نازنین زاغری: در حضور نماینده بریتانیا مجبورم کردند اعتراف اجباری امضا کنم

نازنین زاغری-رتکلیف می‌گوید در آخرین لحظه پیش از خروج از ایران مجبور شده در حضور یک مقام بریتانیایی برگه اعتراف اجباری را امضا کند. وکلای خانم زاغری دولت بریتانیا را به "همدستی آشکار" با حکومت ایران برای مجبور کردن او به امضای اعتراف کذب متهم کرده‌اند.

خانم زاغری رتکلیف در مصاحبه‌ای تلویزیونی به بی‌بی‌سی گفت انتظار داشته مقام‌های بریتانیایی مسئولان ایرانی را به چالش بکشند که چرا او را به امضای اعتراف دروغین مجبور کرده‌اند.

خانم زاغری می‌گوید به او گفته شد اگر این اعترافات کذب را امضا نکند، نمی‌تواند ایران را ترک کند و مقام‌های ایرانی از تمام این روند فیلمبرداری کردند. او می‌گوید ماموران سپاه او را بدون آنکه پدر و مادرش را ببیند، در فرودگاه به کناری کشیده‌اند و در حضور نماینده دولت بریتانیا مجبور کرده‌اند برگه اعتراف اجباری کذب را امضا کند.

نازنین زاغری رتکلیف، شهروند ایرانی بریتانیایی، بیش از دو ماه پیش در ۲۵ اسفند ۱۴۰۰ بعد از شش سال حبس در ایران توانست به بریتانیا بازگردد. از این شش سال او پنج سال را در زندان گذراند و حدود یک سال آخر در بیرون زندان بود اما اجازه خروج از کشور را نداشت.

مصاحبه با اِما بارنِت، مجری برنامه 'ساعت زنان' بی‌بی‌سی، اولین مصاحبه بلند و اختصاصی تلویزیونی او است که بعد از خروجش از ایران منتشر می‌شود.

در این مصاحبه خانم زاغری تاکید کرد که به‌زور مجبور به امضا شده و قصد دارد مانع سوء‌استفاده حکومت ایران از این اعتراف‌گیری "غیرانسانی" شود: "چرا باید چیزی را امضا می‌کردم؟ من شش سال خیلی خیلی سخت کوشیدم که بگویم کاری انجام نداده‌ام. تمام اعتراف‌های کذبی که ما وادار به انجام‌شان شدیم بی‌ارزشند."

او افزود: "اینها تبلیغات رژیم ایران هستند که نشان بدهند چقدر ما ترسیده‌ایم و آنها هر کاری دلشان بخواهد می‌کنند."

اعتراض وکلای زاغری به وزارت خارجه بریتانیا

سازمان حقوق بشری 'ردرس' به نمایندگی از خانم زاغری رتکلیف، در نامه‌ای به لیز تراس، وزیر خارجه بریتانیا، از "همدستی آشکار دولت بریتانیا با ایران در مجبور کردن نازنین زاغری رتکلیف به امضای اعترافات دروغین به عنوان شرط آزادی" انتقاد کرده است. اقدامی که به گفته این سازمان "اثری بلندمدت" خواهد داشت.

روزنامه گاردین، چاپ لندن، در گزارشی نوشته که این نامه ۴۰ صفحه‌ای سازمان 'ردرس' به وزارت خارجه بریتانیا را در اختیار دارد. به گزارش گاردین، سازمان 'ردرس' در این نامه گفته که خانواده خانم زاغری "این اعتراف اجباری را بخشی از شکنجه‌هایی می‌دانند که او از زمان بازداشتش در سال ۲۰۱۶ متحمل شده، زیرا این رنج بیشتری را تحمیل می‌کند. امضای اعتراف دروغین چیزی بود که زاغری رتکلیف علی‌رغم فشارهای غیرقابل تحمل و هزینه‌های گزاف شخصی در جلسات متعدد بازجویی توسط سپاه پاسداران زیر بارش نرفت."

این سازمان حقوق بشری ادعا می‌کند که اقدام مقام‌های بریتانیا "نقض آشکار سیاست این کشور در 'عدم مشارکت، تقاضا، تشویق یا چشم‌پوشی از استفاده از شکنجه یا بدرفتاری با هر هدفی' است."

این سازمان همچنین خواهان بازبینی فوری سیاست‌های دولت بریتانیا در قبال شکنجه شده است.

وکلای خانم زاغری می‌گویند "عمیقا نگران" رویکرد وزارت خارجه در قبال شهروندان بریتانیایی هستند که در خارج از کشور با شکنجه روبرو هستند و همچنین نگران "ناتوانی آشکار" دولت بریتانیا در پیروی از سیاست‌های خود و تعهدات حقوقی بین‌المللی هستند.

خانم زاغری شش سال پیش هنگام بازگشت از سفر نوروزی پس از دیدار با خانواده‌اش، در فرودگاه تهران دستگیر و به اتهام "جاسوسی" و "اقدام علیه امنیت ملی" دو بار محاکمه و زندانی شد.

خانم زاغری همواره این اتهام‌ها را تکذیب و بر بی‌گناهی خود تاکید کرده است. او در اواخر محکومیت خود با پابند الکترونیک در خانه والدینش بود و اجازه تردد محدودی در شهر داشت. مقام‌های ایران دو سال و نیم پیش از آزادی، اجازه دادند دخترش به بریتانیا نزد پدرش برگردد.

نازنین زاغری سرانجام پس از پرداخت حدود ۵۳۰ میلیون دلار بدهی تاریخی ایران برای خرید تانک‌های چیفتن، در روز ۲۵ اسفند همراه با انوشه آشوری، یک زندانی دوتابعیتی دیگر، آزاد و از ایران خارج شد. البته دو دولت بریتانیا و ایران می‌گویند آزادی این دو ربطی به پرداخت بدهی نداشته است.

خانم زاغری به بی‌بی‌سی گفت: "آنها به من گفتند پول را گرفته‌اند. بنابراین فایده اینکه مرا مجبور کنند یک تکه کاغذ را امضا کنم که محتوایش صحت ندارد چیست؟ این اعترافات کذب هستند."

اعتراف‌گیری اجباری چه مکتوب چه تلویزیونی تقریبا رویه رایج جمهوری اسلامی از بعد از انقلاب بوده و نهادهای حقوق بشری بارها به این رویه "ناعادلانه" و "غیرانسانی" اعتراض کرده‌اند.

به گفته خانم زاغری مقام‌های ایران از "درماندگی" زندانیان به عنوان ابزار پروپاگاندا استفاده می‌کنند.

او گفت تا زمانی که سوار هواپیما نشده بود باور نمی‌کرده آزاد شود.

خانم زاغری پس از آزادی در کنفرانسی خبری گفت از همان ابتدای دستگیری به او گفته شده تا ایران چیزی را که از بریتانیا می‌خواهد نگیرد، او آزاد نمی‌شود.

او از دولت بریتانیا هم انتقاد کرد که چرا حل مسئله "خیلی خیلی" طول کشید و او باید "همان شش سال پیش آزاد می‌شد."

خانم زاغری با اشاره به مراد طاهباز و دیگر "دوملیتی‌ها، اقلیت‌های مذهبی یا زندانیان عقیدتی" و "خیلی‌ها که حتی نامشان را نمی‌دانیم اما در زندان‌های ایران رنج می‌کشند"، گفته بود آزادی آنها "نباید به توافق‌های بین‌المللی گره بخورد."

آخرین برگه بازی ایران

تحلیل کرولاین هاولی، خبرنگار دیپلماتیک بی‌بی‌سی

خانواده گروگان‌ها در ایران می‌گویند تا زمانی که عزیزشان سوار هواپیما نشده و از حریم هوایی ایران خارج نشده‌اند، نفس راحتی نخواهند کشید. آنها دلیل خوبی برای این نگرانی دارند.

ترس عمده این است که در آخرین لحظه توافق به‌هم بخورد؛ مانند اتفاقی که برای مراد طاهباز، فعال محیط زیست متولد لندن،‌ افتاد.

بر اساس توافقی که نازنین زاغری رتکلیف و انوشه آشوری را به خانه بازگرداند، قرار بود مراد طاهباز هم از زندان بیرون بیاید و بقیه محکومیتش را در حبس خانگی بگذراند. اما در عرض ۴۸ ساعت به سلول زندان بازگردانده شد.

برای نازنین که رژیم ایران سال‌ها او را بازی داده بود، خیلی عجیب نبود که حکومت آخرین ورقش را هم علیه او رو کند.

فیلمبرداری از او هنگام امضای اعتراف اجباری نه تنها آخرین تحقیر بود، بلکه برگه دیگری در آستین حکومت ایران است که هر زمان بخواهد در آینده از آن استفاده کند.

نازنین اگر می‌خواست به خانه بازگردد، هیچ چاره دیگری جز امضای آن نداشت.

و مقام‌های بریتانیایی - که بالاخره نازنین را به فرودگاه رسانده بودند - احتمالا نگران بوده‌اند هیچ کاری نکنند که در لحظه آخر توافق بر هم بخورد.

'مصیبت وحشتناک'

وزارت خارجه بریتانیا در بیانیه‌ای گفته است که "ایران نازنین زاغری رتکلیف را درست تا لحظات آخر که او کشور را ترک کرد، در لحظاتی وحشتناک نگه داشت."

در این بیانیه گفته شده است: "دولت بریتانیا در آن مدت به طور خستگی‌ناپذیری برای پایان دادن به بازداشت ناعادلانه او تلاش می‌کرد، اما همیشه این در اختیار ایران بود که نازنین را آزاد کند و اجازه بدهد نزد خانواده‌اش برگردد."

وزارت خارجه بریتانیا از دولت ایران خواسته که "به بازداشت ناعادلانه شهروندان بریتانیایی و سایر اتباع خارجی پایان دهد" و تاکید کرده که با شرکای همفکر خود به تلاش برای پایان دادن به این رویه ادامه خواهد داد.

نازنین زاغری رتکلیف در بخشی از مصاحبه خود به تاثیر اظهارات بوریس جانسون، وزیر وقت خارجه بریتانیا، اشاره کرد که در سال ۲۰۱۷ گفته بود نازنین زاغری مرتکب تخلفی نشده و فقط مشغول آموزش روزنامه‌نگاری بوده است.

خانم زاغری می‌گوید او فقط برای دو هفته تعطیلات به ایران رفته و چمدانش پر از اسباب‌بازی و پوشک بچه بوده و حالا بعد از این سخنان آقای جانسون باید بار دیگر به بازجویانش جواب می‌داده که در مدت تعطیلات نوروز که همه جا بسته است، برای دیدن خانواده به ایران رفته بوده است.

آقای جانسون از این سخنانش در پارلمان بریتانیا عذرخواهی کرد اما نازنین زاغری رتکلیف به مجری برنامه 'ساعت زنان' بی‌بی‌سی گفت که سخنان اولیه آقای جانسون تاثیرش را گذاشته بود.

او به بی‌بی‌سی گفت که پس از اظهارات آقای جانسون، "مامور سپاه پاسداران من را به مخفی کردن اطلاعات متهم کرد و گفت 'می‌دانیم که شما جاسوس هستید. می‌دانیم که شما چه کار می‌کردید، حتی نخست‌وزیر شما هم به آن اشاره کرد'."

او گفت: "دیگر نمی‌شد آن حرف‌ها را پس گرفت. برای چهار سال و نیم بعد از آن روز، من از نظر روحی و روانی زیر فشار زندگی کردم."

'شش سالی که از دست رفت'

وقتی خانم زاغری رتکلیف در ۱۹ فروردین ۱۳۹۵ در فرودگاه تهران بازداشت شد، فرزند کوچک او ۲۲ ماهه بود. خانم زاغری در تازه‌ترین مصاحبه‌اش با بی‌بی‌سی توضیح داده که چطور مادر بودن او را تحت فشار روحی مضاعف گذاشته بود و گاهی فکر می‌کرد شاید مادر خوبی برای فرزندش نبوده است.

او می‌گوید به فرزندش شیر می‌داده و ناگهان بدون هیچ توضیحی در فرودگاه از فرزندش جدا شده و ساعات اول فکر می‌کرده اشتباهی اتفاق افتاده تا آنکه او را به زندان انفرادی در کرمان منتقل کرده‌اند.

اما بارنت از خانم زاغری پرسید که آیا شیر ندادن به فرزندش باعث درد و ناراحتی جسمی او هم در زندان شده که خانم زاغری این موضوع را تایید کرد.

گابریل رتکلیف اکنون ۸ ساله است و بیش از شش سال بدون مادرش زندگی کرده است.

خانم زاغری می‌گوید هنوز هم توان روحی آن را ندارد که تصاویر و فیلم‌هایی را که از گابریل در زمان زندانی بودنش گرفته‌اند، تماشا کند. او می‌گوید از دست دادن کودکی گابریل برایش تجربه‌ای دردناک است.

او توضیح داد که حتی قدرت آن را ندارد که جعبه اسباب‌بازی‌های زمان خردسالی گابریل را باز کند و با "شش سال" عمر و کودکی از دست رفته فرزندش روبه‌رو شود.