محمود احمدی نژاد در هفت پرده

در دومین روز نام‌نویسی کاندیداهای دوازدهمین دوره ریاست‌جمهوری در ایران، محمود احمدی‌نژاد، رییس دو دولت نهم و دهم، علی‌رغم مخالفت رهبر جمهوری اسلامی، به عنوان نامزد ریاست‌جمهوری سال ۱۳۹۶ ثبت‌نام کرد.

نادیده گرفتن اظهارات رهبر جمهوری اسلامی از سوی فردی صورت می‌گیرد که دو دوره ریاست جمهوری اش با بحران های فراوانی همراه بوده است و در دوره ریاست‌اش بر دولت، از نزدیکی به آیت الله خامنه ای تا ایستادگی در برابر آیت‌الله خامنه‌ای تغییر جهت داد.

پرده اول: فرماندار و استاندار؛ سال‌های انقلاب و جنگ

ظهور محمود احمدی‌نژاد در عرصه سیاست ایران به آغاز دهه شصت برمی‌گردد؛ دوران انقلاب فرهنگی، تعطیلی دانشگاه‌ها و آشوب‌های داخلی. او که پیش از انقلاب در رشته مهندسی عمران دانشگاه علم و صنعت تحصیل می‌کرد پس از انقلاب فرهنگی در همان دانشگاه ادامه تحصیل داد و به روایت خودش از پایه‌گذاران «انجمن اسلامی دانشجویان» بوده است.

آغاز دهه شصت اما او فرماندار ماکو در آذربایجان غربی شد. درست در همان زمان مجتبی ثمره‌هاشمی معاون استانداری بود و صادق محصولی هم فرماندار ارومیه شده بود. سه نفری که گفته می‌شد از دوران دانشجویی با هم همراه بودند و نشریه «جیغ و داد» را منتشر می‌کردند.

احمدی‌نژاد که ۴ سال فرماندار ماکو بود در سال ۱۳۶۵ همزمان با تحصیل در دوره کارشناسی ارشد، داوطلبانه به «تیپ ویژه سپاه» پیوست و هنگامی که ۳۰ سال داشت «مسئول پشتیبانی جنگ» در استانداری کردستان شد و مسئولیت ستاد جنگ استان‌های غربی ایران را برعهده گرفت. پایان جنگ او را به دانشگاه برگرداند تا آن‌که در دوران ریاست جمهوری هاشمی‌رفسنجانی با استانداری اردبیل به ساختار قدرت برگشت.

پرده دوم: از شهرداری تا ریاست جمهوری

احمدی‌نژاد گفته بود که پس از استانداری در دوره اصلاحات به فعالیت‌های «اجتماعی، فرهنگی» روی آورد و به محیط دانشگاه بازگشت. البته او عضو حزب «جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی» شده بود که در همان سال ۱۳۷۶ تاسیس شد؛ یعنی پایان استانداری او.

بازگشت او به عرصه قدرت با دومین دوره شورای شهر تهران همراه بود. با پیروزی ائتلافی از اصول‌گرایان با عنوان «آبادگران» در انتخابات شورای شهر تهران، او به صحنه بازگشت. این ائتلاف ۱۴ کرسی از ۱۵ کرسی شورا و ۳۰ کرسی در مجلس هفتم به دست آورد. شورای شهر، محمود احمدی‌نژاد را به عنوان شهردار تهران برگزید. این ائتلاف در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ هم از آقای احمدی‌نژاد حمایت کرد.

آقای احمدی‌نژاد در همان سال ها با شعار «مردی از جنس مردم» و ادعای نزدیکی با مشکلات و معضلات قشر کم‌درآمد به سوی ریاست جمهوری گام برداشت.

پرده سوم: "کاغذپاره‌هایی" که تحریم بودند

احمدی‌نژاد پس از دو دوره مبارزه انتخاباتی توانست در انتخابات دوره نهم ریاست جمهوری ایران با بیش از ۱۷ میلیون رای مقابل اکبر هاشمی‌رفسنجانی پیروز شود.

وعده‌‌های او مبنی بر آوردن نفت بر سر سفره مردم اما در حد ادعا ماند و کارنامه اقتصادی دولت نهم، حاکی از افزایش تورم و گرانی بود. سفرهای استانی مداوم، ادغام سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، طرح‌ بنگاه‌های زود بازده، واگذاری طرح‌ها بدون انجام مناقصه، ایجاد صندوق مهر رضا، مسکن مهر و انحلال برخی شوراها مثل شورای عالی اقتصاد تنها بخشی از تصمیم های و کارهای بحث برانگیز دولت آقای احمدی‌نژاد بود.

با روی کار آمدن دولت او پرونده اتمی ایران هم برای بررسی به شورای امنیت ارجاع شد و چندین قطع‌نامه علیه هسته‌ای ایران صادر شد. پس از آن تحریم‌های اتحادیه اروپا و یک‌جانبه آمریکا تشدید شد. آقای احمدی‌نژاد آن تحریم‌ها را «کاغذپاره» خوانده بود، اما در نهایت ضربه‌های بسیاری به اقتصاد ایران وارد شد و زمینه‌ساز فساد در دور زدن‌های تحریم‌ها و افزایش شکاف طبقاتی در جامعه شد.

پرده چهارم: انتخابات ۸۸؛ از تقلب تا حصر

احمدی‌نژاد که با سیاست افشارگرایانه «بگم بگم» در مناظره‌های انتخاباتی سال ۸۸ حاضر شده بود، رقیبانی چون مهدی کروبی و میرحسین موسوی را مقابل خود داشت که مورد حمایت اصلاح‌طلبان بودند و پایگاه اجتماعی گسترده‌ای جذب کرده بودند. طبق اعلام رسمی، او در این انتخابات ۶۳ درصد آرا را از آن خود کرده بود. هرچند دیگر کاندیداها و حامیان آن‌ها به وجود «تقلب و تخلف» معتقد بودند. در نهایت موجی از سختگیری و بازداشت و دور تازه ای از مهاجرت از ایران اتفاق افتاد. دو رقیب او هم راهی حصر شدند.

آقای احمدی‌نژاد مردمی را که در اعتراض به نتایج اعلام شده انتخابات به خیابان آمده بودند «خس و خاشاک» خواند و با تکیه بر حمایت رهبر جمهوری اسلامی، کشته شدن معترضان و بازداشت‌های گسترده را نادیده گرفت.

آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران در این انتخابات گفته بود که نظرش به احمدی‌نژاد نزدیک‌تر است و او را به خاطر «اطاعت از رهبری» تحسین کرده بود.

در این دوره از ریاست‌جمهوری، آقای احمدی‌نژاد با سپاه، قوه قضاییه و مجلس هم درگیر شد و هر بار آیت‌الله خامنه ا‌ی برای فیصله دادن به تنش مجبور به دخالت شد.

پرده پنجم: حلقه انحرافی

دوره دوم ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد با مطرح شدن نام اسفندیار رحیم‌مشایی برای پست معاون ولی آغاز شد. در تیر ماه ۱۳۸۸ وقتی احمدی‌نژاد پیشنهاد خود را مطرح کرد، آیت الله خامنه‌ای در نامه‌ای خصوصی به او گفت که چنین مصلحت نمی‌داند. بی‌توجهی سه روزه احمدی‌نژاد باعث شد دفتر رهبر ایران، حسن ابوترابی، نایب رییس مجلس را مامور علنی کردن نامه کند.

اما اظهارات رحیم‌مشایی از همان سال و دفاع همیشگی رییس‌دولت از او باعث «انحرافی» خوانده شدن حلقه نزدیکان احمدی‌نژاد شد. رحیم‌مشایی در سال ۱۳۸۹ در تقابل با روحانیون گفته بود «دوره آنکه کسی بخواهد دینی را بر دنیا حاکم کند گذشته است.» او بعدتر در میان ایرانیان مقیم خارج از «مکتب ایرانی» صحبت کرده بود.

ادعای ارتباط با امام دوازدهم شیعیان در این دوران شدت گرفت. در همین زمان بود که مستندی نیز با عنوان «ظهور نزدیک است» پخش شد که توضیح می‌داد دولت احمدی‌نژاد زمینه‌ساز «ظهور امام زمان» است. این مسئله هم با برخورد جدی آیت‌الله خامنه‌ای و روحانیون مواجه شد. بعدتر قوه قضاییه هم وارد شد و دستگاه‌های امنیتی بسیاری از افراد موسوم به این جریان را بازداشت کردند.

پرده ششم: قهر و خانه نشینی

عزل حیدرمصلحی از وزارت اطلاعات و مخالفت رهبری با دستور احمدی‌نژاد، قهر ۱۱ روزه رئیس دولت را در پی داشت. در آن زمان احمدی‌نژاد می‌خواست مصلحی را عزل کند و از او خواسته بود استعفا دهد. متن این استعفا به همراه موافقت احمدی‌نژاد در رسانه‌ها منتشر شده بود که آیت‌الله خامنه‌ای با آن مخالفت کرد و به مصلحی توصیه کرد در سمت خود باقی بماند.

در آن زمان هفته نامه اکونومیست در گزارشی منشا اختلاف احمدی‌نژاد و مصلحی را پی بردن رئیس دولت به شنود مکالمات رحیم‌مشایی توسط وزارت اطلاعات عنوان کرده بود. به هر روی، دخالت آقای خامنه ای به قهر آقای احمدی‌نژاد منجر شد. او در این یازده روز در جلسات هیئت دولت هم حضور نیافت. البته هیچ‌وقت نپذیرفت ترک وظیفه کرده است بلکه معتقد بود دور کاری می‌کند.

آیت الله خامنه‌ای در اظهاراتی مسئله عزل و ابقای مصلحی را «کم‌اهمیت» خوانده بود و محمدرضا باهنر، نایب رئیس وقت مجلس هم گفته بود که احمدی‌نژاد قصد استعفا داشته است. اما وقتی که احمدی‌نژاد فهمید قرار است در مجلس طرحی برای رای به عدم کفایت او مطرح شود، به کار بازگشت.

پرده هفتم: رو به بقایی؛ پشت به رهبری

حالا احمدی‌نژاد بار دیگر علی رغم هشدارهای آیت‌الله خامنه‌ای قدم به انتخابات ریاست جمهوری گذاشته است. اگرچه در ۴ سال ریاست حسن روحانی بر دولت، بارها عملکرد دولت نهم و دهم به نقد و اعتراض گذاشته شد. اما او ابتدا با حمایت از بقایی و بعد ثبت‌نام خود، می‌خواهد بار دیگر در عرصه سیاست ایران عرض اندام کند.

آیت الله خامنه‌ای در مهر ماه سال گذشته محمد احمدی‌نژاد را در کاندیداتوری در این انتخابات نهی کرده بود و هشدار داده بود که حضور احمدی‌نژاد انتخابات را «دو قطبی» می‌کند. اما احمدی‌نژاد پس از ثبت‌نام در جمع خبرنگاران گفت: «باور من این است که در شرایطی که لایق آن هستیم قرار نداریم، نیازمند وحدت و عزم برای رسیدن به جایگاه خود هستیم. علیرغم اینکه فشار گسترده‌ای به این خادم است که وارد انتخابات شوم اما من به قول اخلاقی خود پایبندم، ثبت نام من برای حمایت از بقایی است.»

وقتی خبرنگاران از او پرسیدند آیا برای ثبت‌نام با رهبر هم مشورت کرده است؟ خنده‌ای زد و سکوت کرد.