرگزاری فارس در آن سال به نقل از سازمان آتشنشانی محل انفجار را یک انبار ضایعات و پلاستیک اعلام کرد که در نتیجه آن پنج نفر زخمی شدند.
در مهرماه سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴) خبرهایی در رسانهها ازجمله در گزارشی در نیویورکتایمز درباره مشاهده انفجار در منطقه پارچین منتشر شد. سازمان صنایع دفاعی با بیانیهای در۱۴ مهر آن سال در توضیح حادثه اعلام کرد در یک کارگاه تولید مواد ناریه آتشسوزی صورت گرفته است که در نتیجه آن دو نفر از کارکنان کارگاه جان باختند.
انفجار در شرق تهران
بین ساعت ۱۱:۳۰ تا ۱۲:۰۵ بامداد پنجم تیر ۱۳۹۹ نور نارنجیرنگ عظیمی در افق شرق تهران دیده شد. سخنگوی وزارت دفاع اعلام کرد دلیل صدای انفجار و نور شدید، حادثهای در مخزن گاز طبیعی در پارچین بوده است که هیچ تلفاتی نداشته است. تلویزیون ایران هم تصویرهایی از یک مخزن سوخته در منطقهای که پارچین معرفی میکرد منتشر کرد.
اما تصاویر ماهوارهای منتشرشده در روزهای بعد نشان داد که منطقهای که نشانههای انفجار و سوختگی در آن دیده میشود در حدود ۲۴ کیلومتری شمال پارچین در منطقهای به نام "خجیر" قرار دارد.
بعضی از رسانههای غربی با تحلیل تصویرها این احتمال را مطرح کردند که انفجار مربوط به تاسیسات مرتبط با برنامه موشکی ایران بوده است. ایران تاکنون درباره این انفجار توضیحی نداده است.
