تاکید امیرعبداللهیان بر از 'خودگذشتگی' سپاه؛ آیا ایران در مذاکرات 'تسلیم' شده است؟

در حالی که از تعلیق مذاکرات احیای برجام به منظور اتخاذ تصمیمات سیاسی در تهران و واشنگتنبیش از دو هفته می‌گذرد، همه نگاه‌ها اکنون معطوف یک نام است: سپاه پاسداران. همزمان حرفهای اخیر وزیرخارجه ایران که به نوعی انعطاف در مسئله ماندن نام سپاه در فهرست تروریستی آمریکا بود، با واکنش تندروها در ایران مواجه شده است.

در همین حال امروز حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، به رغم انتقادهای تند محافظه‌کاران یکبار دیگر تاکید کرده است که "رویکرد فرماندهان عالی" سپاه پاسداران این است که موضوعات مرتبط با این نیرو و عدم خروج آن از فهرست تحریم‌ها "نباید مانعی" بر سر توافق احیای هسته‌ای (برجام) باشد.

آقای امیرعبداللهیان پیشتر و در اظهاراتی در تلویزیون دولتی ایران، گفته بود که مقامات ارشد سپاه پاسداران به او گفته‌اند که "موضوع سپاه نباید مانعی بر سر توافق باشد"و این اظهارات آنها را "از خودگذشتگی" و "ایثارگری" خواند.

در واکنش به این سخنان حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، با انتقاد شدید از اظهارات روز شنبه ۶ فروردین وزیر خارجه ایران، خواستار توضیح سپاه پاسداران شد. آقای شریعتمداری همچنین نوشت این موضع وزیر خارجه به معنای "تسلیم" و همچنین پذیرش باقی ماندن سپاه در "لیست تروریستی" آمریکا است.

وزیر خارجه ایران اما در مطلبی در صفحه اینستاگرامش، این انتقادهای مطرح شده را "برداشت دور از ذهن"، "بعید" و "نادرست" خوانده و تاکید کرد که "آنچه گفته شد رویکرد فرماندهان عالی است که حتی لحظه‌ای تامین و حفاظت از منافع ملت به شرط دستیابی به یک توافق خوب، قوی و پایدار عقب نیافتد".

او در این پست اینستاگرامی درباره خطوط قرمز ایران در مذاکرات برجام هم نوشت: "همانطور که به‌دقت در مصاحبه توضیح داده شد، چنین توافقی فقط با رعایت کامل خطوط قرمز و بدیهیات چنین توافقی می‌تواند حاصل شود".

او اضافه کرد "موضوع اصلا عبور و یا مصالحه بر سر خطوط قرمز نیست".

مالی: سپاه همچنان بر اساس قوانین آمریکا تحریم خواهد بود

موضوع خروج سپاه از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا همواره یکی از موارد حساسیت‌برانگیز در مذاکرات احیای برجام در وین بوده است.

آقای امیرعبداللهیان نیز در گفتگو خود روز شنبه ۶ فروردین از تلویزیون ایران پخش شد تایید کرده بود که موضوع لغو تحریم‌ها علیه سپاه یکی از "موضوعات مهم مذاکرات" است.

در همین ارتباط، روز یکشنبه ۷ فروردین، رابرت مالی، نماینده وزارت خارجه آمریکا در امور ایران که به کنفرانس بین‌المللی دوحه رفته، به پرسشی درباره حذف نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی پاسخ نداد و تاکید کرد که "این یک توافق هسته‌ای است" و قصد ندارد به "موضوعات دیگر از جمله رویکرد منطقه‌ای ایران و تحریم‌های دیگر آمریکا" بپردازد. او در ادامه گفت "نگاه ما به سپاه پاسداران ایران" تغییر نخواهد کرد و "تحریم‌ها علیه سپاه باقی خواهند ماند". رابرت مالی اضافه کرد "این توافقی نیست که بخواهد این مسئله را حل کند." به گفته او "سپاه همچنان بر اساس قوانین ایالات متحده تحریم خواهد بود و شناخت ما از سپاه تغییر نخواهد کرد."

در مقابل، کمال خرازی، از مشاوران آیت الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی که او هم در جریان کنفرانس بین‌المللی دوحه سخن می‌گفت، خارج کردن سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا را "ضروری" دانست.

او گفت نمی‌توان نیروی نظامی به گفته او "ملی" یک کشور را "تروریست" طبقه‌بندی کرد.

مصاحبه جنجالی امیرعبداللهیان چه بود؟

در حالی که به نظر می‌رسد مذاکرات احیای برجام بین ایران و قدرت‌های جهانی به روزهای سرنوشت ساز خود نزدیک شده، موضوع خروج سپاه از لیست تحریم‌ها بار دیگر حساسیت برانگیز شده است.

آقای امیرعبداللهیان در مصاحبه‌ اخیر خود با شکبه خبر در این باره گفته بود یکی از موضوع‌های مهم در مذاکرات احیای برجام "خارج کردن اسامی اشخاص حقیقی و حقوقی" از جمله سپاه پاسداران "از لیست قرمز و مجموعه تحریم‌ها" است.

او اما اضافه کرده بود "مقامات عالیرتبه سپاه به وزارت خارجه نکته‌ای را همواره یادآوری می‌کنند و می‌گویند شما در راستای منافع کشور هر آنچه را لازم است انجام دهید و اگر به نقطه‌ای رسیدید که موضوع سپاه مطرح بود، این موضوع نباید مانعی برای شما باشد".

وزیر خارجه ایران اضافه کرد "مقامات عالی سپاه از خودگذشتگی نشان می‌دهند و ایثارگری را به حد اعلای خود می‌رسانند. او گفته به مقامات ارشد سپاه گفته‌اند "اگر جمعبندی این است که منافع کشور در این توافق حاصل می‌شود اصلا موضوع سپاه را در اولویت‌ها قرار ندهید".

حسین امیرعبداللهیان با این حال تاکید کرد "بالاخره سپاه از مجموعه‌های اصلی کشور است و زمانی که می‌گوییم که سپاه یعنی حاج قاسم سلیمانی و علی‌رغم اجازه مقامات سپاه، اما این موضوع از موضوعات اصلی ما است."

شریعتمداری و منتقدان چه می‌گویند؟

این گفتگوی خبری وزیر خارجه ایران با واکنش‌های گسترده‌ای مواجه شد.

حسین شریعتمداری، مدیرمسئول و نماینده رهبر ایران در روزنامه کیهان، در انتقادی تند سخنان وزیر خارجه ایران را "عجیب و غیره منتظره" خواند.

او نوشت "اولا انتساب این سخن به فرماندهان سپاه با هیچ یک از ویژگی‌های بارها شناخته شده فرماندهان سپاه همخوانی ندارد" و خواستار توضیح سپاه شد.

مدیرمسئول کیهان نوشت "انتظار آن است که فرماندهی محترم سپاه با اعلام نظر سریع و صریح خود؛ اظهارات وزیر محترم امور خارجه را اصلاح کنند".

سپاه پاسداران هنوز واکنشی به این موضع نشان نداده است.

حسین شریعتمداری خطاب به آقای امیرعبداللهیان نوشت "اشتباه دیگر حضرتعالی آن است که تسلیم را به خطا ایثار نامیده‌اید و بدتر این که این تسلیم را به فرماندهان سپاه نسبت داده‌اید".

به گفته حسین شریعتمداری، این موضع وزیر خارجه به معنای "تصمیم ایران برای موافقت با باقی ماندن سپاه در لیست گروه های تروریستی" تفسیر شده است.

کنفرانس دوحه؛ آمریکا: تحریم‌ها علیه سپاه ادامه می‌یابد

در سوی دیگر، در آمریکا نیز احتمال لغو تحریم سپاه پاسداران با واکنش منفی برخی شخصیت‌ها و گروه‌های سیاسی این کشور نیز مواجه شده است.

شماری از نمایندگان حزب جمهوریخواه در کنگره آمریکا در نامه‌ای به آنتونی بلینکن، وزیر خارجه، خواسته‌اند که سپاه پاسداران همچنان در فهرست سازمان‌های تروریستی باقی بماند و تغییر در این موقعیت را خطرناک توصیف کرده‌اند.

انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ‌کننده مذاکرات احیای برجام به تهران رفته است.

در هفته‌های اخیر ایران و آمریکا متقابلا می‌گویند طرف دیگر باید برای نهایی شدن توافق، تصمیم سیاسی لازم را بگیرد.

مذاکرات وین برای احیای توافق هسته‌ای مدتی است که متوقف شده، با این حال طرف‌های مذاکرات همچنان لحنی خوشبینانه درباره سرانجام آن دارند.

هدف اصلی مذاکرات بازگشت ایران به محدودیت‌های برجام برای فعالیت هسته‌ای در مقابل رفع تحریم‌ها یکجانبه آمریکا است.

در هفته‌های اخیر ایران و آمریکا متقابلا می‌گویند طرف دیگر باید برای نهایی شدن توافق، تصمیم سیاسی لازم را بگیرد.

اصلاح و توضیح:

در نسخه اولیه این خبر از قول رابرت مالی نقل شده بود که "سپاه از فهرست تروریستی بیرون نخواهد آمد." این گفته دقیق نبود و صرفا برداشتی کلی از سخنان آقای مالی بود. سخنان رابرت مالی در این بخش مجددا عینا بر اساس پرسش مجری کنفرانس بین‌المللی دوحه و پاسخ او اصلاح شد.