بحران آب در ایران؛ از 'معدن کوه‌خوار' اصفهان تا دشت‌قزوین و گلستان

محمد درویش، رئیس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو، با انتشار چندین پست در شبکه‌های اجتماعی نسبت به بروز فاجعه زیست‌محیطی برای کوه کرکس در اصفهان ابراز نگرانی کرده است.

آقای درویش هشدار داده که معدنی در کوه کرکس در حال از بین بردن این کوه است و آن را "استقبال از فروپاشی نطنز و اصفهان" خوانده است.

وی نوشته است: "کرکس‌کوه سالانه دست‌کم معادل دوبرابر حوضه آبخیز زاینده‌رود آب شیرین و با کیفیت تولید می‌کند. بی‌شک یکی از گسترده‌ترین و مخرب‌ترین فعالیت‌های معدنی کشور در این کوهستان راهبردی استان اصفهان در حال وقوع است که روزانه حدود چهارصد تریلر سنگ از آن خارج می‌شود. این یعنی به تماشا نشستنِ نابودی یکی از مهم‌ترین منابع آب و تاب‌آوری استان اصفهان".

او نوشته است که به همراه چند نفر دیگر و اهالی محلی در تلاش است تا جلوی "کوهخواری به بهانه معدن‌کاوی" را بگیرد.

آقای درویش ضمن اشاره به خشک شدن اغلب رودخانه‌ها، تالاب‌ها، چشمه‌ها و کاریزهای ایران، استان‌های اصفهان، یزد، خراسان، کرمان، همدان، مرکزی و فارس را از جمله مهم‌ترین قربانیان سیاست‌های آبی خوانده است.

محمد درویش گفته است: "در چنین شرایطی باید قدر کوهستان‌های خود را به عنوان مهم‌ترین عامل تولید آب شیرین بدانیم. آیا فهم این موضوع در نزد حاکمان تا این حد دشوار است؟ آیا نشانه‌های کدورت‌های جدی بین مردم استان‌های درگیر از کم‌آبی را نمی‌بینیم؟"

کوه کرکس در مرکز استان اصفهان واقع شده است. مساحت کوه‌های کوهستان کرکس به ۳۰۰ هزار هکتار می‌رسد که نزدیک ۱۰۰ هزار هکتار از آن به عنوان منطقه شکارممنوع تحت حفاظت محیط زیست است. قله‌های کوهستان کرکس به علت ارتفاع زیادی که دارند تقریبا در نیمی از سال پوشیده از برف هستند و به همین دلیل کوهستان کرکس منبع آب شیرین بسیاری از شهر‌های اصفهان به حساب می‌آید.

تبدیل دشت قزوین به کویر

در همین حال، عین‌الله رمضانی، معاون بهره‌‎برداری و توسعه منابع آب شرکت آب و فاضلاب استان قزوین گفته است که "با روند فعلی مصرف آب، طی ۱۰ سال آینده دشت آبرفتی قزوین بی آب شده و به کویر تبدیل خواهد شد."

به گزارش ایسنا وی به خطر فرونشست زمین در اثر بهره‌برداری بیش از اندازه از آب‌های حفره‌های زیر زمینی اشاره کرده و خطر آن را بسیار بیشتر از زلزله خوانده است.

آقای رمضانی بدون اشاره به نقش سیاستگذاری دولت در ایجاد چنین بحرانی می‌گوید که "برای جلوگیری از این فاجعه باید عموم مردم در یک مشارکت فعال و همگانی در مدیریت مصرف آب حضور داشته و در تمامی مراحل زندگی و کار خود سازگاری با کم آبی را الگو قرار دهند."

صفر شدن ذخیره دو سد گلستان

محسن حسینی، مدیرعامل آب منطقه‌ای استان گلستان هم با اشاره به اینکه امسال، سومین سال خشک در این استان طی ۴۵ سال اخیر است، گفته است که در حال حاضر سدهای گلستان و شهید چمران هیچ ذخیره آبی ندارند.

این خبر در حالی اعلام می‌شود که همچنان دو ماه گرم تابستان باقیمانده و فصل کشت نیز در این استان در پیش است.

آقای حسینی گفته است: "در حال حاضر ۴۵.۵ میلیون مترمکعب آب پشت سدهای ۱۴ گانه استان ذخیره شده که این میزان معادل ۲۰ درصد ظرفیت سدهای استان است."

بحران آب در ایران در سال‌های گذشته نیز وجود داشت اما امسال با توجه به گرمای بیش از اندازه هوا و خشک شدن رودخانه‌های پرآبی چون کارون بیش از پیش خودش را نشان داده و موجب اعتراضات مردمی هم شده است.

در ۱۰ روز گذشته مردم استان خوزستان به علت نبود آب برای آشامیدن و کشاورزی و دامپروری دست به اعتراضات گسترده‌ای زده‌اند که همراهی مردم سایر نقاط ایران را نیز داشته‌اند.

تا به امروز به گفته عفو بین‌الملل حداقل ۸ نفر با تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی در این اعتراضات جان باخته‌اند.